Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 14 grudnia 2012 r., sygn. V SA/Wa 1313/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2012 r. w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i orzeczenia o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z [...] stycznia 2012 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 i art. 11 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 12 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. U. L 348, s. 98-107), orzekł z urzędu o wydaleniu I. T. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i zakazie jego wyjazdu na to terytorium przez okres 3 lat licząc od dnia wykonania decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda [...] podał, że I. T., obywatel Ukrainy, wjechał na terytorium Polski 15 czerwca 2007 r. na podstawie wizy z terminem ważności od 11 czerwca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. W dniu 2 listopada 2010 r. cudzoziemiec dopuścił się w [...] czynu z art. 280 § 1 kodeksu karnego (przestępstwo rozboju), za co został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] kwietnia 2011 r. sygn. [...] na karę 4 lat pozbawienia wolności.
Na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczono cudzoziemcowi okres tymczasowego aresztowania od 2 listopada 2010 r. do 18 kwietnia 2011 r. Uwzględniając, że cudzoziemiec został skazany na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu, a także to, że jest obywatelem państwa, które jest stroną Protokołu dodatkowego do Konwencji o przekazywaniu osób skazanych, sporządzonego w Strasburgu w dniu 18 grudnia 1997 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 43, poz. 490), organ przyjął, że zachodziła podstawa do wydalenia cudzoziemca z terytorium Polski. Rozpatrując sprawę, organ ustalił niewystąpienie przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany określonej w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 ze zm.), jak też nieistnienie okoliczności wskazanej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
W wyniku rozpoznania odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] marca 2012 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zachodziły podstawy do wydalenia cudzoziemca wobec ustalenia, że został on skazany prawomocnym orzeczeniem na karę pozbawienia wolności, a do odbycia kary pozostał mu co najmniej 1 rok pozbawienia wolności. Odnosząc się do zastosowania w sprawie art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organ wyjaśnił, że cudzoziemiec podpisał oświadczenie wskazujące, że w jego ocenie w kraju pochodzenia nie zachodzi jakiekolwiek zagrożenie dla jego życia oraz nie zachodzą w stosunku do niego okoliczności uniemożliwiające wydalenie z terytorium Polski. Cudzoziemiec jest osobą pełnoletnią, której pobyt w Polsce jest niezależny od pobytu tu rodziny.
Sąd I instancji wskazał, że z art. 88 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 3 ust. 1 i 3 Protokołu dodatkowego do Konwencji o przekazywaniu osób skazanych sporządzonego w Strasburgu dnia 18 grudnia 1997 r. wynika, że jeżeli cudzoziemiec został skazany w Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnym orzeczeniem na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu i istnieją podstawy do przeprowadzenia postępowania o przekazanie go za granicę w celu wykonania orzeczonej wobec niego kary, wydanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca z Polski poprzedza uruchomienie procedury przekazania cudzoziemca państwu, w którym kara ma być wykonywana. Samo przekazanie następuje w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania karnego z uwzględnieniem Konwencji o przekazywaniu osób skazanych sporządzonej w Strasburgu oraz Protokołu dodatkowego.
Sąd I instancji, mając na uwadze, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem na karę 4 lat pozbawienia wolności za dokonanie rozboju, jak też to, że z informacji przekazanej przez Zakład Karny w [...] wynika, iż cudzoziemiec będzie odbywał karę pozbawienia wolności do 2 listopada 2014 r., uznał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniały podstawy do przeprowadzenia postępowania o przekazanie go za granicę w celu wykonania orzeczonej kary. Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż organ dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie.
W ocenie Sądu, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie naruszył art. 8 EKPC. Sąd I instancji wskazał w tym zakresie, że pomimo iż rodzina skarżącego (matka i siostry) przebywają na terytorium Polski, posiadając obywatelstwo polskie, to skarżący jest osobą pełnoletnią. Od 2007 r. przebywał w Polsce nielegalnie i nie podejmował żadnych działań, aby swój pobyt w Polsce zalegalizować.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył I. T., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.),
- - art. 89 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną jego wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą podstawy do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnosząc się do treści art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący wskazał, że obecna sytuacja polityczna i gospodarcza na Ukrainie, a zwłaszcza poziom więziennictwa, mogą prowadzić do stwierdzenia, że osadzeni w jednostkach penitencjarnych na Ukrainie mogą być narażeni na utratę zdrowia lub życia. Może to odnosić się w szczególności do skarżącego, który przyznaje się do swoich polskich korzeni (zamierza wystąpić o polskie obywatelstwo). Są to, zdaniem skarżącego, okoliczności, które powinny być znane organom orzekającym w sprawie, jak też Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania łączony z niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji naruszenia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Decyzja o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i orzeczenia o zakazie ponownego wjazdu na to terytorium została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, które w pełnym zakresie pozwalało ustalić okoliczności, z którymi art. 88 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach wiąże rozstrzygnięcie o wydaleniu cudzoziemca. Wobec ustalenia, że w stosunku do skarżącego, odbywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej karę pozbawienia wolności za przestępstwo rozboju, dopuszczalne było wystąpienie do władz ukraińskich z wnioskiem o przejęcie skazanego w celu odbycia reszty kary w tym państwie (państwie obywatelstwa skazanego). Artykuł 88 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach uzależnia wydanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca od zaistnienia w sprawie dwóch przesłanek: (1) skazania cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnym orzeczeniem na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu; (2) istnienia podstawy do przeprowadzenia postępowania o przekazanie cudzoziemca za granicę w celu wykonania orzeczonej wobec niego kary.
Trafnie należało przyjąć za Sądem I instancji, że nie wystąpiły w rozstrzyganej sprawie okoliczności, z którymi ustawa o cudzoziemcach wiąże odstąpienie od orzeczenia o wydaleniu. Stanowiący podstawę skargi kasacyjnej art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez odesłanie do art. 97 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wskazuje, że nie wydaje się decyzji o wydaleniu, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Jedna z przesłanek udzielenia tego rodzaju zgody opiera się na wykazaniu, że wydalenie miałoby nastąpić do kraju, w którym zagrożone byłoby prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (art. 97 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy), dalej: EKPC.
Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 89 ustawy o cudzoziemcach, nawiązując do powołanego wyżej art. 97 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, uzasadnił złym ogólnym stanem więziennictwa w państwie wykonania reszty orzeczonej kary pozbawienia wolności. Wskazywana okoliczność nie znajduje jednak potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Warunki odbywania kary przez osadzonych na terytorium Ukrainy mogą się istotnie różnić od warunków panujących w jednostce penitencjarnej, w której aktualnie przebywa skarżący, niemniej nieuzasadnionym jest przyjmowanie, że zmiana miejsca (państwa) wykonywania kary pozbawienia wolności prowadzić będzie w przypadku skarżącego do narażenia go na utratę zdrowia lub życia. Brak jest poważnych podstaw do uznania, iż cudzoziemiec po wydaleniu z Polski będzie narażony na rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z EKPC. W niniejszej sprawie podstaw dla tak formułowanego wniosku nie ma.
Podobnie, jako gołosłowne, albowiem niepoparte jakąkolwiek argumentacją wykraczającą poza własny pogląd skarżącego, należy traktować twierdzenie o narażeniu skarżącego na niebezpieczeństwo wskutek nieukrywania w czasie przebywania na terytorium Ukrainy (w trakcie odbywania kary) swojego polskiego pochodzenia.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym przepisami art. 258 - 261 p.p.s.a.