Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 754/04 oddalił skargę Z.M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podał, że decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z. M. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. decyzją z dnia 17 marca 1976 r. z tytułów: "uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach od 1.09.1943 r. do 30.04.1944 r. oraz utrwalania władzy ludowej od 1.01.1946 r. do 31.12.1947 r. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ powołał art.25 ust.4 w zw. z art.25 ust.2 pkt 1 lit.a i art.21 ust.2 pkt.4 oraz art.21 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /DzU nr 42 z 2000 r. poz.371 ze zm./
W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający stwierdził, że Z. M. był w latach 1946-1954 w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, zaś w myśl zaś powołanych przepisów pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa i Informacji Woskowej w latach 1944-1956.
Osobom tym uprawnienia nie przysługują z żadnych tytułów.
Art.21 ust.3 pkt.1 stwarza możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby zatrudnione w organach bezpieczeństwa, które przedłożą dowody że "do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje"
W toku postępowania Z. M. nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności określone w tym przepisie a z dokumentacji zebranej w sprawie, że w czasie zatrudnienia w organach, że w czasie zatrudnienia w organach bezpieczeństwa, wykonywał zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
W tej części uzasadnienia przytoczono wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.02.1994 r. w sprawie o sygn. akt K.15/933 zauważając że"współpraca z organami represji nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniana negatywnie i to bez względu na to jakie stanowiska i jaki charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Dotyczy to zarówno aparatu represji państw obcych jak i komunistycznego aparatu represji w Polsce"
Pogląd taki potwierdził także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29.03.1995 r. w sprawie o sygn. akt III ARN 6/95.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 30.10.2003 r. Z.M. zarzucił organowi orzekającemu, iż nie jest prawdą, że otrzymał uprawnienia tylko i wyłącznie na podstawie oświadczeń świadków, jako że w toku postępowania złożył dokument potwierdzający uwięzienia go w obozie karnym. Służbę w UB podjął w okresie dwóch miesięcy po powrocie z niewoli, nie dla kariery, lecz miłości do Ojczyzny, dla normalizacji i bezpiecznego życia każdego obywatela w kraju.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art.138 par.1 pkt.1 i art.,127 par.3 kpa oraz art.25 ust.2 pkt.1 lit.a w zw. z art.21 ust.2 pkt.4 lit. a ustawy o kombatantach, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 października 2003 r. o pozbawieniu Z.M. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że w treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wskazano,aby zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie własnej decyzji.
Pismem z dnia 27.07.2004 r. Z.M. zwrócił się do tego organu o uzupełnienie materiału dowodowego w jego sprawie a nadto przedłożył zaświadczenie Naczelnika Wydziału Prezydialnego Śląskiej Wojewódzkiej Komendy Policji w K. z dnia 1.10.1999 r. o przebiegu jego służby w organach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.Ponadto Z.M. zwrócił się z żądaniem wystąpienia do Śląskiej Komendy Wojewódzkiej Policji w K. o wypożyczenie akt osobowych nr [...] oraz o zwrócenie się do USC w L. o udostępnienie aktu zgonu H. W. oraz kierownika Administracji Budynków Miejskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego w T. na następujące okoliczności, że H.W. zmarł w dniu 4.11.1993 r. tj.38 dni prze napisaniem fałszywego oskarżenia z dnia 12.02.1993 r. firmowanego jego nazwiskiem i imieniem 2/że H.W. zamieszkiwał w T. przy ul. W. do 14.04.1964 r. a od tego czasu zamieszkiwał do swojej śmierci w T. przy ul. K. 3/na okoliczności że H.W. nie był z pewnością autorem fałszywego szkalującego go donosu, będącego podstawa jego obecnych kłopotów.
Z.M. podkreślił ponadto że nie otrzymał uprawnień kombatanckich tylko i wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale przede wszystkim z tytułu uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach od 1.09.1943 r. do 30.04.1944 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.M. zarzucił organowi orzekającemu naruszenie prawa materialnego tj. art.25 i art.21 ust.3 pkt.2 ustawy o kombatantach oraz naruszenie przepisów postępowania w tym art.7,art.8,art.9,art.75,art.76,art.78,art.86 i art.73 par.1 kpa w zw. z par.17 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczącego uprawnień kombatanckich.
Skarżący zauważył że postępowanie weryfikujące jego uprawnienia kombatanckie zostało wszczęte na podstawie fałszywego donosu i to w dniu 20 września 1999 r. tj. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 4 marca 1999r.
Zdaniem skarżącego w jego sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o kombatantach w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 października 1999 r. w związku z uchwałą NSA z dnia 12 marca 2001r.sygn.akt OPS 14/00.
Z.M. podkreślił, że organ orzekający w jego sprawie powinien szczegółowo zbadać materiał dowodowy przy uwzględnieniu jego pism z dnia 27 i 28 lipca 2004 r.
