Uzasadnienie
II OSK 960 / 06
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę wniesioną przez R. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 10 czerwca 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 2877/03 oddalającym skargę R. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2003 r., którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] lipca 2003 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu wzrokowego.
Skargę z dnia 29 sierpnia 2005 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 10 czerwca 2005 r. wniosła R. S., wskazując na pozbawienie jej możliwości działania i obrony swoich praw w zakresie ich dochodzenia przed Sądem. Istotnym jest przy tym to, iż wyrok z dnia 10 czerwca 2005 r. nie został zaskarżony przez żadną ze stron. Ustanowiony dla skarżącej w ramach udzielonego przez Sąd prawa pomocy pełnomocnik R. S. wskazał na to, iż zawiadomienie o rozprawie zawierało wskazanie, iż stawiennictwo skarżącej jest nieobowiązkowe, ale brak było pouczenia o tak istotnym skutku, jak konieczność złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, dla zachowania dalszych możliwości obrony interesów skarżącej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej te okoliczności wskazują na to, iż skarżąca faktycznie została pozbawiona możności działania w sprawie, wskutek naruszenia przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania, wymienioną w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a. Zgodnie bowiem z przepisem art. 6 tejże ustawy, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto pełnomocnik R. S. dowodził zachowania przez nią ustawowego terminu przewidzianego dla wniesienia skargi o wznowienie.
Strona przeciwna uznała, że skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wznowienia postępowania sądowego, o jakich mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Sąd nie podzielił wywodów pełnomocnika skarżącej upatrującego spełnienie przesłanek wznowienia postępowania w fakcie naruszenia art. 6 p.p.s.a. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji wskazał na to, iż art. 6 p.p.s.a. formułuje jedynie ogólną zasadę znajdującą rozwinięcie w wielu innych normach, z których - dla potrzeb niniejszej sprawy - najistotniejsze znaczenie ma art. 140 p.p.s.a., a który realizowany jest w sytuacjach w tym przepisie wskazanych.
Nadto Sąd stwierdził, iż pouczenie powinno być stosowne do konkretnej czynności procesowej, której dotyczy. Uwzględniając okoliczności rozpoznawanego przypadku Sąd podkreślił, że zawiadomienie o terminie rozprawy zawierało wszystkie elementy wymagane przepisem art. 93 p.p.s.a., w tym także stwierdzenie, iż nieobecność strony nie spowoduje wstrzymania rozpoznania sprawy, stosownie do art. 107 p.p.s.a. Jest to ponadto zgodne z art. 91 § 3 p.p.s.a., z którego wynika, że osobiste stawiennictwo strony (lub jej pełnomocnika) sąd może co prawda zarządzić, ale wówczas tylko, gdy uzna to za celowe dla dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. W przypadku skargi R. S. taka potrzeba widocznie nie zachodziła, w ocenie składu orzekającego Sądu, który wydał wyrok z dnia 10 czerwca 2005 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji R. S. miała możność działania w sprawie i z możliwości tej skorzystała, choć w specyficzny sposób, ograniczając się do zasięgnięcia -jak sama twierdzi - informacji telefonicznych.
W ocenie Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowego należało oddalić jako niezasadną. Wydając takie rozstrzygnięcie, Sąd kierował się dodatkowo ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem, zgodnie z którym rozpoznanie zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania na rozprawie może prowadzić do jej oddalenia, a nie odrzucenia (vide postanowienia SN z dnia 7 listopada 1996 r., I PKN 9/96, OSNAP 1997, Nr li, poz. 196 i z dnia 21 grudnia 1999 r., I PKN 448/99, OSNAP 2001, Nr 15, poz. 487).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła R. S., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie:
- naruszenia art. 6 w zw. z art. 93 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż sąd administracyjny nie ma obowiązku pouczania strony w pismach zawiadamiających o rozprawie o przysługujących stronie środkach odwoławczych, z uwagi na obowiązujące w tej kwestii szczegółowe normy przepisu art. 140 p.p.s.a.,
- naruszenia art. 271 p.p.s.a.- przez przyjęcie, iż fakt niepouczenia strony w piśmie zawiadamiającym o terminie rozprawy nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania na skutek pozbawiania strony możliwości działania.
Wskazując na powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
Uzasadniając wniesioną skargę kasacyjną, działający w imieniu R. S. pełnomocnik wskazał, że brak pouczenia skarżącej o skutkach niestawiennictwa na rozprawie, w tym także brak pouczenia o konieczności złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem dla skorzystania w dalszej kolejności ze środków odwoławczych stanowi naruszenie przepisów art. 93 p.p.s.a. Jest to brak, który czyni nieprawidłowym zawiadomienie o terminie rozprawy. Naruszenie przepisów art. 6 w zw. z art. 93 p.p.s.a. stanowi w ocenie autora kasacji przesłankę z art. 271 ust. 2 p.p.s.a. do złożenia skargi o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie trzeba stwierdzić, iż jest ona pozbawiona uzasadnionych podstaw.
Strona wnosząca skargę o wznowienie postępowania sądowego oparła ją na twierdzeniu, iż wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, co w jej ocenie wyczerpywało dyspozycję art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, "jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe."
Stwierdzić należy, iż nie sposób nie podzielić wywodów kasacji, iż zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jeżeli więc wojewódzki sąd administracyjny w zawiadomieniu o rozprawie informuje stronę o tym, że jej obecność nie jest obowiązkowa, to konsekwentnie powinien pouczyć ją, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie podlega doręczeniu stronie, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku (art. 6 p.p.s.a. w związku z art. 107 i 141 § 2 p.p.s.a.). Brak tego pouczenia może uzasadniać złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie wyroku, ale brak tegoż pouczenia nie oznacza, że doszło do nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw. Nie jest to bowiem przesłanka nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., gdyż strona o terminie rozprawy była zawiadomiona i mogła wziąć w niej udział.
Zauważyć też należy, iż w przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. zawarto ograniczenie, zgodnie z którym nie można żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. W wypadku wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oznacza to, że strona mogła do chwili upływu terminu, w jakim należało wystąpić z wnioskiem o uzasadnienie wyroku, wnieść zwykłe środki odwoławcze celem usunięcia istniejącej wadliwości postępowania. Mówiąc inaczej nie było przeszkód, aby strona informując się o wyniku postępowania sądowego uzyskała stosowne pouczenia i zgodnie z nimi podjęła dalsze czynności procesowe w sprawie. Na te okoliczności trafnie wskazał też Sąd pierwszej instancji.
Tak więc zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 271 pkt 2 p.p.s.a. jest chybiony i stwierdzić trzeba, iż fakt nie pouczenia strony co do trybu i terminu wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku oddalenia skargi, w piśmie zawiadamiającym ją o terminie rozprawy, nie stanowi przesłanki, o jakiej mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczącej wznowienia postępowania na skutek pozbawiania strony możliwości działania.
Przedstawione wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż skarga o wznowienie postępowania złożona przez skarżącą nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia - uznać należy za prawidłowe.
Z tego względu Naczelny Sad Administracyjny skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił.