Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną przez Z. H. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] (nr [...]) odmawiającą wydania pozwolenia na broń palną sportową. Decyzja wydana została na podstawie art.10 ust. l ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz.549 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Policji stwierdził, że warunkiem wydania pozwolenia na broń jest ustalenie, że okoliczności na jakie powołała się strona nie uzasadniały wydania takiego pozwolenia.
W ocenie organu decyzja uzależniona od kryteriów zawartych w ustawie należy do grupy decyzji związanych. Przykładową okolicznością uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń sportową byłyby m. in. szczególne wyniki sportowe w strzelectwie; zainteresowany wydaniem pozwolenia na broń powinien więc wykazać pewne ponadprzeciętne cechy lub predyspozycje odpowiadające wymogom "uzasadnionych okoliczności". W tym wypadku okoliczności takie nie zachodziły. Samo członkostwo w klubie strzeleckim, krótki okres działalności w tej organizacji, jak również nieliczne starty w zawodach strzeleckich nie stanowiły okoliczności wystarczająco uzasadniających wydanie pozwolenia na broń.
Opisaną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA) Z.H. W skardze podniósł, iż przynależność do klubu strzeleckiego, wbrew poglądom organów obydwu instancji, stanowiło w jego przypadku wystarczającą podstawę do uzyskania pozwolenia na broń; w ramach uprawianego przez siebie sportu strzeleckiego uzyskał kwalifikacje uprawniające do startu w zawodach. Organy Policji nie wzięły pod uwagę, że klub, do którego należy skarżący prowadzi działalność sportową zaś przepis art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji stanowi wprost, że pozwolenia na broń może być przez organ wydane właśnie w celach sportowych. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów jakie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo wskazał, że okoliczność uzasadniająca wydanie pozwolenia na broń musi mieć charakter oczywisty i niewątpliwy. Ani dotychczasowa działalność skarżącego w klubie strzeleckim, ani uzyskane w ramach działalności klubu kwalifikacje do posługiwania się bronią i starty w zawodach strzeleckich nie stanowiły przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem wniosku skarżącego.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2004r. (sygn. akt III SA 2432/03) skargę oddalił. W zawartych w uzasadnieniu wyroku motywach rozstrzygnięcia WSA podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów Policji; wskazał w szczególności, że prawo do posiadania broni nie zostało zaliczone do konstytucyjnych wolności i praw obywatelskich. Na ubiegającym się o pozwolenie na broń ciąży obowiązek wykazania stosownymi dowodami, że w konkretnym przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia. WSA nie podzielił zawartej w skardze argumentacji, że przepis art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji wymienia kategorie życia społecznego, w których organ powinien uwzględnić podanie o wydanie pozwolenia. Zawarte w powołanym przepisie wyliczenie ma charakter przykładowego wskazania w jakich dziedzinach organ może wydać pozwolenie na broń, o ile ustali, że zaszły uzasadnione okoliczności, o których mowa w art.10 ust. l ustawy.
Fakt, że wymienione w art.10 ust.3 pkt 3 ustawy "cele sportowe" odpowiadają działalności skarżącego jako członka klubu strzeleckiego nie zwalnia go od wykazania, że w tej, bądź innej sferze jego aktywności zachodzą "uzasadnione okoliczności". Takimi osiągnięciami mogą być ponadprzeciętne wyniki sportowe w strzelectwie albo też wykonywanie zawodu instruktora strzelectwa sportowego. Żadną tego rodzaju cechą skarżący się nie odznaczał, co prowadziło do wniosku, że w jego przypadku nie wystąpiła uzasadniona okoliczność, pozwalająca na skuteczne ubieganie się o wydanie pozwolenia na broń.