Podniósł dalej, że w ramach postępowania został pozbawiony możliwości udowodnienia, że podczas okresu, w którym był zatrudniony w strukturach organów bezpieczeństwa wykonywał zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności RP.
W konsekwencji Z.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej w całości.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w Zaskarżonej decyzji. Ponadto organ orzekający zauważył, że przedmiotowa decyzja zapadła w dniu [...] października 2003 r. a więc w czasie, kiedy przepis art.21 ust.3 pkt.2 ustawy o kombatantach już nie obowiązywał.
Podkreślono dalej, że obecne twierdzenie skarżącego, że podczas pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa wykonywał wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami złożonymi do akt kombatanckich ZBoWiD
W pkt.17 deklaracji członkowskiej ZBoWiD dotyczącym przebiegu dzielności zawodowej, społeczno-politycnej, wojskowej itp. W okresie od 22 lica 1944 r. skarżący napisał latach1946-1954 byłem funkcjonariuszem UBP, gdzie brałem czynny udział z bronią w ręku w walkach z bandami i z reakcyjnym podziemiem.
Okoliczności te potwierdza zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej MO w K. z dnia 18.09.1970 r. oraz w wyjaśnieniach skarżącego składanych w czasie prowadzonego postępowania weryfikacyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 3.02.2006 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji, zwracają w szczególności uwagę na fakt, że postępowanie w jego sprawie zostało wszczęte prze dniem 8.10.1999 r. co winno skutkować zastosowaniem wobec niego art.25 i 21 ust.3 pkt.2 ustawy kombatanckiej.
Skarżący podniósł też że nie jest rzeczą wykluczoną, że podczas służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, wykonywał pracę szyfranta przy odbieraniu i nadawaniu depesz szyfrowych, niezwiązanych ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w toku prowadzonego postępowania nie stwierdzono, aby doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Kluczową kwestią –zdaniem Sądu- było rozstrzygnięcie zarzutu skarżącego związanego z zastosowaniem w tej sprawie przepisów art.1 pkt.3 lit.a ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego./DzU nr77 poz.862/
W myśl tego przepisu w art.21 ustawy o kombatantach z 1991 r. skreśla się ust.4,zas ustawa zmieniająca nie zawierała z kolei przepisów intertemporalnych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ orzekający słusznie zastosował w tej sprawie przepisy ustawy o kombatantach w brzmieniu obowiązującym już po wejściu w życie ustawy zmieniającej z dnia 4 marca 1999 r. bowiem w rozpoznawanej sprawie miała zastosowanie zasada bezpośredniego działania nowej ustawy, polegającej na tym iż od dnia wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy też stanów rzeczy danego rodzaju,zarówno tych które powstaną, jak i tych które powstały prze wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa.
Skarżący zarzucił z kolei że w jego sprawie zastosowano art.1 pkt.3 lit.b ustawy zmieniającej.
Sąd stwierdził dalej, że wszczęcie postępowania w tej sprawie miało miejsce w dniu 20.09.1999 r. zaś decyzja Kierownika Urzędu zapadła w dniu [...] października 2003 r. a więc w dacie, w której zarówno przepis art.21 ust.3 pkt.2 jak i art.21 ust.4 o kombatantach już nie obowiązywały.
W dalszej części uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach omówił szeroko materialno-prawne podstawy zaskarżonej decyzji, którą stanowiły przepisy art.25 ust.2 pkt.1 lit.a w zw. z art.21 ust.2 pkt.4 lit.a.
W szczególności Sąd wskazał, jaka działalność lub służba na gruncie obowiązujących przepisów ustawy była uznawana za działalność kombatancką i działalność równorzędną z kombatancką.
Stosownie do treści art.21 ust.2 pkt.4 ustawy, uprawnienia, o których mowa w art.1 ust.2 i w art.2 ustawy nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Woskowej a także nadzorujących je komórkach zwierzchnich związanych ze stosowanie represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
W ocenie Sądu organ orzekający prawidłowo ustalił, że Z.M. w latach 1946-1954 był zatrudniony w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa a w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów, że do organów tych został skierowany przez organizacje działające na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
Z tych zatem względów na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,oddalono skargę.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Z. M., zaskarżając go w całości i zarzucając temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art.25 ust.2 oraz art.21 ust.2 pkt.4 lit.c ustawy z dnia 25 stycznia 1991 r. o kombatantach /DzU nr42 poz.862/ zamiast jak być powinno art.21 ust.3 pkt.2 oraz art.25 ust.2 pkt.1 tej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r./DzU nr 142 poz.950 z 1997 r./ w wersji obowiązującej do dnia 9 października 1999 r. na mocy art.1 pkt.13 lit.b noweli z dnia 25 kwietnia 1997 r.
Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił przedmiotowemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.25 oraz art.21 ust.2 pkt.4 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach w brzmieniu obowiązującym po dniu 9 października 1999 r. w zw. z art.5 ust.2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych /DzU nr 38 poz.167 z 1977 r/ i art.60 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r./Dz U nr 61,poz.284 z 1993 r./ a także na podstawie art.174 ust.2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy,poprzez uchybienie art.145 par.1 lit.c oraz art.106 par.3 tej ustawy,poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postepowania, podkreślając że postępowanie postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 30.09.199 r. tj.pod rządami art.21 ust.3 pkt.2 i art.25 pkt.1 ustawy kombatanckiej z dnia 24 stycznia 1991 r. w brzmieniu obowiązującym na podstawie noweli z dnia 25 kwietnia 1997 r.i pomimo braku przepisów przejściowych w stosunku do toczącego się już postępowania powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące do 9 października 1999 r. a nie przepisy znowelizowanej ustawy kombatanckiej z dnia 4 marca 1999 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
W myśl przepisu art. 174 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżący powołuje się na naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art.25 ust.2 oraz art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego/DzU nr42 z 2002 poz.371 z późn.zm./ co stanowi podstawę skargi kasacyjnej przewidzianej w art.174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do treści art.25 ust.2 w zw. z art.21 ust.2 pkt4 lit.a powołanej wyżej ustawy,pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę,lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa...
Przepis ten jest materialnoprawną podstawą decyzji Kierownika Urzędu ds.Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawiającej skarżącego Z. M. uprawnień kombatanckich przyznanych mu wcześniej przez ZBoWiD w K. z tytułów uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach oraz utrwalania władzy ludowej,w okresach wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach,co nie jest sporne.
Wskazany wyżej przepis prawa materialnego upoważnia zatem organ orzekający w sprawach kombatanckich do samodzielnego określania, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki do nabycia bądź pozbawienia indywidualnych osób uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji organ orzekający jest zobowiązany do badania i starannej oceny każdego indywidualnego przypadku zaistnienia przesłanek określonych w powołanych przepisach z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego jak i szczególnej dbałości o właściwe stosowanie i prawidłową wykładnię aktualnie obowiązującego prawa.
Skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię i zastosowanie w odniesieniu do jego sytuacji art.25 ust.2 oraz art.21 ust.2 pkt 4 lit.a powołanej ustawy o kombatantach,bowiem jego zdaniem organ orzekający powinien zastosować w tym przypadku art.21 ust.3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 października 1999 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w tym czasie,uprawnień kombatanckich nie byłyby pozbawione osoby, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa wykonywały zadania nie związane ze zwalczaniem osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że Z.M. był zatrudniony w organach Urzędu Bezpieczeństwa w charakterze funkcjonariusza od dnia 10 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1954 r. i to na stanowiskach: wartownik MUBP w D.,szyfrant-fotograf PUBP R. i PUBP T. W deklaracji złożonej do ZBoWiD w K. skarżący w pkt 17 oświadczył, że w latach 1946-1954 był funkcjonariuszem PUBP gdzie brał czynny udział z bronią w ręku w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem, co potwierdza zaświadczenie KW MO w K. z dnia 18.09.1970 r. Już tylko te okoliczności wskazują- w odniesieniu do podnoszonej kwestii-że skarżący nawet w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie mógłby powoływać się na to, że w czasie zatrudnienia w strukturach UB wykonywał wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
Niezależnie jednak od powyższego, Sąd pierwszej instancji słusznie podzielił pogląd i stanowisko organu orzekającego, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy o kombatantach w brzmieniu obowiązującym już po wejściu w życie ustawy zmieniającej z dnia 4 marca 1999 r., bowiem w rozpoznawanej sprawie miała zastosowanie zasada bezpośredniego działania nowej ustawy.
Należy podkreślić ze decyzja Kierownika Urzędu o pozbawieniu Z.M. uprawnień kombatanckich zapadła w dniu [...] października 2003 r.i w tej dacie przepisy art.21 ust.3 pkt.2 i art.21 ust.4 ustawy już nie obowiązywały.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł i szeroko omówił materialnoprawne podstawy pozbawienia Z.M. uprawnień kombatanckich przedstawiając również nowelizacje obowiązujących przepisów w tym zakresie.
Reasumując, zatem,stosownie do treści art.21 ust.2 pkt.4 lit.a powołanej ustawy uprawnienia kombatanckie,nie przysługują osobie która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.
Sąd pierwszej instancji dokonał w związku z powyższym prawidłowej oceny legalności decyzji wydanej przez organ orzekający w niniejszej sprawie z zachowanie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
Wobec powyższego bezpodstawny jest również zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art.32 Konstytucji RP oraz art.5 ust.2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art.60 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. przytoczonych w pkt.2 skargi kasacyjnej ponieważ w sprawie skarżącego nie chodzi o pozbawienie uprawnień i przywilejów powszechnie przysługujących ale o uprawnienia kombatanckie które ustawodawca krajowy przyznaje wyłącznie po spełnieniu ściśle określonych przepisami wymogów.
Uznając zatem że brak jest usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi,Naczelny Sąd Administracyjny oparciu o art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku