Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 893/05

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 marca 2005 roku, sygn. akt SA/Rz 1193/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę F. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił F. O. uprawnień przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w Rzeszowie decyzją z dnia 23 kwietnia 1977 roku z tytułów: "Działalność w Ruchu Oporu od 5 stycznia 1942 r. do 31 lipca 1944 r.", "Walki Zbrojne o utrwalanie władzy ludowej od 2 sierpnia 1944 r. do 31.12.1947 r." oraz "Działacz KZMP, KPP i Czynu Chłopsko-Robotniczego – bez okresu" – łącznie 6 lat – rozszerzonych orzeczeniem z dnia 19 marca 1984 r. o tytuł "Działacz Ruchu Robotniczego od 1934 r. do 1938 r." – łącznie 11 lat. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 25 ust. 4 w związku z ust. 2 pkt 1 lit. a) i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o kombatantach".

Organ administracji I instancji ustalił, że F. O. zatrudniony był w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, m. in. w charakterze Kierownika Sekcji PUBP K., funkcjonariusza grupy operacyjnej i Kierownika Wydziału Personalnego WUBP S. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Informacji Wojskowej w latach 1944-1956. Osobom tym uprawienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów. Art. 21 ust. 3 pkt wskazanej ustawy stwarza możliwość zachowania uprawnień przez osoby zatrudnione w organach bezpieczeństwa, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W piśmie z dnia 24 lutego 2003 roku F. O. podniósł, iż jest taką osobą, bowiem walcząc z hitlerowskim okupantem w oddziałach Gwardii Ludowej (GL) i Armii Ludowej (AL) działał z pobudek patriotycznych.

Organ I instancji nie kwestionując pobudek działania skarżącego w GL i AL, wyjaśnił, że ustawodawca w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 roku". Jednakże w art. 1 ust. 2 pkt 5 wskazanej ustawy wyodrębnił celowo inny rodzaj działalności kombatanckiej, a mianowicie "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 roku, jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej". Z przesłanek historycznych wynika, że cezurę wyznacza data - lipiec 1944 roku – na terenach Polski południowo-wschodniej i styczeń 1945 roku na obszarach położonych na lewym brzegi Wisły oraz dawnych Prus Wschodnich.

Z chwilą bowiem wkroczenia Armii Czerwonej oddziały GL-AL zaprzestawały działalności konspiracyjnej i ich przedstawiciele tworzyli struktury władzy państwowej Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, a później Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, w szczególności aparat bezpieczeństwa publicznego. Organ administracji zauważył, że na podstawie relacji historycznych oraz na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o kombatantach, uwzględniając wykładnię językową, funkcjonalną i logiczną, należy jednoznacznie stwierdzić, że przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach dotyczy wyłącznie organizacji i osób prowadzących działalność określoną w art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że F. O. nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności określone w powyższym przepisie, tj. że do organów bezpieczeństwa publicznego został skierowany przez organizację niepodległościową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy w celu udzielenia jej pomocy lub przez taką organizację został zwerbowany.

Organ administracji publicznej przytoczył fragment uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 roku (sygn. K 15/93, OTK 1994/1/4) – pogląd tam wyrażony podzielił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995 roku (sygn. III ARN 6/95, OSNAPiUS 1995/16/199) - jak też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 września 1999 roku (sygn. K 11/99, OTK ZU 1999/6/116) i Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale z dnia 21 października 2002 roku (sygn. OPS 2/02).

Kierownik Urzędu podkreślił, iż z wyjątkiem przesłanki zawartej w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach nie ma znaczenia, kiedy i w jakich okolicznościach kombatant znalazł się w strukturach UB, ani jakie wykonywał zadania. Skoro F. O. nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających okoliczności, o których mówi art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach to zastosowanie znajduje art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) tej ustawy. Na mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a osoby wymienione w wyżej wskazanym przepisie pozbawiane są uprawnień kombatanckich ze wszystkich tytułów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. O. ponowił twierdzenie o spełnianiu przesłanek przewidzianych w art. 21 ust. 3 pkt ustawy o kombatantach. Dowodzić tego ma życiorys wnioskodawcy, a w szczególności: ucieczka z transportu osób wywożonych na roboty przymusowe, założenie w 1940 roku w K. organizacji do walki z okupantem "Czyn Chłopsko–Robotniczy" i wydawanie gazetki o tym samym tytule, nawiązanie współpracy z miejscową placówką ZWZ, udział w organizowaniu Dzielnicowych Grup Wypadowych Gwardii Ludowej, uczestnictwo w Oddziale Leśnym GL "I." i walki w jego ramach z granatową policją i jednostkami Luftwaffe. Wnioskodawca po przekształceniu GL w AL został mianowany Komendantem AL D., w lipcu 1944 roku brał udział w ataku na koszary niemieckie w G.; uczestniczył w zabezpieczaniu zaminowanych przez Niemców dróg; F. O. został komendantem Posterunku MO w G. utworzonego na terenie koszar niemieckich jeszcze przed wkroczeniem wojsk radzieckich - po wkroczeniu wojsk radzieckich stan ten został zaaprobowany. W dalszej kolejności wnioskodawca brał udział w organizowaniu administracji polskiej na Pomorzu Zachodnim w ramach tzw. "Grupy Operacyjnej P.".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił wniosku i decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że powołane w zaskarżonej decyzji przepisy przewidują obligatoryjne pozbawienie uprawnień kombatanckich – niezależnie z jakich tytułów zostały uzyskane – wszelkich osób zatrudnionych w strukturach UB. Zachowanie uprawnień jest możliwe tylko w razie wykazania przez kombatanta, że do UB został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub był przez te organizacje zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów na te okoliczności, stąd decyzja nie może być uchylona.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie złożył F. O., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie uprawnień kombatanckich lub o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi celem ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu działalności zbrojnej skarżącego w Ruchu Oporu Gwardii Ludowej w okresie od 1939 do 1945 roku na terenie powiatu k., a także likwidacji odpowiedzialności zbiorowej, uznania GL Oddział "I." za organizację niepodległościową, w której skarżący pełnił służbę żołnierską, zaś po wojnie walczył z grupami Wherwolfu i przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tych dwóch tytułów.

W uzasadnieniu skargi ponowiono argumentację wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do skargi załączono artykuł opublikowany w N. z dnia [...] maja 1987 roku. Skarżący podniósł także, iż członkowie GL Oddział "I." są pozytywnie weryfikowani w województw lubelskim. Skarżący podkreślił, iż do Służby Bezpieczeństwa wstąpił z pobudek emocjonalnych, chcąc służyć niepodległej Ojczyźnie. Na Pomorzu Zachodnim nie zwalczał polskich organizacji niepodległościowych, a organizował struktury administracji oraz dbał o ład i porządek. W ocenie skarżącego przepisy ustaw, które zastosowano w jego sprawie są sprzeczne z art. 2, art. 41 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Skarżący zaakcentował również przewlekłość postępowania przejawiającą się w zweryfikowaniu uprawnień po 12 latach funkcjonowania ustawy, co uniemożliwia – wobec śmierci dowódcy i członków Oddziału "I." wykazanie, że do UB został skierowany przez organizacje niepodległościową jaką była AL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, będąc uprawnionym do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), oddalił skargę.

W motywach wyroku Sąd I instancji podniósł, że jest niesporne, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997 roku, Nr 142, poz. 950 ze zm.), jak również, że Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w Rzeszowie przyznał skarżącemu uprawnienia kombatanckie z tytułów: "Działalność w Ruchu Oporu od 5 stycznia 1942 r. do 31 lipca 1944 r.", "Walki zbrojne o utrwalanie władzy ludowej od 2 sierpnia 1944 r. do 31.12.1947 r." oraz "Działacz KZMP, KPP i Czynu Chłopsko – Robotniczego – bez okresu" – łącznie 6 lat – rozszerzonych orzeczeniem z dnia 19 marca 1984 roku o tytuł – "Działacz Ruchu robotniczego od 1934 r. do 1938 r." – łącznie 11 lat.

Skarżący przyznał także, że pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, jako kierownik sekcji PUBP K., funkcjonariusz Grupy Operacyjnej a następnie kierownik Wydziału Personalnego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w S. Te okoliczności, zdaniem Sądu, obligowały Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wszczęcia postępowania w sprawie pozbawienia skarżącego posiadanych uprawnień kombatanckich. Wejście w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego odjęło wszystkim przyznanym uprawnieniom kombatanckim walor niewzruszalności, osłabiając tym samym ich trwałość. Od tego momentu wszyscy, którzy uprzednio uzyskali uprawnienia kombatanckie winni się liczyć z ich sprawdzeniem i oceną, czy uprawniania te zostały nabyte niewadliwie z punktu widzenia systemu wartości przyjętego w ustawie.

Przypadki uprawnień, które zostały uznane za wadliwie nabyte oraz skutek tejże wadliwości w postaci utraty uprawnień nabytych przed wejściem w życie ustawy o kombatantach wymienia przepis art. 25 ust.

1. 2. Należy do nich nabycie uprawnień przez osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust.
2. 3. Art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach przewiduje z kolei, że uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, podług którego nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane do udzielania im pomocy. Z brzmienia cytowanego wyżej przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) wynika, że osoby zatrudnione lub pełniące służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa co do zasady są pozbawiane uprawnień kombatanckich, niezależnie od tytułów na podstawie których je nabyły, chyba że dowiodą, iż zachodzą przesłanki przewidziane w art. 21 ust.

1. 3. Ten bowiem przepis, ciężarem dowodu okoliczności, które mogą, mimo służby (zatrudnienia) w strukturach UB, skutkować zachowaniem uprawnień kombatanckich przyznanych przed dniem wejścia ustawy o kombatantach – obciąża kombatanta. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący dowodów takich nie przedstawił. Sąd podzielił stanowisko organu administracji, że GL (konspiracyjna organizacja bojowa PPR, walcząca z okupantem niemieckim o socjalistyczna Polskę), podobnie jak AL, w skład której organizacja ta weszła obok innych partyzanckich ugrupowań – z uwagi na pozostawanie w sojuszu z ZSRR nie może być uznana za organizację, o której wspomina art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. Zauważono przy tym, że organizacje te nie miały potrzeby konspiracyjnego kierowania swych członków do aparatu bezpieczeństwa publicznego, stanowiły bowiem zaplecze kadrowe struktur władzy państwowej, w tym także wspomnianego aparatu.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu I instancji, bez znaczenia są okoliczności podnoszone w skardze dotyczące uczestnictwa skarżącego w akcjach bojowych tych organizacji, jak również fakt udziału w ramach służby w UB w walkach z oddziałami Wehrwolfu i niedobitkami armii niemieckiej, a także zasługi skarżącego dla krzewienia polskości na ziemiach Pomorza Zachodniego. Nie mają też wpływu na ocenę legalności decyzji pobudki, którymi kierował się skarżący podejmując służbę w tych strukturach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nadmienił, iż o zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach w brzmieniu ustalonym przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 roku o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436), w odniesieniu do osób zatrudnionych w UB, SB i IW wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 roku (sygn. 15/93, Dz. U. Nr 89, poz. 492) i stanowisko swe podtrzymał w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 1999 roku (sygn. K 11/99, OTK 1999/6/116). Pozbawienie przez ustawodawcę uprawnień kombatanckich w określonych przypadkach – jako przywilejów o charakterze szczególnym – nie zostało też zakwestionowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (por. decyzja z dnia 15 czerwca 1999 roku, skarga Nr 34601/97).

Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania Sąd I instancji uznał, że upływ czasu działał na korzyść skarżącego, który korzystał z uprawnień kombatanckich, mimo istnienia ustawowych przesłanek ich pozbawienia od dnia wejścia w życie ustawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2005 roku wniósł F. O., zaskarżając powyższy wyrok w całości.

F. O., reprezentowany przez radcę prawnego Z. L., zaskarżonemu wyrokowi oraz decyzji administracyjnej zarzucił:

1. - naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997 roku, Nr 142, poz. 950 ze zm.), w szczególności art. 1 ust. 2 pkt 3;
2. - naruszenie przepisów ustawy o kombatantach, w szczególności art. 2 pkt 2 poprzez nie uwzględnienie pełnionej służby żołnierskiej i uczestnictwa w walkach z grupami Wehrwolfu na terenach Pomorza Zachodniego oraz w walkach z siłami niemieckimi na zapleczu;
3. - weryfikację uprawnień kombatanckich dopiero po upływie 12 lat, co uniemożliwia skarżącemu zdobycie dowodów skierowania F. O. do pracy w strukturach oddziału "I." przez dowódcę J. B. i pozostałych członków oddziału z uwagi na śmierć tych osób, co przypisano w zaskarżonym wyroku jako okoliczność korzystną dla skarżącego, gdyż mógł korzystać z uprawnień kombatanckich.
4. - rozpoznanie kasacji i wydanie orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnił również potrzebą wykładni wyroków Sądu Najwyższego wydanych w tym zakresie oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 roku (sygn. 15/93).

