Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę N. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich.
Uzasadniając wyrok Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2004 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku N. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Organ wskazał na wynikającą z art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego konieczność zwrócenia się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu o potwierdzenie okoliczności pobytu N. P. w więzieniu za działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na nie przedstawienie przez stronę decyzji Prezesa IPN organ orzekł o zawieszeniu postępowania.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy N. P. podniósł, że domaganie się zaświadczenia Prezesa IPN w niniejszej sprawie jest zbędne z uwagi na wyrok Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1997 r. zasądzający mu odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w grudniu 1953 r. oraz w okresie od 6 lipca 1954 r. do 17 grudnia 1954 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie. Organ administracji podkreślił, że ustawa wymaga potwierdzenia wskazywanych przez skarżącego okoliczności decyzją Prezesa IPN, a orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w sprawie odszkodowania za osadzenie w więzieniu nie wskazuje w żaden sposób, czy pobyt w więzieniu był spowodowany działalnością polityczną bądź religijną skarżącego, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stwierdza jednoznacznie, że okoliczność pobytu w więzieniu lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość musi być potwierdzona na wniosek osoby zainteresowanej przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Wobec tego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie ma możliwości potwierdzania powyższych okoliczności w inny sposób, także za pomocą tak wiarygodnych środków dowodowych jak orzeczenia sądowe. Ponadto Sąd zauważył, że postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1997 r., wydane w sprawie [...] rozstrzyga jedynie o fakcie odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie pod zarzutem popełnienia przestępstwa, polegającego na naruszeniu obowiązkowych dostaw zboża. Orzeczenie to nie przesądza jednak w żaden sposób okoliczności, iż osadzenie w więzieniu nastąpiło z uwagi na prowadzoną przez skarżącego działalnością polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność.
Sąd wskazał, że nie ma przy ustalaniu tej okoliczności znaczenia tytuł ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Zdaniem Sądu z uwagi na nie zawsze konsekwentne posługiwanie się przez ustawodawcę tymi samymi terminami w różnych aktach prawnych oraz występującą w tym przypadku rozbieżność terminologiczną między pojęciem "działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego" a "działalność polityczna bądź religijna, związana z walką o suwerenność i niepodległość" należy uznać, że wymóg potwierdzenia okoliczności wskazanych w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przez Prezesa IPN jest całkowicie zasadny i aktualny, niezależnie od jakichkolwiek orzeczeń sądowych wydanych w odniesieniu do zdarzeń, które miałyby podlegać takiemu potwierdzeniu.
W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 8 ust. 2 pkt. 2 litera a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przez jego błędną interpretacje oraz błędną ocenę postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie [...], które "rozstrzygnęło zasadność wniosku skarżącego w przedmiocie przyjęcia go jako kombatanta".
Uzasadniając skargę kasacyjną wywiedziono, że fakt przyznania skarżącemu odszkodowania postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1997 r. przesądza o tym, że działalność skarżącego została uznana za niepodległościową. W świetle tego postanowienia, zdaniem autora skargi kasacyjnej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może kwestionować kombatanckich uprawnień skarżącego. Z tego wynika, jak dalej stwierdzono, że zawieszenie postępowania w sprawie "przyjęcia skarżącego do grona członków uprawnionych" jest bezzasadne. Zdaniem skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma więc obowiązek uwzględnić wniosek skarżącego w oparciu o postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu.
Rozpoznając skargę Kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), co oznacza, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały naruszone (art. 174 i 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazanie naruszonych przepisów następuje poprzez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane.
Wskazanie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w przytoczonych podstawach kasacyjnych. W tym znaczeniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oceniając rozpoznawaną skargę kasacyjną w takich granicach Sąd uznał, że nie jest ona zasadna.
W skardze kasacyjnej powołano jedynie art. 8 ust. 2 pkt 2 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.). Przepis ten stanowi, że na wniosek osoby zainteresowanej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, podejmując zaskarżony skargą kasacyjną wyrok, zinterpretował ten przepis, jako podstawę prawną koniecznego i wyłącznego potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
W skardze kasacyjnej tej interpretacji nie podważono. Nie przedstawiono żadnej argumentacji, która odnosiłaby się do wykładni wskazanego przepisu. Wywiedziono jedynie, że postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 1997 r. przesądziło o uprawnieniach kombatanckich skarżącego. Takie twierdzenie jest zaś oczywiście niezasadne, gdyż nie uwzględnia kompetencji organu administracji publicznej, jakim jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który, jak wynika to z art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, jest uprawniony do wydawania decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, oddalił ją.