Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 571/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[..]" sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne [..]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [..] maja 2016 r. w przedmiocie nakazu sporządzenia korekty wykazu o zakresie korzystania ze środowiska.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym z dnia [..] maja 2016 r. w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 września 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "[..]" Spółka z o.o. w hotelu [..] w P.udokumentowanym protokołem kontroli Nr [..], zarządzono sporządzenie przez tę spółkę korektę wykazu w zakresie korzystania ze środowiska za 2014 r., uwzględniającą informację dotyczącą wprowadzenia wód opadowych lub roztopowych pochodzących z powierzchni parkingu zlokalizowanego przy hotelu [..] w [..] ujętych w zamknięty system kanalizacyjny, bez pozwolenia wodnoprawnego i przedłożyć ją Marszałkowi Województwa [..]. Nadto organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji w zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 30 czerwca 2016 r.
Na uzasadnienie wskazano, że na podstawie ustaleń kontroli, przeprowadzonej w dniach od 22 września 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. w hotelu [..] w [...], stwierdzono nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska, a konkretnie stwierdzono, że na terenie parkingu hotelu (wyłożonego płytami betonowymi) znajdują się 2 wpusty deszczowe. Z przedłożonej przez kontrolowany podmiot mapki, z przebiegiem sieci kanalizacyjnych wynika, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są przez wlot kanalizacyjny do rowu znajdującego się na działce nr [.]., obręb P. W dalszych motywach organ wskazał, że nie podziela zarzutów strony, zawartych w uwagach do protokołu kontroli, iż spółka nie odprowadzała ścieków z terenu parkingu, a w związki z tym nie miała obowiązku posiadania wodnoprawnego i uwzględnienia tych ścieków w wykazie o zakresie korzystania ze środowiska. Zdaniem organu fakt niedrożności wpustów nie wykluczał możliwości odprowadzania wód roztopowych i opadowych do wód lub ziemi.
W czasie kolejnej kontroli (20 kwietnia 2016 r.), przeprowadzonej celem sprawdzenia drożności kanalizacji, przy użyciu specjalistycznego sprzętu, organ stwierdził brak dwóch spustów ulicznych, co zadaniem organu, powoduje, że strona nie ma obowiązku posiadania wodnoprawnego w tym zakresie, ale nie ma to wpływu na stan na gruncie na 2014 r. Reasumując, zdaniem kontrolującego, ustalona sytuacja nie zwalnia strony z obowiązku dokonania korekty w wykazie korzystania ze środowiska za 2014 r., czyli w czasie gdy ścieki były odprowadzane (gdy na parkingu istniał zamknięty system kanalizacyjny), który wynika z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.).
Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa strona zobowiązana wniosła, skargę na opisane zarządzenie pokontrolne.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne zostało wydane bez przekroczenia kompetencji organów ochrony środowiska, zatem nie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, w związku z czym na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż w sprawie niesporne jest, że wykaz korzystania ze środowiska nie był sporządzony.
Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że w dniu 22 września 2015 r. przeprowadzono oględziny rowu, uchodzącego do cieku P., zlokalizowanego na działce przy hotelu i stwierdzono, że woda w rowie jest zanieczyszczona, posiada biało-szare zabarwienie i zapach typowy dla ścieków bytowych. Stwierdzono także zanieczyszczenie cieku P.. Odnośnie do ustaleń w zakresie przestrzegania zasad ochrony środowiska w protokole napisano, że podczas oględzin rowu stwierdzono, że zaobserwowane zanieczyszczenie rowu zaczynało się około 20 m za ogrodzeniem hotelu od strony północnej i dochodziło do cieku P. Woda cieku P. od miejsca ujścia rowu na długości kilku metrów także była zanieczyszczona, mętna, o szarym zabarwieniu i zapachu typowym dla ścieków bytowych. W dniu oględzin nie stwierdzono odprowadzania ścieków do rowu, natomiast pracownicy urzędu wskazali miejsce, gdzie znajduje się wylot do rowu, z którego dzień wcześniej odprowadzane były ścieki.
W następnym dniu nie pobrano próbek ścieków, bowiem nie stwierdzono odprowadzania ścieków do rowu, a w rowie nie stwierdzono ścieków, a osad o szaro-czarnym zabarwieniu. Rów na odcinku od wylotu z hotelu do ujścia do cieku P. był zamulony. Jeśli chodzi o pobór wody i pobór ścieków, to z porównania ilości pobranej wody i odebranych ścieków wynika, że w okresie od grudnia 2013 r. do czerwca 2015 r. ilość pobranej wody była 26 x większa niż ilość wywiezionych w tym okresie ścieków.
