Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2010 r. oddalił skargę J. Ż. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z [...] czerwca 2009 r. o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał następujące istotne okoliczności faktyczne.
Komendant Stołeczny Policji decyzją z [...] czerwca 2009 r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, cofnął skarżącemu pozwolenie na broń, gdyż ustalił, że Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Północ w Warszawie, wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007 r., w sprawie o sygnaturze akt [...], uznał skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. i warunkowo umorzył na okres 2 lat postępowanie karne. Na podstawie wskazanego faktu organ pierwszej instancji uznał, że skarżący należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i w związku z tym cofnął mu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnosił m.in., że nie został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu. Zdaniem skarżącego warunkowe umorzenie postępowania karnego o przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. nie wypełnia hipotezy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i w związku z tym nie daje podstawy do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni.
Rozpoznając odwołanie skarżącego Komendant Główny Policji wydał decyzję z [...] sierpnia 2009 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że skarżący popełnił przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, gdyż art. 158 § 1 k.k. odnosi się do udziału w bójce lub pobiciu, w którym naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Podniósł, że popełnienie tego przestępstwa jest wprost wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jako stwarzające obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W ocenie organu nie ma przy tym znaczenia, że skarżący nie został skazany. Wskazał, że zgodnie z art. 66 § 1 k.k. warunkowe umorzenie postępowania może zostać orzeczone m.in. wówczas, gdy okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, chociaż wina nie jest znaczna, a zatem nie jest możliwe zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli przestępstwo nie zostało popełnione. Dlatego też prawomocny wyrok sądu warunkowo umarzający postępowanie karne nie wiąże organu Policji w ocenie czy ustalony stan faktyczny stwarza podstawę do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni.
Ponadto Komendant Główny Policji podniósł, iż art. 18 ust. 1 pkt 2, jak i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wymagają udowodnienia, iż posiadacz pozwolenia wykorzysta broń w sposób w nich opisany, wystarczające jest domniemanie obawy takiego zachowania. Następnie stwierdził, że obawa w sprawie skarżącego wynika z faktu, iż popełnił on przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, a takie przestępstwo sam ustawodawca zakwalifikował do czynów uzasadniających obawę użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Komendant Główny Policji nie zgodził się z przedstawioną przez skarżącego argumentacją zawartą w odwołaniu, iż wobec faktu popełnienia przez niego przestępstwa trzy lata temu, nie może być uznany za osobę, wobec której istnieje uzasadniona obawa użycia broni sprzecznie z prawem, co potwierdza pozytywna ocena sądu karnego wyrażona w wyroku o warunkowym umorzeniu postępowania, gdyż popadł on w konflikt z prawem także w 2002 r., kiedy to w związku z naruszeniem nietykalności cielesnej funkcjonariuszy Straży Miejskiej orzeczono wobec niego warunkowe umorzenie postępowania. Organ podniósł, iż, co prawda, z tego powodu skarżący nie figuruje w kartotece Krajowego Rejestru Karnego, jednak okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie postępowania w świetle przesłanek zawartych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia, że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego.
Wywiódł, że zatarcie skazania pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości kandydata do posiadania broni ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nie ukarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby. Dalej podał, że okoliczność popełnienia przestępstwa w 2002 r. ma znaczenie dla oceny dotychczasowego postępowania skarżącego w kontekście możliwości posiadania przez niego broni palnej. Zdaniem organu zdarzenie z 2002 r., jak i okoliczność popełnienia czynu zabronionego z art. 158 § 1 k.k. dają podstawę do przyjęcia, że takie cechy charakteru skarżącego, jak porywczość i skłonność do przemocy oraz lekceważący stosunek do porządku prawnego, stwarzają uzasadnioną obawę, że może użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W skardze do Sądu administracyjnego pierwszej instancji skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy o broni i amunicji, naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu w domaganiu się zachowania praw słusznie nabytych oraz naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż decyzja Komendanta Głównego Policji pozostaje w wewnętrznej sprzeczności. Podniósł, iż skoro z wyroku sądu karnego wynika, że wobec skarżącego zastosowano środek probacyjny, a co za tym idzie nie jest to skazanie, to wyrok ten nie przesądza o istnieniu obawy, o której mówi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wskazany przepis dotyczy bowiem osób skazanych prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zdaniem skarżącego organy Policji oceniły okoliczności sprawy z dużą dowolnością i przekroczyły granicę swobody interpretacji poprzez wskazanie dowodów przemawiających za uzasadnioną obawą w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym wskazaniu postanowienia sądu karnego z 2002 r. nie zważając na fakt, że w sprawie tej nastąpiło zatarcie skazania.
