Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 712/10, na skutek skargi J. Z. i K. Z., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:
Starosta Chojnicki decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., działając na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.), nie uwzględnił wniosku J. i K. Z. do sporządzanego projektu planu urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego Ł. i na dz. ew. nr [...], w oddziale [...], i powierzchnię 0,26 ha pozostawił jako las.
W odwołaniu od powyższej decyzji, w którego nagłówku wskazano, iż stanowi pismo J. i K. Z., zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że z projektu planu urządzenia lasu wynika, że cześć działki nr [...] o pow. 0,26 ha figuruje jako las i rzeczywiście jest porośnięta lasem. Potwierdza to także kopia mapy ewidencyjnej. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku stron o wyłącznie spornej powierzchni z upraw leśnych objętych planem urządzenia lasu.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli J. i K. Z. wnosząc o jej uchylenie i podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Nadto na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. K. Z. wyjaśnił, że w poprzednim planie urządzenia lasu przedmiotowy teren nie stanowił lasu lecz był nieużytkiem. Skarżący dokonali zalesienia części działki nr [...] w 2006 r., pozostawiając sporny teren, gdyż chcieli aby postał nieużytkiem.
Uchylając decyzję z dnia [...] marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wydając zaskarżoną decyzję stwierdziło, iż czyni to po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. i K. Z.. Zgodnie jednak z treścią art. 63 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "kpa", jeżeli odwołanie wnoszone jest do organu w formie pisemnej, to musi ono zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądania oraz powinno być podpisane przez wnoszącego lub jego pełnomocnika. W przypadku wniesienia pisma przez pełnomocnika winien on - zgodnie z art. 33 § 3 kpa, dołączyć do odwołania oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z nagłówka pisma z dnia 7 stycznia 2010 r. wynika, że jest to pismo J. i K. Z., jednak zostało podpisane: "J.K.
Z.". Z tego względu Sąd uznał, że odwołanie nie zostało podpisane przez wnoszące je osoby, co więcej nie można nawet uznać, że jest to podpis jednej ze składających odwołanie osób. W tej sytuacji organ odwoławczy winien był stwierdzić, iż pismo to zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu przed ich usunięciem (art. 63 § 3 kpa i art. 33 § 3 kpa w zw. z art. 64 § 2 kpa) i przed jego rozpoznaniem uzupełnić ww. braki w trybie art. 64 § 2 kpa, czego nie uczynił. Zdaniem Sądu rozpoznając odwołanie przed wyjaśnieniem powyższej kwestii organ naruszył zarówno art. 138 § 1 kpa, jak i przytoczone powyżej przepisy dotyczące wymogów formalnych odwołania, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych ustaleń rozstrzyganie o zasadności decyzji wydanej przez Starostę Chojnickiego w dniu [...] grudnia 2009 r. było przedwczesne.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 31 stycznia 2011 r. wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, reprezentowane przez r. pr. J. M., zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", polegające na błędnym przyjęciu, że umieszczone pod odwołaniem inicjały imion i nazwisko odwołujących się stron nie spełniają wymogu podpisania odwołania przewidzianego w art. 63 § 3 kpa i nadanie w takiej sytuacji dalszego biegu odwołaniu przed uzupełnieniem podpisu odwołujących się mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie zarówno pisma składane przed Starostą Chojnickim, Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Słupsku, jak i Sądem podpisywane były "J.K. Z.", natomiast w ich nagłówku wskazani byli J. i K. Z.. W takiej sytuacji organ nie miał żadnych wątpliwości, że wniesione odwołanie podpisane było przez obie strony, tym bardziej, że odwołujący się są małżeństwem, a nieruchomość której dotyczy postępowanie stanowi ich współwłasność i wchodzi w skład majątku wspólnego w niewydzielonych częściach. Zdaniem organu w takiej sytuacji podpis złożony pod odwołaniem w żaden sposób nie uchybia przepisom kpa.
Ponadto na rozprawie przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Gdańsku K. Z. podtrzymał zarzuty skargi, również podpisanej "J.K. Z." i w żaden sposób nie kwestionował prawidłowości formalnych elementów odwołania. W takiej sytuacji nie sposób uznać, jak wskazał to Sąd pierwszej instancji, że naruszenie przez organ przepisów kpa, o ile w ogóle miało miejsce, miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.
