Uzasadnienie
OSK 868/08
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. P., uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 z późn. zm.), cofnął W. P. pozwolenie na broń palną myśliwską z uwagi na popełnienie przez niego przestępstwa z art. 178a § 1 kk.
Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] września 2007 r. Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy Wydział Grodzki z siedzibą w H., wyrokiem o sygn. akt [...], uznał W. P. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, tj. kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości (1,01 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu), i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, każda w kwocie 10 zł, orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat i nakazał podanie wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Białowieża. Wyrok uprawomocnił się dnia 31 stycznia 2007 r.
Organ I instancji uznał, iż okoliczność ta w pełni uzasadnia zaliczenie strony do osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń.
W wyniku złożonego odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2007 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant Wojewódzki Policji ponownie uznał, iż fakt popełnienia przez stronę przestępstwa, o którym mowa w art. 178a § 1 kk pozwala na zakwalifikowanie jej do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, cofnął pozwolenie na broń.
W złożonym odwołaniu W. P. podniósł zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że w jego przypadku zachodzi obawa użycia broni sprzecznie z prawem, podczas gdy organ nie wykazał związku pomiędzy popełnionym przez niego czynem, dotychczasową postawą życiową i zachowaniem a obawą użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W motywach wskazano, że z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Druga część przepisu jest jedynie wytyczną interpretacyjną wskazującą, w jakich w szczególności sytuacjach obawa ta zachodzi. Katalog wskazanych w nim okoliczności, w tym przestępstw uzasadniających tę obawę nie jest więc zamknięty. Ustawodawca pozostawił zatem organom Policji ocenę, jakie jeszcze okoliczności mogą uzasadniać obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.
Zdaniem organów orzekających w sprawie, przesłanką taką może być fakt popełnienia przestępstwa, którego jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy, tj. czyn z art. 178a kk, gdyż należy wziąć pod uwagę wysoki stopień szkodliwości tego przestępstwa, ewentualne następstwa w postaci zagrożenia dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego oraz umyślność czynu.
W. P., będący posiadaczem tak szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w rozumieniu dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Decydując się na kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości, wykazał się nieodpowiedzialnością i brakiem wyobraźni, narażając na uszczerbek zdrowie i życie innych uczestników ruchu drogowego. Czyn ten nakazuje uznać, iż w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania broni nie daje on wystarczającej rękojmi, aby pozwolenie na broń mógł zachować. Nie można bowiem wykluczyć, iż w takim stanie, w jakim kierował pojazdem, nie użyje również broni. Obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jest więc w jego przypadku uzasadniona.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, a ponadto naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, iż z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji wynika, że pozwolenia na broń nie wydaje się (a także cofa się już wydane) osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Obawa co do przewidywanych zachowań posiadacza broni może być uzasadniona dotychczasowym postępowaniem tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), ujemnymi cechami charakteru. Przemawia za tym również ochrona nabytego uprawnienia.
W ocenie Sądu I instancji samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, choć sama jazda pojazdem pod wpływem alkoholu jest czynem wymagającym napiętnowania. Jednak o tym, czy obawa taka zachodzi powinna decydować ocena dotychczasowego zachowania oraz cech osobowych posiadacza broni. Popełnienie po raz pierwszy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okolicznościach tej sprawy nie wystarcza do uznania, iż taka obawa o jakiej mowa wart. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. żart. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona.
W ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 k.p.a., Sąd I instancji uchylił zaskarżone decyzje.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komendant Główny Policji, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniósł zarzuty:
naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa, o którym mowa w art. 178a § 1 kk nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie takiej obawy;
naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały decyzję bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez należytego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż posiadanie broni jest prawem reglamentowanym, a broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich. Dopuszczenie się przez posiadacza broni prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym stanie może on skorzystać z posiadanej broni, czyli użyć jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, a więc w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wobec powyższego Sąd I instancji błędnie przyjął, iż wobec osoby skazanej za popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie zasługuje na aprobatę pogląd wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu, że dla ustalenia obawy niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przestępstwem a cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem tej osoby.
Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. P. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Punktem wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie musi być treść art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U.Nr 53, poz. 549 z późn. zm.), w myśl których właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, iż prawo do posiadania broni na gruncie obowiązującego systemu prawa nie należy do wolności i praw obywatelskich, lecz stanowi uprawnienie ściśle reglamentowane, w tym również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania podlegają w konsekwencji restrykcyjnemu badaniu, a samo cofnięcie pozwolenia na broń nie może być rozpatrywane w kategoriach ograniczania swobód obywatelskich, gdyż za nadrzędny cel przyświecający ustawodawcy przy wprowadzeniu do systemu prawnego takiego unormowania należy uznać ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1811/07, niepubl.).
Analiza postanowień art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku żart. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji daje podstawy do twierdzenia, że organ zobowiązany jest do cofnięcia pozwolenia na broń osobom zaliczonym do kręgu podmiotów wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanych prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć wypada, iż W. P. skazany został prawomocnym wyrokiem za przestępstwo, o którym mowa w art. 178a kk, polegające na kierowaniu samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości. Systematyka kodeksu karnego wskazuje, iż przestępstwo to nie jest przez ustawodawcę zaliczane do grupy czynów przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W konsekwencji uprawnione jest twierdzenie, iż organ administracji rozważając sprawę cofnięcia pozwolenia na broń, nie można powołać się jedynie na prawomocny wyrok sądu karnego. Skład orzekający podziela bowiem poglądy wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w przypadku skazania za popełnienie przestępstwa innego, niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wykazanie związku przyczynowo - skutkowego, jaki zaistniał pomiędzy popełnieniem przez skarżącego określonego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008 r. o sygn. akt II OSK 938/07 (niepubl.), chodzi tu o tzw. adekwatny związek przyczynowy, tzn. taki, który pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych następstw, które są dla ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności faktycznych zwykłe (typowe, normalne), a na odrzuceniu takich, które należy ocenić jako niezwykłe, nietypowe, nienormalne. A zatem, dla oceny spełnienia tej przesłanki, warunkującej cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, niezbędne jest wzięcie pod uwagę nie tylko faktu popełnienia przestępstwa przez posiadacza pozwolenia na broń, ale także innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
W świetle powyższych rozważań za niezasadny uznać należy zarzut skargi kasacyjnej dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sprowadzającej się do uznania, że popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 178a § 1 kk nie rodzi automatycznie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, skutkującej wydaniem decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń.
Skoro zatem, na gruncie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w przypadkach popełnienia przestępstwa innego niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nie jest dopuszczalne cofnięcie pozwolenia na broń bez uprzedniego poddania wnikliwej analizie całokształtu okoliczności, nie ulega wątpliwości, że wydając decyzję w rozpoznawanej sprawie bez wszechstronnego zebrania i rozważenia wszystkich okoliczności organy administracji dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracji w Warszawie w zaskarżonym orzeczeniu.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, iż w toku postępowania administracyjnego organy Policji gromadziły materiał dowodowy dotyczący W. P., który pozwalał choćby w ograniczonym zakresie na ocenę postawy sprawcy, jego zachowań czy cech osobowościowych. Mianowicie, w aktach administracyjnych znajdują się m. in. informacje o skierowaniu W. P. przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na leczenie odwykowe, informacje o zarzucie stosowania przez stronę groźby pozbawienia życia przy użyciu broni palnej, pozytywne opinie Koła Łowieckiego czy Komendanta Powiatowego Policji. Mimo posiadania powyższych informacji organy Policji w nieuzasadniony sposób zaniechały ich rozpatrzenia i rozważenia, czy fakty te mogły w jakikolwiek sposób wpłynąć na ocenę W. P. jako osoby, w stosunku do której istnieje - mimo popełnienia czynu określonego w art. 178a § 1 kk - zaufanie, że nie posłuży się bronią w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Reasumując, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że samo skazanie za przestępstwo, o którym mowa w art. 178a § 1 kk nie może automatycznie powodować pozbawienia prawa do broni, a zatem wydanie decyzji bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy należy uznać za nieprawidłowe.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.