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne strona wniosła: o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] i przekazanie sprawy Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu środka odwoławczego pełnomocnik skarżącego wskazał, że F. O. nigdy nie był związany i nie stosował represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący nie mógł przedłożyć dowodów, że do Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany do udzielania im pomocy z uwagi na fakt, że dowódca oddziału "I." J. B. i pozostali członkowie tego oddziału już nie żyją. Skarżący zaś nie przypuszczał i nie mógł przewidzieć, że takie dowody będą mu potrzebne w przyszłości. F. O. ponownie podniósł, iż do pracy w strukturach SB i MO został skierowany przez organizację niepodległościową – Gwardię Ludową i pracował tam służąc ojczyźnie. Mimo, że zachodzą przesłanki z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach wykazanie powyższych okoliczności po tak długim czasie jest utrudnione z przyczyn naturalnych.

W tych okolicznościach zaskarżona decyzja, zdaniem strony, została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dlatego skarga kasacyjna jest w pełni uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż strona nie zarzuciła naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje, że jeżeli brak jest zarzutów dotyczących naruszenia konkretnych przepisów proceduralnych, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami zaskarżonego wyroku.

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 58/97, OSNP 1997/22/436/)

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w niniejszej sprawie na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Naruszenie prawa procesowego może następować w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997 roku, Nr 142, poz. 950 ze zm.) nie precyzując jednak w czym przejawia się naruszenie prawa, jakiego dopuścić się miał Sąd pierwszej instancji. A mianowicie, nie wskazano, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie naruszył prawo materialne dokonując jego błędnej wykładni czy też naruszenie prawa polega na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa.

Sądowi pierwszej instancji, niezależnie od sposobu sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, nie można skutecznie przypisać naruszenia prawa w powyższym zakresie.

Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr42, poz. 371 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji - za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.

Po myśli zaś art. 2 pkt 2 ustawy za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych.

Powołane wyżej przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku stanowią przesłanki do nabycia uprawnień kombatanckich pod rządem tejże ustawy bądź zachowania uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie dotychczasowych przepisów / w przypadku ich weryfikacji / - pod warunkiem, że nie zachodzą przesłanki negatywne.

Taką przesłankę negatywną, skutkującą niemożliwością przyznania uprawnień kombatanckich jak też uzasadniającą obligatoryjne pozbawienie posiadanych uprawnień kombatanckich, stanowi m.in. pełnienie w latach 1944 - 1956 służby lub funkcji i zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - art. 21 ust. 2 pkt 4 litera a) ustawy.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 litera a) ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust.

3. To zaś oznacza, iż przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 litera a) nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W niniejszej sprawie fakt istnienia po stronie skarżącego F. O. pozytywnych przesłanek nabycia uprawnień kombatanckich z tytułów, o których mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach, nie był kwestionowany tak przez organ administracji publicznej jak i przez Sąd pierwszej instancji.

Pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich nie wynika bowiem z zakwestionowania tytułów przyznania F. O. tych uprawnień, lecz z faktu zaistnienia przesłanki negatywnej, o jakiej mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 litera a) w związku z art. art. 21 ust. 2 pkt 4 litera a) ustawy / F. O. zatrudniony był w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego / i nie przedłożenia dowodów, że do wymienionych służb i organów skarżący został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy / art. 21 ust. 3 ustawy /.

Z tych też względów nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy.

W skardze kasacyjnej nie zarzucono natomiast naruszenia art. 25 ust. 2 pkt 1 litera a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 litera a) i art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż w przedmiotowej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej skupiły się na przesłankach nabycia uprawnień kombatanckich nie zaś na przesłankach pozbawienia tych uprawnień. Nadto strona domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przede wszystkim z powodu wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2003 roku.

Zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej mogą dotyczyć wyłącznie zaskarżonego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń.

Zarzut weryfikacji uprawnień kombatanckich po upływie 12 lat nie został dokładnie określony, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera wskazania przepisów naruszonych przez Sąd a tak ogólnie postawiony zarzut nie może odnieść zamierzonego skutku.

Podobnie, nie został sprecyzowany zarzut – wniosek o dokonanie wykładni wyroków Sądu Najwyższego oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 roku (sygn. 15/93). A mianowicie, strona nie zarzuciła, aby Sąd pierwszej instancji naruszył określone przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania opierając się na przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniach Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.

Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna w tym zakresie nie odpowiada wymaganiom, o których mowa w art. 176 p.p.s.a. Nie wskazano bowiem wyraźnie naruszonych, zdaniem strony skarżącej, przepisów prawa, a zatem nie zostały należycie określone - w przypadku tych zarzutów - podstawy skargi kasacyjnej przewidziane w art. 174 p.p.s.a.

W myśl art. 176 p.p.s.a. pismo zawierające skargę kasacyjną powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być bowiem wskazany wyraźnie.

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 roku, sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.