Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 890/10

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1666/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. na wniosek E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Marszałek Województwa Mazowieckiego udzielił tej Spółce pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z utworów czwartorzędowych z własnego ujęcia składającego się z 7 studni głębinowych: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] zlokalizowanych na terenie byłych Zakładów [...] w W. w ilości Q śr.d. = 2 437,73 m³/d; Qmax.h = 182,83 m³/h; przy zatwierdzonych zasobach eksploatacyjnych ujęcia wynoszących 573 m³/h z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:

1. - przy poborze wody nie będzie przekraczana zatwierdzona wydajność eksploatacyjna poszczególnych studni;
2. - urządzenia służące do poboru i rozrządu wody utrzymywane będą w należytym stanie technicznym;
3. - ilość pobieranej wody kontrolowana będzie przez odczytywanie i notowanie wskazań wodomierzy 1 raz na tydzień;
4. - pomiary wydajności eksploatacyjnej studni i poziomu zwierciadła wody w studniach prowadzone będą 1 raz w roku.

Ważność niniejszej decyzji organ ustalił na okres 20 lat, tj. od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2028 r. stwierdzając jednocześnie, iż pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że C. Sp. z o.o. jest jedyną stroną postępowania występującą z wnioskiem o odmowę udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w przedmiotowej sprawie, jednakże podnoszone przez nią argumenty nie uzasadniają wydania decyzji negatywnej. Ponadto organ przytoczył przepis art. 126 ustawy Prawo wodne dotyczący kwestii odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego i stwierdził, że żadne okoliczności wskazane w tym przepisie w niniejszej sprawie nie zaistniały. Ponadto organ zauważył, że w piśmie z dnia 7 czerwca 2008 r. pełnomocnik C. Sp. o.o. wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, a ostatnie pismo Spółki z dnia 23 sierpnia 2007 r. zawiera zgodę na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Zatem stanowisko C. Sp. o.o. jest wewnętrznie sprzeczne. Reasumując Marszałek Województwa Mazowieckiego stwierdził, że nie znalazł podstaw do odmowy udzielania pozwolenia wodnoprawnego i uznał wniosek E. Sp. z o.o. za zasadny.

Na skutek odwołania C. Sp. o.o. od powyższej decyzji Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wydał w dniu [...] lipca 2009 r. decyzję, w treści której uchylił punkt II.3 zaskarżonej decyzji i orzekł, że "ilość pobieranej wody kontrolowana będzie przez odczytywanie i notowanie wskazań wodomierzy 1 raz na tydzień; w przypadku awarii wodomierza studnia zostanie wyłączona z eksploatacji do czasu jego naprawy", a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestionowana decyzja udziela pozwolenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na pobór wody z ujęcia zlokalizowanego na terenie byłych Zakładów [...] w ilości Qśr d = 2437,73 m³/d i Qmax h = 182,83 m³/d.

Odnosząc się zaś do zarzutu odwołania Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej podniósł, iż kompetencje organu właściwego do wydawania pozwolenia wodnoprawnego określają przepisy art. 140 ustawy Prawo wodne. Wprawdzie w dacie złożenia wniosku obowiązywał art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, który jako organ właściwy do wydania tego typu zezwolenia w warunkach przewidzianych w art. 378 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo ochrony środowiska wskazywał Wojewodę Mazowieckiego, jednakże w toku postępowania z dniem 1 stycznia 2008 r. miała miejsce zmiana przepisów art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne i art. 378 ustawy Prawo ochrony środowiska polegająca na przekazaniu marszałkom województw kompetencji wojewodów w sprawach uregulowanych tymi ustawami. Z tej przyczyny postępowanie w sprawie kontynuował Marszałek Województwa Mazowieckiego. Zatem zarzut braku właściwości Marszałka Województwa Mazowieckiego jest niezasadny.

Organ odwoławczy wskazał także, że rozstrzygnięcie Marszałka o udzieleniu Spółce z ograniczoną odpowiedzialności E. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z jej ujęcia, podjęte zostało na podstawie operatu wodnoprawnego, uzupełnionego w toku postępowania organu I instancji aneksem i pismami wyjaśniającymi wnioskodawcy z dnia 6 listopada 2006 r. i z dnia 29 grudnia 2006 r. Z materiału tego wynika, że ujęcie składa się z siedmiu studni nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], eksploatowanych w ramach zasobów eksploatacyjnych ustalonych w dokumentacji hydrogeologicznej zatwierdzonej decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z dnia [...] marca 1971 r., znak: [...], w ilości 573 m³/h. Wg informacji podanych w operacie łączna wydajność eksploatacyjna wszystkich studni wynosi 427 m³/h. W toku postępowania odwoławczego wnioskodawca złożył Aneks Nr 2 do operatu wodnoprawnego, którym zweryfikował informacje dotyczące studni nr [...] i [...] podając, iż w przedłożonym organowi I instancji materiale dowodowym omyłkowo przypisano powyższym studniom dane dotyczące sąsiednich studni przeznaczonych do likwidacji, a więc niezgodnych z wynikami prac geologicznych zebranymi w dodatku do dokumentacji hydrogeologicznej sporządzonym w 2005 r. Weryfikacja dotyczy konstrukcji otworów, ich wydajności eksploatacyjnej, depresji w otworach i zasięgu lejów depresyjnych, współczynnika filtracji ujętej warstwy wodonośnej.