W skardze kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku zawarty został zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegający na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że umieszczone pod odwołaniem inicjały imion i nazwisko odwołujących się stron nie spełniają wymogu podpisania odwołania przewidzianego w art. 63 § 3 kpa i nadanie w takiej sytuacji dalszego biegu odwołaniu, przed uzupełnieniem podpisu odwołujących się, mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zastosował powyższy przepis uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] marca 2010 r. wydana została z naruszeniem przepisów art. 63 § 3, art. 64 § 2 kpa, a w związku z tym także z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 kpa.
Zgodnie z treścią art. 63 § 2 i 3 kpa, aby pisemne podanie strony wywołało określone skutki prawne, powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz być podpisane przez wnoszącego. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu administracji publicznej wezwania strony do usunięcia w ustawowym terminie należą: określenie żądania, podpis strony, jeżeli działa przez pełnomocnika dołączenie pełnomocnictwa oraz wymagania określone w przepisach szczególnych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 649/10; wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2541/10; https://cbois.nsa.gov.pl).
Jak już wskazano powyżej przepis art. 63 § 3 kpa ustanawia zasadę, że strona, która składa pismo zobowiązana jest je w prawidłowy sposób podpisać, a braki w tym zakresie uniemożliwiają nadanie pismu biegu. Z kolei jeżeli pismo nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa).
Podpis wskazuje zatem, czy żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie określonego skutku prawnego wniesionego podania (wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 667/10; WSA we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 673/11; WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 433/11; https://cbois.nsa.gov.pl). Brak podpisu wnoszącego podanie jest – w świetle art. 63 kpa – brakiem formalnym podlegającym usunięciu w powyższym trybie niezależnie od tego, jakie jest przekonanie organu co do zamiaru i intencji wnoszącego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1040/05; https://cbois.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Starosty Chojnickiego z dnia [...] grudnia 2009 r., w którego nagłówku wskazano, że wnoszone jest przez J. i K. Z., podpisane zostało: "J. K. Z.". Trudno w takiej sytuacji uznać, że zostało ono podpisane przez dwie osoby. Podanie wniesione pisemnie powinno być, stosownie do dyspozycji art. 63 § 3 kpa, podpisane przez każdą z wnoszących osób, nawet jeżeli wnoszącymi podanie są małżonkowie. W postępowaniu administracyjnym nie ma bowiem domniemania, że jeden ze współmałżonków jest z mocy prawa upoważniony do reprezentowania drugiego małżonka bez stosownego upoważnienia, tym bardziej, że interesy poszczególnych małżonków mogą być sprzeczne. W sytuacji zatem, gdy odwołanie podpisane zostało "J.K. Z.", obligowało to organ odwoławczy, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, do wezwania stron o uzupełnienie braku formalnego powyższego pisma poprzez jego podpisanie, w trybie i terminie przewidzianym w art. 64 § 2 kpa.
Uchybienie natomiast przez organ obowiązkowi zastosowania trybu przewidzianego w art. 64 § 2 kpa skutkuje naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać przy tym należy, a co zarzucono również w skardze kasacyjnej, że faktycznie tak jak pisma składane w postępowaniu administracyjnym, tak i skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarga od decyzji z dnia [...] marca 2010 r. podpisana została przez jedną osobę. Jednakże Sąd, niezwłocznie po jej otrzymaniu, wezwał drugiego ze skarżącego do podpisania powyższej skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Dopiero nadesłanie skargi z dnia 30 lipca 2010 r. podpisanej przez obojga małżonków umożliwiło Sądowi nadanie jej dalszego biegu.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że organ miał obowiązek wezwania stron do uzupełnienia braków formalnych wniesionego odwołana poprzez jego podpisanie, ewentualnie złożenie stosownego pełnomocnictwa i, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, nic go od tego obowiązku nie zwalniało. Jedynie wystosowanie powyższego wezwania w trybie art. 64 § 2 kpa, pozwoli ustalić kto faktycznie wniósł odwołanie, czy zostało ono prawidłowo podpisane oraz czy odwołujący się działał osobiście, czy też przez pełnomocnika. Uchybienie powyższemu obowiązkowi, zwalniało z kolei Sąd rozpoznający skargę od merytorycznego rozpoznania sprawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.