Dalej w protokole napisano, że na parkingu hotelu, wyłożonym płytami betonowymi, znajdują się 2 wpusty deszczowe. Z przedłożonej przez stronę mapki z przebiegiem sieci kanalizacyjnej wynika, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do rowu znajdującego się na działce nr [..]. Strona wskazała, że nie posiada pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie, ponieważ wody opadowe i roztopowe z terenu parkingu nie spełniają definicji ścieków, bowiem nie są ujęte w żadne systemy kanalizacyjne. Zdaniem organu twierdzenia strony w powołanym zakresie nie odpowiadają stanowi faktycznemu, gdyż istnienie dwóch wpustów kanalizacji deszczowej na parkingu oraz dokumentacja techniczna dla celów projektowych (mapa), na której pokazano wylot kanalizacji deszczowej do rowu na działce [..] obręb P. potwierdzają, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są systemem kanalizacji deszczowej do rowu. W roku 2014 r. spółka nie prowadziła ewidencji zawierającej informacje o wielkości, rodzaju i sposobie zagospodarowania terenu z którego odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z terenu parkingu.
Przywołując treść art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) oraz § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (t. j. Dz. U. 2015, poz. 1422) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Sąd wskazał, że skoro parking strony został wyposażony w zamknięty system kanalizacyjny, to został on przeznaczony do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu parkingu. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku zarzut strony, że wody opadowe i roztopowe z terenu parkingu nie stanowią ścieków w rozumieniu ustawy i nie podlegają ujęciu w wykazie.
Dodatkowo należy wskazać, że istotnie jeśli system nie był drożny w 2015 r., to absolutnie nie można przyjąć, że był on niedrożny także w roku 2014, którego również dotyczyła kontrola. Dopiero obecnie strona zdecydowała się na zmianę podłoża (z płyt betonowych na kostkę) na terenie parkingu i likwidację uprzednio zainstalowanych wpustów.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła "[..]" sp. z o.o. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 286 ust. 1 w zw. z art. 287 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez ich niewłaściwe zastosowanie ponieważ wody opadowe i roztopowe z terenu parkingu przy Hotelu [..] w P. bezsprzecznie nie stanowiły ścieków w rozumieniu art. 3 pkt 38 lit. c ustawy - Prawo ochrony środowiska, a zatem nie podlegały ujawnieniu w wykazie o zakresie korzystania ze środowiska,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało i istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 146 § 1 P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy ustalony przez organ stan faktyczny nie dawał żadnych podstaw do wydania zarządzenia pokontrolnego w tej sprawie.
Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [..] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. pełnomocnik Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[..]" sp. z o.o. z siedzibą w D. podtrzymał złożoną skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 146 § 1 P.p.s.a. jest niezasadny. Przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym. Warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przy wydawaniu przez organ administracji publicznej aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a P.p.s.a. Naruszenie art. 146 § 1 P.p.s.a. mogłoby nastąpić w sytuacji, gdyby sąd oddalił skargę, pomimo stwierdzenia uchybień, które powinny skutkować podjęciem przez sąd określonego tym przepisem rozstrzygnięcia. Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego i na tej podstawie skargę oddalił. Nie doszło zatem do podjęcia przez Sąd Wojewódzki rozstrzygnięcia sprzecznego z określonym cyt. przepisem, co czyni podniesiony zarzut nieskutecznym.
Nie można uznać, aby w skardze kasacyjnej przedstawiono argumentację, która podważałaby ocenę stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej wywodzi się, że brak jakichkolwiek dowodów w sprawie, aby negować stanowisko spółki, że wpusty deszczowe były niedrożne, natomiast wody opadowe i roztopowe z terenu parkingu nie były odprowadzane żadnym systemem kanalizacyjnym.
Argumentacja ta nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy, przede wszystkim z uwagi na jednoznaczne wyniki przeprowadzonej kontroli. Ustalenia kontroli wykazały bezspornie, że parking strony został wyposażony w zamknięty system kanalizacyjny, co oznacza tym samym, że został on przeznaczony do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu parkingu. Sąd Wojewódzki słusznie wskazał również, że jeśli system ten nie był drożny w 2015 r. to w żadnej mierze nie można przyjąć, aby był on niedrożny także w 2014 r., którego również dotyczyła kontrola. Dopiero zaś aktualnie strona zdecydowała się na zmianę podłoża z płyt betonowych na kostkę na terenie parkingu i likwidację uprzednio zainstalowanych wpustów. Podczas oględzin rowu uchodzącego do cieku P. zlokalizowanego na działce przy hotelu stwierdzono jego zanieczyszczenie i biało- szare zabarwienie typowe dla ścieków bytowych.