Opisany wyrok WSA z dnia 27 października 2004r. został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga wniesiona została przez uprawnionego pełnomocnika w rozumieniu art. 175 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego w postaci art.10, 15 i 17 ustawy o broni i amunicji i amunicji oraz art.32 Konstytucji RP gwarantującej wszystkim równość wobec prawa (art.174 ust.1 p.p.s.a.);
2) naruszenie prawa procesowego poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Z tych przyczyn wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi (art.188 p.p.s.a.), ewentualnie o jej przekazanie do ponownego rozpoznania (art.185). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji odmawiającej wydania pozwolenia na broń prowadzi do nierównego traktowania obywateli, bowiem znane mu są osoby, które znajdując się w podobnych sytuacjach uzyskały pozwolenie na broń. Utrzymywanie takich różnic narusza art.32 Konstytucji RP zawierający zasadę równości wobec prawa. Wedle oceny skarżącego nie są konieczne ponadprzeciętne wyniki w strzelectwie sportowym by spełnić warunek "uzasadnionych okoliczności" prowadzących do wydania pozwolenia na broń. Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował treść art.10 ust.3 pkt 3 o broni i amunicji twierdząc, że niezależnie od powołania się na "cele sportowe" wymagane jest wykazanie się wyjątkowymi predyspozycjami lub cechami. Skoro przepisy art.15 i 17 ustawy wskazują jakie kategorie osób mogą spotkać się z odmową wydania pozwolenia na broń a skarżący nie należy do żadnej z tych klas, do skierowana do niego decyzja narusza również te unormowania. W ocenie skarżącego konkluzje, do jakich doszedł Sąd pierwszej instancji wskazują, że niewłaściwie ocenił on przeprowadzone w sprawie dowody z dokumentów. Udokumentowane członkostwo w klubie strzeleckim oraz czynne i legalne uprawianie sportu strzeleckiego pozwala postawić Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art.7, 77 § l i art. 80 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Komendanta Głównego Policji wniósł o jej oddalenie. W pierwszej kolejności wskazał, iż nie jest uprawnione formułowanie pod adresem zaskarżonego wyroku zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. skoro nie były one stosowane przez WSA. Ustawa o broni i amunicji wprowadza ścisłą reglamentację wydawania pozwoleń na broń. Wydanie pozwolenia na broń może nastąpić tylko wówczas gdy stosownie do art. 10 ust. l ustawy o broni i amunicji strona wykaże, że zachodzą uzasadnione okoliczności posługiwania się taką bronią. Wbrew poglądowi skarżącego nie jest wystarczający brak przynależności do grup podmiotów objętych zakazem posiadania broni, należy dodatkowo dowieść i przekonać organ Policji, że zachodzą obiektywne przesłanki uzasadniające wydanie pozwolenia na broń. W konkretnym przypadku nie doszło do naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Jakkolwiek sportowe uprawianie strzelectwa w ramach klubu może wpływać na wynik postępowania o wydanie pozwolenia na broń, to jednak fakt ten sam przez się nie przesądza o pozytywnym rozpatrzeniu podania.
Taki przesądzający wpływ mogą mieć wyróżniające się wyniki w sporcie strzeleckim. Wydawanie pozwoleń każdej osobie powołującej się na uprawianie strzelectwa burzyłoby założenie reglamentacyjnego charakteru tej sfery działań organów Policji. Przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na broń należy również kierować się względami bezpieczeństwa publicznego. Wysoki stopień celności oraz niezawodność działania broni sportowej obliguje organy Policji do szczególnej ostrożności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Art.175 § 1 p.p.s.a. ustanawia powinność sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Celem tego rozwiązania jest by skarga napisana została profesjonalnie zaś w szczególności precyzyjnie formułowała i rozwijała w uzasadnieniu zawarte w art.174 p.p.s.a. podstawy kasacji, tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzuty dotyczące wymienionych w art. 174 p.p.s.a. przepisów prawa powinien precyzyjnie wskazywać o jakie przepisy chodzi z dokładnym podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu itp., a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów. I tak w zarzutach skargi kasacyjnej zupełnie pominięty został art. 174 p.p.s,a, wskazano ogólnie, z pominięciem systematyki wewnętrznej, naruszenie przepisów art. 10, 15 i 17 cyt. wcześniej ustawy o broni i amunicji.
W rzeczywistości, jak można założyć chodziło o naruszenie przepisów art. 10 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 3 pkt 3 oraz art. 15 ust. l i art. 17 ust. l ustawy o broni i amunicji, a zatem w sposób nieprecyzyjny pośrednio wskazano w skardze na naruszenia art.174 pkt 1 p.p.s.a. Gdy idzie o naruszenie przepisów postępowania wymieniono naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Co do zasady nie można czynić w skardze kasacyjnej sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego bowiem przepisy te nie są stosowane w postępowaniu przed tymi sądami lecz stosowane są przepisy p.p.s.a., które zawierają w istocie autonomiczną regulację dotyczącą postępowania sądowo administracyjnego. Na tym tle czynienie sądowi pierwszej instancji zarzutu braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie objętej skargą kasacyjną należy traktować jako nieporozumienie. Sądy administracyjne nie mają kompetencji do merytorycznego rozpoznawania sprawy i prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego), powołane są również, co do zasady, do kontroli działalności administracji publicznej (art.133 § 1 w zw, z art. 106 § 3 i art. 3 § l p.p.s.a.).
