Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. J. na decyzję Kierownika ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...].08.2001 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek W. J., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2001 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż W. J. uprawnienia kombatanckie w ZBOWiD nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.
W okresie uznawanym za działalność kombatancką pełnił służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 lipca 1947 r. do 31 grudnia 1947 r., czyli po dniu 30 czerwca 1947 r. oraz nie brał udziału w walkach przeciwko ugrupowaniom zbrojno-nacjonalistycznym Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy.
Zdaniem organu, przedłożone oświadczenia świadków potwierdzające udział skarżącego w walkach przeciwko ugrupowaniom zbrojno-nacjonalistycznym nie mają znaczenia dla sprawy gdyż nie są to oddziały o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. J. podniósł, iż nacjonalistyczne ugrupowanie Hlinkowska Garda, z którym walczył, miało taki sam charakter jak bandy UPA, więc nie powinno się go pozbawiać uprawnień kombatanckich. Na poparcie swych twierdzeń skarżący powołał się na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].06.1997 r. dotyczącą uprawnień jednego ze świadków, których oświadczenia znajdują się w aktach. Decyzją tą potwierdzono A. Ś. uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBOWiD od 15.02.1945 r. do 15.04.1946 r. i na podstawie art. 2 pkt 5 (art. 5) rozszerzono te uprawnienia "z tytułu walki o polskość na Spiszu i Orawie".
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podkreślając iż w niniejszej sprawie zasadne jest zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 1 a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 c ustawy o kombatantach.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż z treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, wynika że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz w art.
4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Sąd wyjaśnił, iż dyspozycja przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, wyraźnie wskazuje jakie walki są uznawane za działalność kombatancką: jest to uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz grupami Wherwolfu. Nie są wymienione w tym przepisie ugrupowania nacjonalistyczne z którymi walczył skarżący, dlatego też ten przepis nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Decyzja, na którą powołuje się skarżący dotycząca przyznania uprawnień A. Ś., nie może mieć zastosowania w Jego sprawie, gdyż przepis art. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach, będący podstawą do wydania przytoczonej decyzji, za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców. Sytuacja skarżącego jest jednak inna od tej, którą w wymienionej decyzji opisano, gdyż W. J. z ugrupowaniami Hlinkowskiej Gardy nie walczył w okresie, o jakim mowa we wskazanym przepisie.
Sąd wskazał, iż ze zgromadzonych przez ZBOWiD akt administracyjnych (życiorysu, deklaracji członkowskiej, zaświadczenia WKU, karty przebiegu służby wojskowej dostarczonej przez Archiwum Straży Granicznej) dotyczących okresu pełnienia służby wojskowej przez W. J., jako datę powołania do służby wojskowej wskazuje się 10 lipca 1947 r. Ponadto sam skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazuje iż jest to data powołania Jego do służby wojskowej. Oświadczenie przez skarżącego na rozprawie, oraz w piśmie z dnia 12.10.2000 r., iż służbę wojskową rozpoczął wcześniej, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji. W związku z tym nie można zgodzić się ze skarżącym, iż zachował on uprawnienia kombatanckie z tytułu pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
W. J. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i wnosząc na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) dalej ppsa, o jego uchylenie.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 6 ppsa, który stanowi, iż sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W szczególności Sąd nie pouczył W. J. o możliwości przeprowadzenia dowodu na okoliczność, iż służbę wojskową rozpoczął on nie w dniu 10 lipca 1947 r., lecz w maju względnie w czerwcu 1947 r. Wówczas to skarżący został wcielony do czynnej służby wojskowej przez WKU w K. z przydziałem do 16 Pułku Kołobrzeskiego w Krakowie, ze składu którego uformowano następnie 9 Oddział Wojsk Ochrony Pogranicza stacjonujący na Spiszu i Orawie, gdzie następnie, jak to wynika z zeznań świadków, walczył z jednostkami Hlinkowskiej Gardy. Wyjaśnienie tej okoliczności, pozwoliłoby na uznanie W. J. za żołnierza z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący w piśmie z dnia 12.10.2000 r. a także na rozprawie wyjaśnił, iż służbę wojskową rozpoczął wcześniej niż 10 lipca 1947 r., a wcielenie go do Oddziałów WOP-U w tym dniu, było kolejnym etapem wcielania go do powoływanych formacji wojskowych. Informacja z Archiwum Straży Granicznej dotycząca przebiegu jego służby wojskowej jest dla istoty jego sprawy bez znaczenia, ponieważ nie chodzi w danym wypadku o to kiedy wymieniony rozpoczął służbę w WOP oraz jaki był jej przebieg, lecz o to czy był on żołnierzem czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do dnia 30 czerwca 1947r. bowiem fakt ten usprawiedliwiał by jego roszczenie o przyznanie mu uprawnień kombatanckich.
Sąd I instancji powinien był szczegółowo wypytać W. J. gdzie, kiedy i przez jakie służby został wcielony do służby wojskowej z poboru oraz pouczyć go iż należy się zwrócić do Archiwum Historycznego Wojska Polskiego o udzielenie w tym zakresie wyczerpujących informacji.
Zdaniem skarżącego należy uzupełnić postępowanie dowodowe i wyjaśnić czy skarżący był żołnierzem z poboru pełniącym służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r do 30 czerwca 1947 r. od czego zależy przyznanie mu uprawnień kombatanckich.
Naczelny Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.skargę można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa którym zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.). Opiera się na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści tego artykułu sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Cytowany przepis formułuje zasadę ogólną udzielania pomocy stronom. Zasada ta ma zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym i dotyczy tylko tego postępowania. Wskazówki Sadu powinny dotyczyć tego, jakie czynności procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinny być przez stronę podjęte. Przepis ten nie stwarza obowiązku udzielania pomocy co do wszelkich możliwych zachowań w postępowaniu administracyjnym.
Będąc z mocy art. 183 p.p.s.a. związanym granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sad Administracyjny nie może rozważać innych ewentualnych uchybień Sadu I instancji, skoro nie zostały one sformułowane i podniesione w skardze kasacyjnej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzut naruszenia prawa procesowego za niezasadny, na postawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.