Zdaniem organu odwoławczego w wyniku analizy całokształtu materiału dowodowego wskazane przez wnioskodawcę omyłki nie mają wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie Marszałka Województwa Mazowieckiego. W świetle bowiem zweryfikowanych materiałów dowodowych wydajność eksploatacyjna studni nr [...] wynosi Q = 60 m³/h, a nie 74 m³/h, jak podano pierwotnie, natomiast wydajność eksploatacyjna studni [...] wynosi Q = 54 m³/h, a nie 97 m³/h. W konsekwencji łączna wydajność ujęcia wody wynosi 370 m³/h, a zatem jest większa od poboru wody w ilości określonej w decyzji tj. Q max h = 182,83 m³/h.

W ocenie organu istotnym jest przy tym, że zweryfikowane zasięgi lejów depresyjnych odpowiadające wydajnościom eksploatacyjnym powyższych studni są mniejsze od pierwotnie podanych w materiale dowodowym tj. dla studni Nr [...] promień leja depresji wynosi R= 125 m, a dla studni nr [...] R = 149 m, (pierwotnie dla studni Nr [...] podano R = 200 m, a dla studni nr [...] R = 150 m). W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego mając na względzie, że bez znaczenia w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego są pozostałe sprostowane przez stronę dane charakteryzujące studnie (depresja w otworze, współczynnik filtracji), organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji w związku z powyżej opisaną weryfikacją materiału dowodowego.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że stronom postępowania umożliwiono zapoznanie się z całością zgromadzonego materiału dowodowego, jednakże nie skorzystały one z możliwości złożenia wyjaśnień czy uwag.

Ponadto odnosząc się do zarzutu odwołania, iż w decyzji I instancji brak jest ustaleń, że pobór wody nie będzie naruszać warunków ochrony obiektów objętych w toku postępowania ochroną konserwatora zabytków, organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodziła taka potrzeba, bowiem z materiału dowodowego wynika, że studnie przedmiotowego ujęcia ujmują wodę z warstwy wodonośnej naporowej, której strop występuje w strefie głębokości 11,3 - 24,0 m p.p.t, a nad tą warstwą zalegają osady słaboprzepuszczalne o miąższości dochodzącej do 10 m. Oznacza to, że pobór wody nie będzie negatywnie oddziaływał na nieruchomości, w tym obiekty objęte ochroną konserwatora zabytków. Powyższe – zdaniem organu – potwierdza fakt, że ujęcie na terenie byłych Zakładów [...] eksploatowane jest od wielu lat i nie ma żadnych dowodów ani przesłanek, które wskazywałyby na jego negatywne oddziaływanie.

W ocenie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut odwołującego się dotyczący braku w operacie wodnoprawnym aktualnych informacji co do stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód w związku z długotrwałym przebiegiem postępowania, albowiem zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że wnioskodawca na wezwanie organu I instancji uzupełnił materiał dowodowy przedkładając materiały dokumentujące stan prawny nieruchomości w zasięgu oddziaływania planowanego poboru wód podziemnych, a w postępowaniu zapewniony został udział wszystkim jego stronom.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że po rozpatrzeniu sprawy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jednakże analizując jej treść z punktu widzenia wymagań, jakie powinno spełniać pozwolenie wodnoprawne na pobór wody podziemnej, określonych przepisami art. 128 ust. 1 ustawy Prawo wodne, stwierdził, iż w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym organ I instancji nie określił sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych, o którym mowa w art. 128 ust. 1 pkt 9b. W tym zakresie w toku postępowania odwoławczego E. Sp. z o.o. poinformowała w piśmie z dnia 17 kwietnia 2009 r., że urządzeniami pomiarowymi są wodomierze zainstalowane na rurociągu tłocznym w obudowie każdej studni. Zważywszy, że studnie eksploatowane są przemiennie, w przypadku awarii urządzenia pomiarowego studnia powinna być wyłączona z eksploatacji do czasu naprawy wodomierza. W tej sytuacji, zdaniem organu, należało uchylić warunek zawarty w pkt II. 3 zaskarżonej decyzji dotyczący pomiaru ilości pobieranej wody i nadać mu nowe brzmienie z uwzględnieniem sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła C. Spółka z o.o. z siedzibą w W. zarzucają naruszenie:

1. 1. przepisów prawa materialnego tj.:
2. a) przepisu art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie, a to w związku z tym, że zaskarżona decyzja organu II instancji i organu I instancji narusza wymagania ochrony dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków;
3. b) przepisu art. 131 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 oraz w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c i d ustawy Prawo wodne, poprzez ich niezastosowanie, a to w związku z tym, że decyzje organów obu instancji zostały wydane w oparciu o dokument nieodpowiadający wymaganiom ustanawianym przez wymienione przepisy, a więc taki, który nie mógł uchodzić za wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego;
4. 2. prawa formalnego, a mianowicie:
5. a) przepisu art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie oraz przepisu art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie, (wszystkie w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] września 2008 r.) to jest w dniu wydania decyzji nr [...] przez organ I instancji - Marszałka Województwa Mazowieckiego, która została następnie uchylona w części i w tej części zmieniona oraz utrzymana w mocy w pozostałej części zaskarżoną decyzją Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, a to w związku z tym, iż w dniu [...] września 2008 r. organem rzeczowo właściwym do wydania przedmiotowej decyzji był Prezydent W., a nie Marszałek Województwa Mazowieckiego, gdyż zgodnie z przepisem art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 2 jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej, a z kolei przepis art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne odsyłał do nieobowiązujących w dniu [...] września 2008 r. przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, to jest do przepisów art. 378 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2, a wydanie przedmiotowej decyzji, a następnie utrzymanie jej w mocy czy też zmiana wyczerpuje przesłankę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., która odnosi się do obu decyzji;
6. b) przepisu art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a to w związku z niedziałaniem przez organ II instancji na podstawie przepisów prawa, w tym przede wszystkim w związku z niezastosowanie normy z art. 19 k.p.a. nakazującej organom administracyjnym przestrzegać swojej właściwości rzeczowej z urzędu, co przejawiło się w utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji niewłaściwego rzeczowo do jej wydania;
7. c) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w związku z uchybieniem obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co przejawiło się między innymi: (a) pominięciem okoliczności istnienia w obrocie prawnym decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] o wpisie do rejestru zabytków obiektów i utworzeniu strefy otoczenia na działkach między innymi nr [...] i [...], na których planowana jest realizacja i eksploatacja studni oraz wynikających z tej decyzji ograniczeń i uwarunkowań, a przyjęciem za wystarczającą okoliczność, iż lokalizacja i eksploatacja studni dotyczy jedynie przestrzeni pod powierzchnią gruntu, podczas gdy ze studniami jest związana również infrastruktura na powierzchni gruntu, w tym między innymi wnioskodawca dokonuje ogrodzenia znacznego obszaru w obrębie studni, co oczywiście wymaga wyjaśnienia mając na uwadze znajdujące się na działkach zabytki i utworzoną strefę otoczenia; (b) pominięciem okoliczności zmiany zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia wynoszących, nie jak w sentencji decyzji organu I instancji 573 m³/h, a 427 m³/h (ustalenia organu II instancji), co nie znalazło odzwierciedlenia w decyzji organu II instancji, w konsekwencji sentencja decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym jest oczywiście sprzeczna z ustaleniami w sprawie; (c) pominięciem, iż 7 studni, o których mowa w obu decyzjach nie jest własnym ujęciem wnioskodawcy, a infrastrukturą stanowiącą własność skarżącego, pomimo tego, w rozstrzygnięciu decyzji wskazano, że są to ujęcia własne wnioskodawcy;
8. d) art. 107 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, w związku z nieprawidłowym sformułowaniem rozstrzygnięcia decyzji, a mianowicie brakiem dokonania zmiany sentencji decyzji organu I instancji polegającej na dostatecznym jasnym i precyzyjnym określeniu lokalizacji wszystkich studni poprzez użycie jedynie określenia: "(...) na terenie byłych Zakładów [...] w W. (...)", podczas gdy w istocie nie wiadomo w takim przypadku gdzie na obszarze około 130 h. (cały obszar po byłych [...]) studnie te są zlokalizowane;

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności obu wyżej wymienionych decyzji oraz o zasądzenie od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Natomiast na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 15 grudnia 2009 r. pełnomocnik Spółki stwierdził, iż wobec wskazanych zarzutów wnioskuje o uchylenie zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód.

W niniejszej sprawie, Sąd stwierdził, że z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego wystąpiła E. Sp. z o.o., która wnioskowała o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej wykraczający poza zwykłe korzystanie dla celów przemysłowych. Z wydanym Spółce z o.o. E. pozwoleniem wodnoprawnym nie zgodziła się C. Sp. z o.o.

W ocenie Sądu najdalej idącym zarzutem skargi był zarzut braku właściwości Marszałka Województwa Mazowieckiego do wydania decyzji w I instancji. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Właściwość organów orzekających w sprawie pozwoleń wodnoprawnych uregulowana została w art. 140 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania do wydania pozwolenia wodnoprawnego właściwy był Wojewoda Mazowiecki. W toku prowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania z dniem 1 stycznia 2008 r. weszły w życie przepisy art. 21 i 19 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1462 ze zm.), mocą których dokonana została zmiana przepisów art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne i art. 378 ustawy Prawo ochrony środowiska, polegająca na przekazaniu do marszałków województw kompetencji wojewodów w sprawach regulowanych tymi ustawami, a dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązkowe jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego też zasadnie w ocenie Sądu przedmiotowe postępowanie kontynuował Marszałek Województwa Mazowieckiego jako organ właściwy w sprawie.