Uzasadniając oddalenie skargi Sąd pierwszej instancji wskazał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego potwierdza popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Stwierdził, że wynika to z art. 66 § 1 k.k., zgodnie z którym warunkowe umorzenie postępowania może nastąpić, jeżeli okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Dalej stwierdził, że udział skarżącego w bójce lub pobiciu trafnie został uznany przez organ administracji, jako stwarzający uzasadnioną obawę użycia przez niego broni sprzecznie z prawem. Sąd wskazał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie zmienia zasadności stanowiska organu administracji, że skarżący w pewnych sytuacjach może nie opanować swoich emocji, co nie wyklucza, że pod ich wpływem może posłużyć się bronią w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ administracji trafnie też ocenił warunkowe umorzenie postępowania z 2002 r.
Skarżący od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skargę kasacyjną, w której wnosił o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach podstawy dotyczącej naruszenia prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że właściwy organ Policji ma obowiązek cofnąć pozwolenie na broń palną osobie, wobec której zapadł wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania oraz na błędnym przyjęciu, że wydanie takiego wyroku stanowi samoistną realizację przesłanki ogólnej, jaką jest istnienie uzasadnionej obawy, że posiadacz broni może ją użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Z kolei w zakresie podstawy skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji mimo wydania jej z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, mianowicie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący wywodził, że wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania nie ma charakteru wyroku skazującego i z tego względu nie można przyjąć, aby był spełniony jeden z warunków uzasadniających zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Ponadto, jak podniósł, nie został spełniony warunek polegający na tym, że toczy się wobec skarżącego postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Istota sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadza się do wskazania, która część art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. ustawy o broni i amunicji, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji (Dz.U. nr 52 z 2004 r., poz. 525 ze zm.), była podstawą pozbawienia skarżącego pozwolenia na broń – czy sformułowanie zawierające regułę ogólną, mówiącą, że pozbawia się pozwolenia na broń osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, czy reguła szczególna zawarta w sformułowaniu stanowiącym, że pozbawia się pozwolenia na broń osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że była to pierwsza ze wskazanych reguł. Powoduje to, że nie ma w sprawie znaczenia czy skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub czy toczy się wobec niego postępowanie karne. Istotne jest natomiast czy niewadliwie ustalono istnienie takich faktów, które pozwalają ocenić, czy wobec skarżącego istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Wyjaśnić należy, że sformułowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji, a więc przed nowelizacją dokonaną ustawą z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. nr 38, poz. 195 ze zm.), dawało podstawy do wyróżnienia dwóch sytuacji, po pierwsze ogólniejszej, polegającej na tym, że istnieje uzasadniona obawa, że osoba posiadająca pozwolenie na broń może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, po drugie bardziej szczegółowej, polegającej na tym, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo polegającej na tym, że wobec tej osoby toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Różnica pomiędzy nimi sprowadza się do tego, że – jak przyjmuje się w większości orzeczeń sądów administracyjnych, m.in. w uchwale NSA z 18 listopada 2009 r. w sprawie II OPS 4/09 i powołanych w jej uzasadnieniu orzeczeniach - w drugiej ze wskazanych sytuacji, aby wydać decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń wystarczy ustalić, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo że toczy się przeciwko niej postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, natomiast w pierwszej konieczne jest ustalenie dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które stanowią podstawę przyjęcia, że istnieje uzasadniona obawa, że osoba posiadająca pozwolenie na broń może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W rozpoznawanej sprawie ustalono, że skarżący raz wziął udział w bójce lub pobiciu, drugi raz naruszył nietykalność cielesną funkcjonariusza Straży Miejskiej. Oceniając te dwa zdarzenia uznano, że skarżący jest porywczy i skłonny do przemocy oraz, że ma lekceważący stosunek do porządku prawnego, co stwarza uzasadnioną obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustaleń o udziale skarżącego w bójce lub pobiciu oraz w zdarzeniu polegającym na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza Straży Miejskiej dokonano na podstawie orzeczeń o warunkowym umorzeniu wobec skarżącego postępowań karnych, słusznie przyjmując, że przesłanki prawne uzasadniające możliwość zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego stanowią podstawę uznania, że skarżący opisanych w tych orzeczeniach czynów się dopuścił. W rozpoznawanej sprawie nie użyto więc reguły szczególnej, lecz ogólną zasadę wyrażoną w art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.
Zbędne były zatem rozważania, do których sprowadzają się zarzuty skargi kasacyjnej, czy warunkowe umorzenie postępowania jest skazaniem prawomocnym orzeczeniem sądu oraz czy warunkowe umorzenie postępowania oznacza, że postępowanie karne się nie toczy. Istotne w sprawie było czy doszło do dwóch zdarzeń, na podstawie, których organy administracji oceniły, że istnieje uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tego w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano. Tym samym nie zakwestionowano też prawnej oceny tych zdarzeń. Powoduje to, że skarga kasacyjna nie jest trafna. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skarżącemu cofnięto pozwolenie na broń nie dlatego, że został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu albo dlatego, że toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, lecz dlatego, że brał udział w dwóch zdarzeniach, które oceniono jako uzasadniające obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
To mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił.