Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1954/07 po rozpatrzeniu skargi R. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z dnia [...] grudnia 2003 r. o nakazie zlikwidowania przez inwestorów I. i R. W. okien w zachodniej ścianie szczytowej budynku mieszkalnego w G. przy ul. [...] - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że organ pierwszej instancji, do którego wpłynął wniosek inwestorów o wznowienie postępowania, prowadzi postępowanie w dwóch etapach. W pierwszym etapie badaniu podlegają formalne podstawy wznowienia postępowania, w efekcie których organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, albo odmawia jego wznowienia. Ocenia formalnych podstaw wznowienia postępowania sprowadza się do zbadania, czy żądanie wznowienia zostało zgłoszone przez stronę, czy został zachowany termin do wzniesienia podania określony w art. 148 (1 i 2 kpa oraz czy strona powołała podstawy wznowienia postępowania wymienione w art. 145 (1 pkt 1 kpa. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. We wniosku I. i R. W. reprezentowanych przez adwokata, nie wskazano podstaw wznowienia wymienionych w art. 145 (1 kpa, zaś jako podstawę wznowienia podano okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r., wynikające z art. 56 Prawa budowlanego, który dotyczy postępowania prowadzonego w sprawie pozwolenia na użytkowanie podczas gdy w odniesieniu do przedmiotowego budynku nie nałożono obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a sprawa o wznowienie dotyczy wykonania obiektu w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Brak wskazania przez strony podstaw wznowienia uprawniał organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym przez I. i R. W., reprezentowanych przez adwokata, zarzucono naruszenie art. 149 (3 i 150 kpa, (12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, niezastosowanie art. 156 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 28a Prawa budowlanego ówcześnie obowiązującego oraz pominięcie art. 56 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu podano, że w sprawie nie rozważono, iż nie chodzi o przedmiotowe otwory jako istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę jak też czy szkodzą one użytkownikom sąsiedniego obiektu. Nie dokonano w tej kwestii ekspertyzy technicznej.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że we wniosku o wznowienie nie wskazano, na podstawie jakiego przepisu żąda się wznowienia postępowania a także nie podano, w jakiej dacie strony dowiedziały się o podnoszonej okoliczności w aspekcie zachowania 1 miesięcznego terminu na złożenie wniosku. Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. a nie przesłanki dotyczące rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu zwykłym. Ponadto ustawa Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej we wznowieniowym postępowaniu decyzji nie zawierała art. 156 ust. 1 jak i art. 28 a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie jest zasadna.
Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną określoną w art. 145 (1 kpa. Jest to postępowanie nadzwyczajne przebiegające w dwóch etapach. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie ma oparcie na podstawach wymienionych w art. 145 (1 kpa, czy został zachowany termin do jego wniesienia przewidziany w art. 148 (1 i 2 kpa oraz czy wniosek został złożony przez stronę, przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zachowanie terminu do złożenia wniosku musi być udowodnione przez stronę /por. wyrok WSA z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa LEX nr 168036/. Złożenie wniosku o wznowienie nie powoduje, że organ automatycznie wznawia postępowanie, ale obliguje do zbadania przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania postanowieniem /art. 149 (1 kpa/.
W przypadku stwierdzenia, że ww./. przesłanki nie zostały spełnione, organ administracji wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 (3 kpa. Pomimo, że w niniejszej sprawie strona była reprezentowana przez adwokata, na żadnym etapie nie wskazano podstawy wznowienia ani też nie wykazano, czy został zachowany jednomiesięczny termin do złożenia wniosku. We wniosku o wznowienie wskazano art. 56 Prawa budowlanego, który dotyczy postępowania prowadzonego w sprawie pozwolenia na użytkowanie, lecz nie jest przesłanką wznowienia z art. 145 (1 kpa. Kwestionowana decyzja dotyczy nakazu zlikwidowania okien wobec wykonania obiektu z odstępstwem istotnym od pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wyroku podkreśla się, iż art. 9 kpa zawierający zasadę informowania, nie zwalnia adwokata - pełnomocnika strony, ze znajomości przepisów prawa i dołożenia należytej staranności w prowadzeniu spraw, w których został ustanowiony. Ten pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w którym obowiązek z art. 9 kpa należy interpretować zawężająco, jeżeli strona korzysta z pomocy profesjonalisty /por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1998 r. I SA 1697/97 LEX nr 44497, wyrok NSA z dnia 11 listopada 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1429/97/.
Sąd zauważył, że dopiero na rozprawie pełnomocnik strony wyjaśnił, iż podstawą wznowienia zamiast art. 156 Prawa budowlanego powinien być art. 145 (1 pkt 5 i 8 kpa, która to okoliczność pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli I. i R. W. reprezentowani przez adwokata, zarzucając naruszenie: art. art. 7, 75 (1, 77 (1, 107 (3, 149 (1 - 3 kpa przez ich niezastosowanie, art. 141 (4 i art. 145 (1 pkt 1 lit. a i art. 145 (1 pkt 2 ppsa przez ich niezastosowanie oraz art. 61 (1 kpa poprzez błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, że postępowanie prowadzono z obrazą art. 61 w zw. z art. 28 kpa co wskazuje na zaistnienie przesłanki z art. 156 (1 pkt 2 kpa. Odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie wtedy, gdy z góry wiadomo, że składający wniosek nie posiada przymiotu strony w myśl art. 28 kpa /wyrok WSA z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa sygn. akt 295/07/.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Pomimo powołania się wnoszących skargę kasacyjną na szereg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w istocie brak jest rozwinięcia podstaw kasacji tak w jej części zawierającej zarzuty, jak i w uzasadnieniu. Nie budzi żadnej wątpliwości, jak też nie jest w sprawie sporne, że decyzja zawierająca nakaz zlikwidowania przedmiotowych otworów okiennych stała się ostateczna i prawomocna, zaś w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji poddał kontroli pod względem legalności decyzję wydają w postępowaniu wznowieniowym. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi inwestorów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona w ogóle nie wskazała przesłanki wznowieniowej, to jest takiej, której zaistnienie uprawnia do uruchomienia postępowania wznowieniowego, jako postępowania nadzwyczajnego, stanowiącego wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych /art. 16 kpa/.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wobec tego, iż postępowanie wznowieniowe nie jest zwykłym postępowaniem, lecz z woli ustawodawcy może być uruchomione wyłącznie wówczas, gdy zaistnieje przesłanka określona w art. 145 (1 kpa, to nie powołanie przez stronę zwalczającą ostateczną decyzję administracyjną żadnej z ustawowych podstaw wznowienia, a więc faktycznie wykazanie się dążeniem do uczynienia z postępowania wznowieniowego kolejnego etapu postępowania o charakterze zwykłym, a nie nadzwyczajnym, nie może odnieść spodziewanego przez stronę rezultatu. Na kolejnych etapach załatwiania sprawy w postępowaniu wznowieniowym strona powoływała się na różne okoliczności o znaczeniu materialno-prawnym, łącznie z przywoływaniem art. 156 kpa, który dotyczy postępowania o stwierdzenie nieważności, a nie sprawy wznowieniowej, nie wskazując jednakże żadnych okoliczności stanowiących przesłanki wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 (1 kpa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.