Uzasadnienie
C. sp. z o.o. z siedzibą w P. (Spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 28 lipca 2023 r., nr WOA.7722.110.2023.MKA, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania (PINB) z dnia 13 czerwca 2023 r., nr 109/2023, którym organ wstrzymał Spółce - inwestorowi, będącemu jednocześnie współwłaścicielem budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w P. (dz. nr [...], ark. [...], obręb [...]), prowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie wymienionego wyżej budynku, wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno- budowlanej oraz nakazał zabezpieczenie wymienionego wyżej budynku przed dostępem osób postronnych, a także nałożył obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, ekspertyzy technicznej, która ma przewidzieć sposób doprowadzenia istniejących lokali mieszkalnych o powierzchni użytkowej mniejszej niż 25 m2 do stanu zgodnego z prawem, tj. zgodnego z § 94 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 611/23, po rozpoznaniu wniosku Spółki, odmówił wstrzymania wykonania postanowienia PINB z dnia 13 czerwca 2023 r. Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a."). Nie wskazała bowiem, ani nie udokumentowała, konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek nie został poparty stosowną argumentacją, w tym odpowiednią dokumentacją dotyczącą sytuacji finansowej lub majątkowej Spółki.
W ocenie Sądu, ogólnikowy wniosek, pozbawiony uzasadnienia i stosownych dowodów, uniemożliwiał jego merytoryczną ocenę i nie mógł stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 611/23, oddalił skargę Spółki na postanowienie WINB z dnia 28 lipca 2023 r.
Spółka pismem z dnia 27 marca 2024 r. złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania postanowienia PINB z dnia 13 czerwca 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07).
Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca kasacyjnie nie wykazała by w niniejszej sprawie do takiej zmiany okoliczności, w rozumieniu ww. art. 61 § 4 p.p.s.a., doszło. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa zasadniczo na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu.
Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za udzieleniem ochrony tymczasowej. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi (skargi kasacyjnej), dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji/postanowienia uniemożliwia natomiast jego merytoryczną ocenę. Zauważyć należy, że obecnie, podobnie jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym, strona skarżąca ograniczyła się jedynie do sformułowania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia PINB, bez podjęcia jakiekolwiek próby jego uzasadnienia pod kątem wykazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Aktualne pozostaje zatem stanowisko zawarte w powołanym wyżej prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2024 r. wydanym w tożsamym stanie faktycznym. Kwestie merytoryczne będące uzasadnieniem podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie mogą być oceniane na etapie rozpoznawania przez Sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu, albowiem doszłoby do nieuprawnionego "przedsądu".
Wobec braku podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.