Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Komendant Główny Policji, działając na podstawie oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] września 2009 r., cofającą skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił następujący stan faktyczny.
Organ I instancji ustalił, że Sąd Rejonowy w Augustowie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt [...] (prawomocnym od dnia 10 grudnia 2008 r.), uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., tj. prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, za co orzekł karę grzywny (80 stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych) oraz zastosował środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyłączeniem kat. T, na okres 1 roku. Ponadto organ dopuścił dowód z przesłuchania świadków – policjanta oraz funkcjonariusza Straży Granicznej przeprowadzających kontrolę drogową na okoliczności związane z zachowaniem strony podczas kontroli.
Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku uznał, że powyższe okoliczności uzasadniają zakwalifikowanie strony do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. takich, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i w konsekwencji, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, wydał decyzję cofającą pozwolenie na broń.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku. Komendant Główny Policji podniósł, że do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenia na broń należy zaliczyć przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy, ze względu na wysoki stopień szkodliwości społecznej, związany z zagrożeniem dla życia i zdrowia także innych uczestników ruchu drogowego, jego umyślność oraz ewentualne skutki.
Organ odwoławczy podkreślił, że u skarżącego w momencie popełnienia przestępstwa, stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu wynosiło 0,63 mg/l, a więc znacznie przekroczyło próg graniczny stanu nietrzeźwości określony w art. 115 § 16 k.k. W ocenie organu odwoławczego, okoliczności związane ze zdarzeniem objętym postępowaniem karnym świadczą o tym, że skarżący pod wpływem alkoholu traci kontrolę nad swoim zachowaniem i nie potrafi racjonalnie ocenić sytuacji, lekceważąc obowiązujący porządek publiczny. Po popełnieniu przestępstwa zainteresowany twierdził bowiem początkowo, że to nie on prowadził samochód lecz jego żona, a także zachowywał się arogancko i lekceważąco, używając wobec interweniujących policjantów słów wulgarnych i powoływał się na znajomości w różnych urzędach. Organ wskazał również, że strona była w przeszłości karana za wykroczenia drogowe, które zostały wprawdzie uznane za niebyłe, lecz mogą służyć dokonaniu prawidłowej oceny osobowości posiadacza broni.
Komendant Główny Policji podkreślił, że wziął pod uwagę okoliczności świadczące pozytywnie o stronie, w tym korzystne opinie z miejsca zamieszkania oraz macierzystego koła łowieckiego, jednakże nie eliminują one obawy, o której stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Argumenty skarżącego, iż broń myśliwska jest mu niezbędna do minimalizowania szkód wyrządzanych przez zwierzynę łowną, nie ma znaczenia w sprawie, bowiem ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie nie dopuszcza możliwości dokonywania przez osoby prowadzące gospodarstwa rolne samowolnych odstrzałów zwierzyny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił organowi między innymi naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego może wynikać jedynie z faktu skazania za przestępstwo niezwiązane z posiadaną bronią zwłaszcza, że okoliczności zdarzenia, w tym rodzaj naruszonego dobra oraz dotychczasowy sposób życia skarżącego nie potwierdzają istnienia tej obawy.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych ustawa nie wymienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Niemniej jednak przedmiotem ochrony tego przepisu jest życie i zdrowie człowieka.
Sąd I instancji podkreślił, że broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, zagrożenie takie z całą pewnością występuje w sytuacji posługiwania się bronią przez osoby, które mają nad nią ograniczoną kontrolę, a do takich osób zaliczyć można osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości. W ocenie Sądu I instancji, dopuszczenie się przez skarżącego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, nawet jednorazowo, rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, a tym samym w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, tzn. w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zdaniem Sądu I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy podnoszony przez skarżącego dotychczasowy nienaganny tryb życia, w tym pozytywne opinie nie mogły mieć wpływu na decyzje organów Policji. Wyrok, jaki zapadł w stosunku do skarżącego, pozwolił organowi na uznanie, że jest on osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości, potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, dało podstawę, jak słusznie wskazał organ, by powziąć obawę, że skarżący w podobnym stanie może zachować się równie nieodpowiedzialnie i sięgnąć po broń. Zachowanie takie z całą pewnością nie gwarantuje prawidłowego i bezpiecznego korzystania z broni.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości wyczerpuje dyspozycję powyższych przepisów. Ponadto zdaniem strony skarżącej doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, pomimo, że postawa sprawcy zarówno przed jak i po popełnieniu czynu z art. 178a k.k. temu przeczy.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na braku należytego rozważenia całości zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu.
Z uwagi na podniesione naruszenia skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonych decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku oraz Komendanta Głównego Policji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organów kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, należy stwierdzić, że błędny jest zarzut kasacyjny dotyczący jednoczesnego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o broni i amunicji "przez ich błędną wykładnię i zastosowanie". Jest bowiem oczywiste, że nie może wystąpić błędne zastosowanie przez właściwy organ danej normy prawnej i jednocześnie jej błędna wykładnia.
Po drugie, trzeba przypomnieć, że analiza treści powyższych przepisów ustawy o broni i amunicji, była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (opubl. ONSAiWSA 2010/1/5). Stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W świetle zaprezentowanych w tej uchwale wywodów należy stwierdzić, że użycie kwantyfikatora "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się, zatem osobom wymienionym po kwantyfikatorze "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, ale co do których, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela również stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2026/09, zgodnie z którym skoro posiadacz pozwolenia na broń będąc w stanie nietrzeźwym prowadzi pojazd po drodze publicznej, stanowi to o jego nieodpowiedzialnym zachowaniu będącym naruszeniem porządku prawnego w sposób szczególny, ponieważ w stanie nietrzeźwości. Tym samym podważone jest domniemanie, że osoba ta będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. O ziszczeniu się przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji decyduje nie popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ale fakt, że przestępstwo to popełniono w warunkach nietrzeźwości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt prawomocnego skazania za tego typu przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji jest wystarczającą przesłanką do tego, aby organ Policji nałożył obligatoryjnie obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do takiej osoby, wobec której istnieje uzasadniona obawa, że użyje ona broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, jeżeli przestępstwo to zostanie popełnione w stanie nietrzeźwości jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Należy mieć na względzie, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP i ma reglamentacyjny charakter. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem, z całą pewnością wymagać od nich należy nieskazitelnej postawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezspornym jest, że skarżący, świadomie i w sposób umyślny naruszając obowiązujący ład prawny, takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji w zakresie nie tylko bezpiecznego posiadania broni palnej, ale również jej używania. Świadczy o tym zachowanie skarżącego, który po popełnieniu przestępstwa twierdził bowiem początkowo, że to nie on prowadził samochód lecz jego żona, a także zachowywał się arogancko i lekceważąco, używając wobec interweniujących policjantów słów wulgarnych i powoływał się na znajomości w różnych urzędach
W związku z powyższym uznać należy, że skarżący, skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo w komunikacji, istotnie naruszył obowiązujący porządek prawny, a ocena w tym zakresie niezależna jest od jego dotychczasowego postępowania czy cech charakteru, jak również pozytywnych opinii w miejscu zamieszkania czy środowisku. Oznacza to, że narażając życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego, skarżący naruszył prawo na tyle skutecznie, że mogło stanowić to podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Poglądy zatem i zaprezentowana argumentacja organów obydwu instancji, jak również przeprowadzona ocena stanu faktycznego spawy, są w tej materii zasadne, co czyni nieusprawiedliwionym zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego, jak również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Na marginesie podkreślić w dniu 10 marca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o broni i amunicji, w której w art. 15 ust 1 pkt 6b jednoznacznie wskazuje się, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom skazanym prawomocnie za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 5 6