Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 lipca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 178/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. i S. O. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków. Postanowieniem z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 178/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej – p.p.s.a.) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 2018 r. o wpisie do rejestru zabytków. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K., na podstawie nieprawomocnej decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie, która posiada rygor natychmiastowej wykonalności, wszczął postępowanie administracyjne w trybie art. 50 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.), zakończone wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...], nakazującej wykonanie skarżącym oraz uczestnikom postępowania robót budowlanych zmierzających do całkowitej renowacji [...].
Skarżący podali, że w sprawie tej aktualnie toczy się postępowanie odwoławcze prowadzone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W przypadku wykonania nakazanych obowiązków i późniejszego uchylenia zaskarżonych decyzji, czynności podjęte do tego czasu, jako roboty budowlane, będą stanowić skutki trudne, o ile w ogóle możliwe, do odwrócenia. W wyniku wykonania robót budowlanych, które zdaniem skarżących są zbędne z powodu braku wartości zabytkowych [...] i potrzeby jej zachowania, powstanie skutek trudny do odwrócenia. Poniesienie nakładów na budynek, który zdaniem skarżących nie zasługuje na objęcie ochroną konserwatorską, spowoduje szkodę majątkową znacznej wysokości, która nie będzie mogła zostać naprawiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdzić przy tym należy, że dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie powyższego przepisu w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07, cbois). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia wniosku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie uznaje się, że warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma natomiast obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 26 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 285/14, cbois).
W rozpoznawanym wniosku skarżący wskazują, że skutkiem trudnym do odwrócenia będzie wykonanie robót budowlanych, do których zostali zobowiązani decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] czerwca 2019 r., nakazującą wykonanie robót budowlanych zmierzających do całkowitej renowacji [...], wydaną w odrębnym postępowaniu administracyjnym i opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności. Szkodę majątkową upatrują natomiast w konieczności poniesienia znacznych nakładów finansowych związanych z dokonaniem renowacji budynku.
Powyższe uzasadnienie wniosku nie spełnia kryteriów określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Po pierwsze, powołane we wniosku okoliczności są następstwem wspomnianej decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] czerwca 2019 r., a nie decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie. Sąd w obecnym postępowaniu nie może wstrzymać wykonania decyzji opatrzonej klauzulą natychmiastowej wykonalności, wydanej w innym postępowaniu administracyjnym. Po drugie, nawet gdyby przyjąć, że podane okoliczności stanowią skutek wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków, to ich ocena prowadzi do wniosku, że nie są wystarczające do uznania zaistnienia okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wydaniem decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Ogólne powołanie się przez skarżących na szkodę majątkową nie wyczerpuje bowiem przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskodawcy, powołując się na narażenie ich na straty finansowe, mają bowiem obowiązek odnieść się do swojej indywidualnej sytuacji majątkowej i wykazać wpływ nałożonego na nich obowiązku na tę sytuację.
Skarżący w rozpoznawanej sprawie nie odnieśli podanych okoliczności do swojej indywidualnej sytuacji majątkowej i nie wskazali, jaką stratę finansową ponoszą w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem, że podane następstwa stanowią skutek trudny do odwrócenia.
Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji. Odmienny od oceny organu administracji pogląd na temat zasadności wpisu do rejestru zabytków nie może tym samym stanowić uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.