W ocenie Sądu bezspornym w sprawie jest, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne stanowiący, iż marszałek województwa wydaje pozwolenia wodnoprawne, jeżeli szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami, o których mowa w art. 378 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska zawiera odesłanie do nieistniejącego przepisu ustawy Prawo ochrony środowiska (przepisu istniejącego do wejścia w życie art. 19 pkt 8 ustawy kompetencyjnej), jednakże - jak słusznie podniosły orzekające w sprawie organy - analiza zmian dokonanych ustawą kompetencyjną wskazuje, że wolą ustawodawcy wydającego tę ustawę było przypisanie marszałkowi województwa dotychczasowych kompetencji wojewody m.in. do udzielania pozwoleń wodnoprawnych, jeżeli szczególne korzystanie z wód jest związane z przedsięwzięciami lub instalacjami kwalifikowanymi jako przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązkowe jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, czyli są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami, o których mowa w art. 378 ust. 2 pkt 1 lit. a, a pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska zawiera odesłanie do nieistniejącego przepisu ustawy Prawo ochrony środowiska (przepisu istniejącego do wejścia w życie art. 19 pkt 8 ustawy kompetencyjnej), jednakże jak słusznie podniosły orzekające w sprawie organy - analiza zmian dokonanych ustawą kompetencyjną wskazuje, że wolą ustawodawcy wydającego tę ustawę było przypisanie marszałkowi województwa dotychczasowych kompetencji wojewody m.in. do udzielania pozwoleń wodnoprawnych, jeżeli szczególne korzystanie z wód jest związane z przedsięwzięciami lub instalacjami kwalifikowanymi jako przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązkowe jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, czyli są związane z przedsięwzięciami, o których mowa w art. 378 ust. 2a ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Prawidłowość powyższego rozumowania potwierdza fakt, iż z dniem 15 listopada 2008 r. nastąpiła kolejna zmiana zarówno przepisów ustawy Prawo wodne jak i Prawo ochrony środowiska, z których jednoznacznie wynika, iż w przedmiotowej sprawie właściwy jest Marszałek Województwa Mazowieckiego.

W dalszej części uzasadnienia jak podkreślono strona skarżąca zarzuciła także, że operat wodnoprawny nie odpowiada postanowieniom art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c. W ocenie Sądu zarzut ten należy uznać za uzasadniony. Sąd wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie operat sporządzony został w 2005 r. i uwzględniał stan prawny nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, z podaniem siedzib i adresów ich właścicieli. Bezsporne jest, iż w trakcie prowadzonego postępowania stan prawny wskazanych nieruchomości uległ zasadniczym zmianom, co zdaniem Sądu, powinno znaleźć odzwierciedlenie w sporządzonym operacie w formie stosownego aneksu. Tymczasem jak wynika z akt sprawy wnioskodawca uzupełniał dane dotyczące nowych właścicieli przesyłając do organu pisma wyjaśniające wraz z aktami notarialnymi, czym naruszył postanowienia art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c.

Za uzasadniony Sąd uznał także zarzut dotyczący braku należytego wyjaśnienia i ustosunkowania się do kwestii czy pobór wody nie będzie naruszać warunków ochrony obiektów objętych w toku postępowania ochroną konserwatora zabytków. Organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła taka potrzeba bowiem z materiału dowodowego wynika, że studnie przedmiotowego ujęcia ujmują wodę z warstwy wodonośnej naporowej, której strop występuje w strefie głębokości 11,3 - 24,0 m p.p.t, a nad tą warstwą zalegają osady słabo przepuszczalne o miąższości dochodzącej do 10 m, a zatem pobór wody nie będzie negatywnie oddziaływał na nieruchomości, w tym obiekty objęte ochroną konserwatora zabytków. Zdaniem organu odwoławczego powyższe potwierdza fakt, że ujęcie na terenie byłych Zakładów [...] eksploatowane jest od wielu lat i nie ma żadnych dowodów ani przesłanek, które wskazywałyby na jego negatywne oddziaływanie.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko uznać należy za niewystarczające. Jak słusznie podniosła strona skarżąca w zanegowanej decyzji pominięto okoliczność istnienia w obrocie prawnym decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], o wpisie do rejestru zabytków obiektów i utworzeniu strefy ochronnej wokół tych obiektów. Organ nie wypowiedział się w tej kwestii wskazując jedynie, iż lokalizacja i eksploatacja studni dotyczy jedynie przestrzeni pod powierzchnią gruntu. Brak stanowiska co do kwestii czy ze studniami jest związana również infrastruktura na powierzchni gruntu, a skoro tak to czy będzie to w jakikolwiek negatywny sposób oddziaływać na chronione obiekty i wyznaczoną wokół nich strefę ochronną. Nie wyjaśniono także, czy dopuszczalna jest jakakolwiek eksploatacja urządzeń wodnych w strefie ochronnej. Zdaniem Sądu wyjaśnienie powyższych wątpliwości jest niezbędne, albowiem stosownie do treści art. 125 pkt 3 pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów.

Za uzasadnione Sąd także uznał zarzuty dotyczące nieuwzględnienia w pozwoleniu wodnoprawnym zmiany zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia wynoszących, nie jak w sentencji decyzji organu I instancji 573 m³/h, a 427 m³/h (ustalenia organu II instancji), co nie znalazło odzwierciedlenia w decyzji organu II instancji.

Ponadto Sąd wskazał, że za zasadne uznać należy stanowisko skarżącego, iż pozwolenie wodnoprawne nie określa w sposób dostatecznie jasny i precyzyjny lokalizacji studni poprzez użycie jedynie określenia, iż zlokalizowane są one na terenie byłych Zakładów [...] w W.. W sytuacji takiej nieodzowne wydaje się określenie numerów działek ewidencyjnych na których studnie te są usytuowane. W pozostałym zakresie Sąd nie podzielił zarzutów skargi uznając, iż nie znajdują one uzasadnienie w świetle zebranego materiału dowodowego

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Tym samym Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła E. Sp. z o.o. w W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. 1. naruszenia przez Sąd przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niewłaściwej interpretacji stanu faktycznego i prawnego i przyjęciu, iż skarżąca nie uzupełniła operatu wodnoprawnego w sposób umożliwiający wydanie przez organ administracji decyzji opartej na aktualnym stanie faktycznym i prawnym,
2. 2. naruszenie przez Sąd przepisu art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na przyjęciu w niniejszej sprawie a priori, że decyzja II instancji mogła naruszać wymagania dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków, w braku podstaw do takiego ustalenia.
3. 3. naruszenie przez Sąd przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.c. (jest to oczywista omyłka albowiem powinno być k.p.a.) polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu do oceny uzasadnienia uchylonej decyzji, a to przez nieprawidłowe i bezpodstawne przyjęcie, że w trakcie wydawania decyzji "nie poczyniono wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę", a tym samym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
4. 4. naruszenie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, poprzez przyjęcie proceduralnych naruszeń nie mających istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, za wady skutkujące uchyleniem decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Jednocześnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że rozstrzygnięcie Sądu pomija istotne aspekty stanu faktycznego w sprawie, co jest związane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i w sposób oczywisty wpłynęło na sposób rozstrzygnięcia. Zdaniem E. Sp. z o.o. w W. przyjęcie naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy Prawo wodne za jedną z podstaw uchylenia decyzji stanowi błędne zastosowanie niniejszego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, polegające na niewłaściwej interpretacji stanu faktycznego i prawnego i przyjęciu, że skarżąca kasacyjnie nie uzupełniła stosownych dokumentów w sposób umożliwiający, z jednej strony udział w postępowaniu wszystkich podmiotów zainteresowanych, a z drugiej wydanie przez organy administracyjne decyzji w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny.

Natomiast zarzuty Spółki C. Eighteen Sp. z o.o., uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, dotyczące braku precyzyjnego określenia działek ewidencyjnych, na których zlokalizowane są studnie głębinowe, wydają się być daleko idącym rygoryzmem proceduralnym. W ocenie autora skargi kasacyjnej kwestia precyzyjnego określenia działek ewidencyjnych uzasadniać może co najwyżej wniosek o uzupełnienie decyzji na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. Ponadto przepis ten normuje naprawianie wad nieistotnych decyzji, tzn. takich, które nie dają podstaw do ich uchylenia.

Podobnie, w ocenie skarżącej kasacyjnie Spółki, w kategorii rygoryzmu proceduralnego oceniać należy powołanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na zarzuty dotyczące nieuwzględnienia w pozwoleniu wodnoprawnym zmiany zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia, wynoszących, nie jak w sentencji organu I instancji 573 m3/h, a 427 m3/h zgodnie z ustaleniami organu II instancji. Tymczasem organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie najistotniejsze jest to, że faktyczna i aktualna wydajność przedmiotowego ujęcia wody znacznie przewyższa określone w decyzji organu I instancji maksymalne natężenie przepływu wody.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w obu przypadkach, patrząc pod kątem naruszenia art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a. mamy do czynienia z elementami, które nie miały istotnego wpływu na wynik postępowania.

Ponadto Spółka wskazała także, że Sąd bezpodstawnie uznał za zasadny zarzut dotyczący braku należytego wyjaśnienia ustosunkowania się do kwestii czy pobór wody nie będzie naruszać warunków ochrony obiektów objętych w toku postępowania ochroną konserwatora. W tej kwestii Sąd oparł się jedynie na bezpodstawnych twierdzeniach C. Sp. z o.o., albowiem ani ta Spółka ani Sąd nie wskazali okoliczności, które winny zostać wyjaśnione w toku ponownego postępowania administracyjnego.

Ponadto jako zasadniczy argument skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała, że o ile przedmiotem uchylonej decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej o pozwoleniu na pobór wody podziemnej było ujęcie składające się z siedmiu studni głębinowych, to powołana przez C. Sp. z o.o. decyzja Mazowieckiego Konserwatora Zabytków w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r. ustanawia strefę otoczenia na działkach m.in. nr [...] i [...], z których tylko na działce gruntu nr [...] znajduje się jedna studnia. Kolejne sześć studni pozostaje poza taką strefą. Zatem uchylenie z tej przyczyny przez Sąd zaskarżonej decyzji w całości, tj. także co do ujęcia składającego się z pozostałych sześciu studni jest bezpodstawne.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd art. 107 § 1 i 3 k.p.a. skarżący kasacyjnie wskazał, że kwestia wyjaśnień w przedmiocie eksploatacji urządzeń wodnych w strefie ochronnej jest nie tylko kwestią marginalną w niniejszej sprawie (dot. tylko jednej studni), ale przede wszystkim jest bezprzedmiotowa, skoro organ wydający decyzję poczynił takie ustalenia i w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco odniósł się do kwestii czy pobór wody nie będzie naruszać warunków ochrony obiektów objętych w toku postępowania ochroną konserwatora zabytków. Zatem w sposób bezpodstawny Sąd przyjął, że uzasadnienie organu nie zawierało uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Podniesiono również, że w zaskarżonym wyroku bezpodstawnie przyjęto iż decyzja II instancji mogła naruszać wymagania dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną C. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od E. Sp. z o.o. w W. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2010 r. skarżący kasacyjnie ustosunkował się do odpowiedzi na skargę kasacyjną i poparł w całości stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej z dnia 17 lutego 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej ustawy – zwanej dalej p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie zasługuje na uwzględnienie albowiem zawiera usprawiedliwione podstawy.

W pełni zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie proceduralnych naruszeń nie mających istotnego wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Trafnie zarzut ten powiązano z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwą ocenę uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wyrok Sądu I instancji wydany został w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak trafnie twierdzi się w doktrynie, w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000, str. 305-306).

Stąd też regułą jest, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o powołany przepis następuje wtedy, gdy naruszono kilka przepisów procesowych, a uchybienie im mogło w sposób istotny oddziaływać na treść decyzji lub postanowienia. Obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest więc nie tylko wskazanie przepisu czy przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. Ten obowiązek wynikający z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., jawi się jako bezwzględny w sytuacji, gdy na skutek uchylenia decyzji bądź postanowienia sprawa trafia ponownie do właściwego organu, który będąc związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu nie może domniemywać tej oceny.

Tym samym mając powyższe na uwadze zauważyć należy, iż obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisu czy też przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze charakter uchybień wskazanych przez Sąd I instancji wobec zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto wskazanie prawdopodobieństwa oddziaływania tych naruszeń na wynik sprawy administracyjnej.

Pozostaje niespornym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że w objętym postępowaniem kasacyjnym wyroku Sąd I instancji uwzględniając skargę powołał jako podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji wyłącznie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co oznacza, iż przyczyną wyeliminowania z obroty prawnego zaskarżonej decyzji były inne naruszenia przepisów postępowania zaś w uzasadnieniu powołał jako naruszony przepis procedury administracyjnej art. 107 § 3 k.p.a., który odnosi się do uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej.

W szczególności z czterech przesłanek powodujących w ocenie Sądu I instancji potrzebę wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji znalazły się zarzuty dotyczące nieuwzględnienia w pozwoleniu wodnoprawnym zmiany zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia wynoszących, nie jak w sentencji decyzji organu I instancji 573 m³/h, a 427 m³/h (ustalenia organu II instancji), co nie znalazło odzwierciedlenia w decyzji organu II instancji oraz nie określenia w pozwoleniu wodnoprawnym w sposób dostatecznie jasny i precyzyjny lokalizacji studni poprzez użycie jedynie określenia, iż zlokalizowane są one na terenie byłych Zakładów [...]w W. natomiast w sytuacji takiej nieodzowne było określenie numerów działek ewidencyjnych, na których studnie te są usytuowane.

Mając na uwadze te zarzuty wobec zaskarżonej decyzji w całokształcie okoliczności tej sprawy należało uznać, iż kwestia numerów działek, na których zlokalizowane są studnie do poboru wód z ujęć wód podziemnych nie stanowi takiego naruszenia prawa, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy sprawy zawiera plan urządzeń wodnych i zasięg zamierzonego oddziaływania korzystania z wód z oznaczeniem nieruchomości wraz z ich powierzchnią. Wobec treść art. 128 ust. 1 ustawy Prawo wodne i wskazania w nim wymagań jakim powinno odpowiadać pozwolenie wodnoprawne oraz faktu, że przedmiotowe postępowanie dotyczy szczególnego korzystania z wód istniejących, prawidłowo udokumentowanych ujęć studni a nie wykonania tych studni, to wada ta nie może wpłynąć w żaden sposób na wynik sprawy.

Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że kwestia precyzyjnego określenia działek ewidencyjnych uzasadniać może wniosek o uzupełnienie decyzji w trybie art. 111 § 1 k.p.a. Przepis ten bowiem normuje naprawienie wad decyzji nieistotnych tzn. takich które nie dają podstaw do jej uchylenia.

Również nie można przyjąć, iż wadą zaskarżonej decyzji co do jej uzasadnienia pozostaje kwestia odmiennego określenia zasobów eksploatacyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy prawidłowo nie dokonał zmiany wartości zasobów eksploatacyjnych, które ustalone zostały w decyzji pierwszoinstacyjnej w wielkości 573 m³/h. Wartość ta wynikała z dokumentacji hydrogeologicznej zatwierdzonej decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z dnia [...] marca 1971 r. znak [...] (funkcjonującej w obrocie prawnym). Wartości tej nie zmieniano bowiem wynikała ona z ostatecznej decyzji.

Natomiast inna wartość wskazana w decyzji II instancji tj. 427 m³/h dotyczyła parametrów techniczno eksploatacyjnych studni, a więc wielkości łącznej wydajności eksploatacyjnej wszystkich studni a wynikała to przecież z operatu wodnoprawnego. Kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w motywach zaskarżonej decyzji, w której precyzyjnie wyjaśniono, że nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji w związku z weryfikacją materiału dowodowego.

Pozostałe zarzuty Sądu I instancji wobec zaskarżonej decyzji w istocie sprowadzają się do naruszenia przepisów prawa materialnego a to obrazy art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c i art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 z 2005 r., poz. 2019 ze zm.) choć w kwestionowanym wyroku nie wskazano w podstawie uchylenia tejże decyzji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Niemniej jednak prawidłowo w okolicznościach tej sprawy skarga kasacyjna zarzuca ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne stanowi, iż część opisowa operatu zawiera wyszczególnienie stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych z podaniem siedzib i adresów ich właścicieli.

Przepis art. 131 ustawy Prawo wodne określa niezbędną dokumentację stanowiącą podstawę do wszczęcia postępowania wodnoprawnego. Na podstawie art. 132 tej ustawy wiodące znaczenie dokumentacji w tym przedmiocie nadano miano operatu wodnoprawnego. Zgodnie z tym przepisem operat sporządza się w formie opisowej i graficznej, co oznacza, że powinien być sporządzony na piśmie zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym ze szczególną starannością wymagającą wiedzy fachowej. Część opisowa, której dotyczą zarzuty skargi kasacyjnej powinna w szczególności określać cele i zakres zamierzonego korzystania z wód, rodzaj urządzeń pomiarowych oraz znaków żeglugowych, stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych z podaniem siedzib i adresów ich właścicieli, obowiązków ubiegającego się o wydanie pozwolenia w stosunku do osób trzecich. Są to niewątpliwe wymogi obligatoryjne, które w części opisowej muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie.

Operat wodnoprawny to zbiór niezbędnych informacji do wydania pozwolenia wodnoprawnego mający odpowiednią formę i treść. Operat ten musi uwzględniać aktualny stan nieruchomości oraz wskazanie siedziby i adresów ich właścicieli na chwilę wydania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Celem tej regulacji jest przede wszystkim prawidłowe określenie stron postępowania aby zapewnić im czynny udział w prowadzonym postępowaniu wodnoprawym. Zasadnicze i do tego obligatoryjne elementy operatu wodnoprawnego również i te wskazane w art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c Prawa wodnego były pomieszczone w tym opracowaniu. Skoro stan prawny nieruchomości ulegał zasadniczym zmianom w toku długotrwałego postępowania administracyjnego to uzupełnienie danych dotyczących nowych właścicieli i ich adresów a więc stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód co do zasady powinno być dokonywane w sporządzonym operacie w formie sporządzonego do niego aneksu -tak bowiem czyniono w stosunku do innych elementów tego operatu (np. w zakresie zasięgu lejów depresji, aneks nr 2 sporządzono celem zweryfikowania danych charakteryzujących studnie głębinowe nr [...] i [...]).

To, iż nie uczyniono tak w tej sprawie jedynie do właścicieli dwóch działek nr [...] i [...], których jednakże ustalono (dołączono do akt sprawy stosowne akty notarialne), a więc w tym zakresie uzupełniono postępowanie i zapewniono udział w postępowaniu wszystkim uczestnikom nie może być oceniane jako naruszenie prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Nie sporządzenie tej zmiany w formie aneksu nawet jeżeli jest naruszeniem prawa to nie jest to takie naruszenie powołanego wyżej art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy Prawo wodne, które by mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przede wszystkim ustalono w sposób prawidłowy wszystkie strony postępowania i zapewniono im czynny udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a to jest podstawowy cel umieszczenia w operacie wodnoprawnym aktualnych danych co do stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania.