Istnienie dwóch wpustów kanalizacji deszczowej na parkingu oraz dokumentacja techniczna dla celów projektowych, na której pokazano wylot kanalizacji deszczowej rowu na działce [..] obręb P., potwierdzają, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są systemem kanalizacji deszczowej do rowu, na co skarżąca nie ma pozwolenia wodnoprawnego. Nie można zatem zaakceptować stanowiska skargi kasacyjnej, że w sprawie brak jakichkolwiek dowodów, które podważałyby stanowisko spółki w tym przedmiocie. Ustalenia [..] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zawarte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym nie są ustaleniami dowolnymi, jak argumentuje spółka, lecz opartymi o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Znamiennym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest także, iż niemożność uzupełniającego zweryfikowania twierdzeń strony skarżącej kasacyjnie jakoby znajdujące się na terenie wyłożonego płytami betonowymi parkingu hotelu 2 wpusty deszczowe były niedrożne, spowodowana była zamierzonymi działaniami samej Spółki, która zmieniła nawierzchnię parkingu i zlikwidowała powyższe wpusty uniemożliwiając organowi zbadanie zgodności z prawdą, jej własnych twierdzeń w toku ponownej kontroli w dniu 20 kwietnia 2016 r. Podkreślić przy tym należy, iż ewentualna niedrożność w/w wpustów w roku 2015 w żaden sposób nie przesądza o tym, iż Spółka z ich pomocą nie odprowadzała wód opadowych z przedmiotowego parkingu roku 2014, którego dotyczyło zarządzenie pokontrolne, tym bardziej, że Spółka w żadnym z pism składanych tak w toku postępowania kontrolnego, jak i sądowoadministracyjnego nie wyjaśniła w jaki sposób odprowadzała w roku 201 4 wody opadowe z przedmiotowego, wyłożonego płytami betonowego parkingu.
Z tego powodu niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 286 ust. 1 w zw. z art. 287 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Przepisy te stanowią o konieczności przedłożenia marszałkowi województwa przez podmiot korzystający ze środowiska wykazu zawierającego informację i dane m.in. o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub ziemi. Skarżąca kwestionuje powyższy obowiązek, bowiem w jej ocenie brak jest podstaw do uznania wód opadowych i roztopowych z terenu parkingu za ścieki w rozumieniu ustawy - Prawo ochrony środowiska. W stanie prawnym tej sprawy, przez ścieki w rozumieniu cyt. ustawy, uznaje się wprowadzane do wód lub do ziemi: c) wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów.
Tak jak zostało to już podkreślone w zarzucie naruszenia przepisów procesowych, wnioski kontroli jednoznacznie wykazały istnienie dwóch wpustów kanalizacji deszczowej na parkingu, których stan techniczny wskazuje na ujęcie ich w system kanalizacji deszczowej, którym wody opadowe i roztopowe z parkingu odprowadzane są do rowu uchodzącego do cieku P. Fakt wprowadzania ścieków do wód cieku P. potwierdza również stan wody w cieku zaobserwowany w dniu kontroli, bowiem zanieczyszczenie charakterystyczne dla ścieków bytowych zaczynało się ok. 20 m za ogrodzeniem hotelu od strony północnej. Skoro wyniki kontroli obrazują wprowadzanie do wód przez skarżącą wód opadowych i roztopowych ujętych w system kanalizacyjny, a strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie wyników tej kontroli, to spełnione zostały tym samym ustawowe warunki zobowiązujące skarżącą do wykazania się pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzanie do wód ścieków i przedłożenia wykazu korzystania ze środowiska w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku [..] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem odpis skargi kasacyjnej doręczono organowi 28 marca 2017 r., zaś odpowiedź na skargę kasacyjną nadana została w Urzędzie Pocztowym we W. w dniu 13 kwietnia 2017 r. Powyższe oznacza, że odpowiedź na skargę kasacyjną złożona została przez profesjonalnego pełnomocnika po upływie terminu określonego w art. 179 P.p.s.a.