Nie może również stanowić podstawy zarzutu skargi kasacyjnej naruszenie przepisów Konstytucji RP. Wskazane uchybienia formalne skargi kasacyjnej nie są na tyle doniosłe bu stanowiły powód do jej odrzucenia a limine. Są zatem podstawy do rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Posiadanie i używanie broni i amunicji stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Oznacza to, że dostęp jednostki do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Na podobnych zasadach skonstruowana jest również ustawa z dnia 21 czerwca 2002r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 117, poz. 1007 ze zm.). Tak zatem trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż obowiązująca ustawy o broni i amunicji nie przewiduje systemu licencjonowania legalistycznego tj. takiego, w którym uprawnienie do posiadania broni uzyskuje się po spełnieniu określonych warunków; wprowadza natomiast system licencjonowania oportunistycznego, tj. uzależniającego uzyskanie uprawnienia od stosownej zgody (pozwolenia) właściwego organu Policji w drodze decyzji administracyjnej.
Sąd pierwszej instancji trafnie podniósł w uzasadnieniu zawartego w wyroku rozstrzygnięcia, iż prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji RP, posiadanie broni jest ściśle reglamentowane, decyzja w sprawie pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, ma charakter decyzji związanej co rodzi obowiązek wykazania przez ubiegającego się o pozwolenia na broń uzasadnionych okoliczności. Sam fakt przynależności do klubu strzeleckiego takiego powodu nie stanowi zaś strona nie wykazała chociażby legitymowania się szczególnymi sukcesami sportowymi w zakresie uprawiania strzelectwa sportowego. Podane główne tezy uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji zasługują na aprobatę.
Ustawa o broni i amunicji w art.10 ust. l uzależnia wydanie pozwolenia na broń posługując się konstrukcją zwrotu szacunkowego (zwrotu porównawczego), jako jednego z rodzajów zwrotów ocennych, zwanych też odesłaniami pozaprawnymi (por. L. Leszczyński: Tworzenie generalnych klauzul odsyłających, Lublin 2000, s.20-21, 61, 89 i 91). Zwrot, o jakim mowa, wyrażony został w formie pojęcia niedookreślonego "okoliczności uzasadniające posiadanie broni". Decyzja wydana na podstawie art.10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji jest oczywiście decyzją związaną, ale warunki uwzględnienia żądania strony leżą w sferze celowości (zasadności) działania organów Policji (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003r. III SA 1863/01, Lex nr 121778). Osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń powinna przekonać w toku postępowania administracyjnego organy Policji, że zachodzi względem niej "uzasadniona okoliczność", a więc legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią.
Wydanie pozwolenia, pomimo braku owej "oczywistości" w odmiennym statusie osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń wypaczyłoby reglamentacyjny charakter regulacji ustawy o broni i amunicji. Do takich cech nie należą zwykłe codzienne czynności, typowe dla większości osób i zwykłe korzystanie ze swoich uprawnień; w szczególności nie są nimi: korzystanie z prawa do stowarzyszenia w ramach klubu strzeleckiego i uprawianie sportów strzeleckich (por. cyt wcześniej wyrok NSA w sprawie III SA 1863/01), przewożenie gotówki w związku z pracą zarobkową, dokonywanie wypłat pracownikom (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2003r., III SA 2826, Lex 148951).
Przepis art.10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji stanowi dla właściwego organu Policji wyłącznie pomocnicze źródło dyrektyw interpretacyjnych. Wskazuje na przykładowy sposób w jakich sferach stosunków społecznych można poszukiwać cech i okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń. Sam stopień intensywności występowania tej cechy u strony ubiegającej się o pozwolenie na broń podlega każdocześnie ocenie na podstawie art. 10 ust. l cyt. ustawy i on właśnie przesądza o wyniku postępowania.
Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art.15 ust.1 i 17 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Obydwa wymienione przepisy zawierają katalog przypadków uzasadniających obligatoryjne lub fakultatywne okoliczności uzasadniające wydanie decyzji odmawiającej pozwolenia na broń. Sam brak przynależności do klas przypadków wymienionych w powołanych przepisach sam przez się nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu w sprawie o pozwolenie na broń, oznacza jedynie brak negatywnych przesłanek wykluczających wydanie pozwolenia na broń. Strona ubiegająca się o pozwolenia na broń ma przede wszystkim wykazać, że zachodzą w jej przypadku pozytywne przesłanki wskazane w art. 10 ust. l ustawy o broni i amunicji (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003r., III SA 1515/01, Lex 137797).
Wyłożone dotychczas powody uzasadniały oddalenie skargi kasacyjnej zgodnie z art. 184 w zw. z art.181 i 183 § l p.p.s.a. wobec braku wystąpienia przypadków wskazanych w art.183 § 2 p.p.s.a.
Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek pełnomocnika Komendanta Głównego Policji o zasądzenie od skarżącego na rzecz Komendanta Głównego Policji zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego nie znajduje oparcia w przepisie art.205 § l w zw. z art.204 p.p.s.a.