Na uwzględnienie zasługuje również zarzut naruszenia art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. Przepis art. 125 pkt 3 Prawa wodnego stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów.

Pozwolenie wodnoprawne nie może być wydane w szczególności z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) a gospodarka wodna wykorzystywana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nie może prowadzić do naruszenia w szczególności dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków. Jednakże wydana w sprawie decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w sposób kompetentny odnosi się do tej kwestii.

Art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków. Jak wykazano w tej sprawie Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Warszawie wydał decyzje dnia [...] marca 2007 r. nr [...] i wpisał do rejestru zabytków obiekty objęte wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne w zakresie działki nr [...] gdzie znajduje się jedna studnia (co przyznano w kasacji) i utworzył strefę ochronną wokół tych obiektów. Tak naprawdę czy gospodarka wodna wykorzystywana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego może prowadzić do naruszenia dóbr kultury w tym wypadku dot. zespołu budynków [...] S.A. – budynków odlewni żeliwa, odlewni brązu, hal warsztatów mechanicznych fabryki samochodów, odlewni aluminium i modelarni, na skutek czynionego w tym zakresie zarzutu organ odwoławczy odnosząc do materiału dowodowego ocenił tę kwestię wyjaśniając, że pobór wód nie będzie negatywnie oddziaływał na nieruchomośći w tym objęte ochroną. Przedstawił w tym zakresie stosowną argumentację, którą w tym wypadku należy podzielić.

Natomiast Sąd I instancji stwierdzając naruszenie w tym zakresie zarzucił organowi, że nie wypowiedział się czy ze studniami jest związana również infrastruktura na powierzchni ziemi, a skoro tak to czy nie będzie w jakikolwiek sposób oddziaływać na obiekty i wytyczoną wokół strefę, oraz, iż nie wyjaśniono tego czy dopuszczalna jest jakakolwiek eksploatacja urządzeń wodnych w strefie ochronnej.

Sąd wskazując na infrastrukturę na powierzchni ziemi i ich negatywnego wpływu na obiekty chronione nie wziął pod uwagę, że do poboru wód będą służyć studnie z urządzeniami pomiarowymi zainstalowanymi na rurociągu tłoczonym w obudowie każdej studni (tak w zaskarżonej decyzji). Tym samym pobór wód związany jest z eksploatacją studni, a więc nie ma mowy o innych urządzeniach infrastruktury. Tym samym skoro organ wypowiedział się w opisanym zakresie o potrzebie wymagań ochrony dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków to kwestia istnienia jakiejkolwiek nieoznaczonej infrastruktury oraz ich negatywnego wpływu na chronione obiekty nie mogło stanowić przedmiotu rozpoznania organów.

Jednocześnie zauważyć należy, iż w świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka nad zabytkiem ma charakter zindywidualizowany. Odpowiedzialny za jej realizację jest bowiem aktualny dysponent zabytku, czyli jego aktualny właściciel lub posiadacz. Zatem wskazać należy, że wpisanie budynku do rejestru zabytków nakłada na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obowiązek sprawowania przez właściciela opieki nad zabytkiem został przez ustawodawcę określony w art. 5 powołanej ustawy. Rola dysponenta zabytku sprowadza się do starannego postępowania w stosunku do zabytku, jak najdłuższego utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne czy naukowe.

Dlatego też należy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy oceniając zarzut C. Spółki z o.o. naruszenia art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne zbadać go w kontekście naruszenia uprawnień właścicielskich tej Spółki w ramach ustawy o ochronie zabytków. Należało bowiem ustalić przy uwzględnieniu rozważań organu odwoławczego poczynionych w tym zakresie w jaki sposób decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym narusza uprawnienie skarżącego do zabytku uniemożliwiając realizację obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków. Nie wyjaśnienie tego zagadnienia dodatkowo nie pozwala na uznanie wskazywanego przez Sąd I instancji naruszenia w/w przepisu art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne za mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponadto informacyjnie zauważyć w tym miejscu należy, iż z pisma procesowego skarżącego kasacyjnie z dnia 18 maja 2010 r. wynika, iż wskazywana wyżej decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie (nr [...]) została uchylona decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r. [...] zaś sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Kwestia ta wymaga zbadania i ewentualnego dopuszczenia tejże decyzji jako dowodu uzupełniającego z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków była oznaczona jako ostateczna. Natomiast brak ostatecznej decyzji w tym zakresie czyniłoby całkowicie nieusprawiedliwionym zarzuty skarżącego przed Sądem I instancji.

Dlatego też mając powyższe na uwadze uznano, iż skarga kasacyjna jako posiadającą usprawiedliwione podstawy zasługiwała na uwzględnienie.

Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.