Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 328/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) oddalił skargę Zarządcy masy sanacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] września 2016 r. nakazującej uśmiercenie i zniszczenie zwłok wszystkich cieląt.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Zarządca masy sanacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżając wyrok w całości.
W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
- 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu I instancji pomimo błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego i uznania, że zwierzęta objęte nakazem uśmiercenia posiadały czynniki zakaźne powodujące choroby w postaci wirusa choroby BTV, wywołującego chorobę niebieskiego języka, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze stanowiska przedstawiciela krajowego laboratorium referencyjnego wynikało, że nie można było uznać czy badane zwierzęta faktycznie takie czynniki posiadały;
- II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
- 1. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że organ był uprawniony do nakazania uśmiercenia zwierząt należących do Skarżącej, ze względu na posiadanie przez nich czynników zakaźnych powodujących choroby, w postaci wirusa choroby BTV, wywołującego chorobę niebieskiego języka, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze stanowiska przedstawiciela krajowego laboratorium referencyjnego wynikało, że nie można było uznać czy badane zwierzęta faktycznie takie czynniki posiadały;
- 2. art. 54 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt poprzez jego błędne zastosowanie podczas gdy regulacja ta w ogóle nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej – p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zawartego w punkcie I.1. skargi kasacyjnej, wskazać należy, że art. 77 k.p.a. składa się z kilku paragrafów, natomiast autor skargi kasacyjnej formułując zarzut nie powołał żadnego z nich. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie nie można uznać, że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
Nadto stwierdzić trzeba, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które mogłyby przyczynić się do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych w niniejszej sprawie. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, istotą sporu jest zaś interpretacja i zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym zakresie jednak skarga kasacyjna nie zawiera skutecznie postawionych zarzutów.
Jak podniósł Sąd Wojewódzki, obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o kontroli weterynaryjnej w handlu aktualizuje się m.in. w przypadku ujawnienia obecności czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie wykazanych w trakcie kontroli weterynaryjnej przeprowadzanej, m.in., w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt.
Autor skargi kasacyjnej w istocie zarzuca naruszenie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o kontroli weterynaryjnej w handlu poprzez brak możliwości uznania, że badane zwierzęta faktycznie posiadały czynniki zakaźne powodujące chorobę w postaci niebieskiego języka, co wywodzi ze stanowiska przedstawiciela krajowego laboratorium referencyjnego.
Sąd Wojewódzki zasadnie wskazał, iż w toku postępowania organ II instancji zwrócił się do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowy Instytut Badawczy o wyrażenie opinii. Jednostka wyspecjalizowana w sporządzonej opinii zwarła wniosek, że zwierzęta reagujące w PCR lub serologicznie uznawane są za zakażone. Ponadto w opinii tej stwierdzono, że zwierzęta przewiezione do [...] należało uznać za zwierzęta nieszczepione lub zaszczepione nieskutecznie. Wskazano także, że reakcje dodatnie w PCR wobec braku skuteczności szczepień należało interpretować jako zakażenie naturalne. W opinii dokonano analizy terminów szczepień z terminami wymaganymi przez producenta szczepionki. Na podstawie porównania organ uznał, że daty szczepień cieląt nie są zgodne z zasadami prowadzenia immunizacji, określonymi przez producenta szczepionki.
Za zasadną należy uznać ocenę Sądu Wojewódzkiego, że z powyższych względów nie można było domniemywać, iż zwierzęta albo nie były szczepione, albo szczepienia przeprowadzono w terminach niezgodnych z instrukcją stosowania szczepionki. W opinii stwierdzono, iż zwierzęta były podatne na zakażenie w miejscu pobytu i mogły zostać zainfekowane wirusem BTV4, co potwierdziły wyniki badań laboratoryjnych. Sam fakt szczepienia cieląt nie może skutkować podważeniem wyników badań laboratoryjnych w szczególności, że jak wynika z opinii szczepienia wykonano z naruszeniem zaleceń producenta szczepionki.
Ponadto samo szczepienie nie gwarantuje odporności na chorobę. Potwierdzeniem powyższego jest okoliczność, że padła jedna ze sztuk cieląt o numerze [...], u której badania krwi dały wynik dodatni potwierdzający kontakt z chorobą niebieskiego języka, a które w świetle dokumentacji poddane było szczepieniom.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż niniejsza sprawa obejmuje przypadek, objętej dyspozycją art. 14 ustawy o kontroli weterynaryjnej w handlu, kontroli weterynaryjnej przeprowadzonej w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt, która wykazała obecność czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, mogącą stanowić zarazem źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub zdrowia publicznego. Ujawnione w toku tej kontroli czynniki zakaźne powodują chorobę niebieskiego języka, a więc chorobę, o której mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, tj. wskazanych przez Sąd I instancji przepisach dyrektywy Rady 2000/75/WE z dnia 20 listopada 2000 r. ustanawiającej przepisy szczególne dotyczące kontroli i zwalczania choroby niebieskiego języka, a także rozporządzenia Komisji (WE) nr 1266 /2007 z dnia 26 października 2007 r. sprawie przepisów wykonawczych dotyczących dyrektywy Rady 2000/75/WE w odniesieniu do kontroli, monitorowania, nadzoru i ograniczeń przemieszczeń niektórych zwierząt należących do gatunków podatnych na zarażenie chorobą niebieskiego języka (Dz.UE.L.2007.283.37 z późn. zm.) definiującego przypadek wystąpienia choroby niebieskiego języka (art. 2).
W tych okolicznościach zarzuty naruszenia art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o kontroli weterynaryjnej w handlu okazały się niezasadne.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 54 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, poprzez jego błędne zastosowanie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 283/16 w którym wskazano, że zastosowanie przepisów rozporządzenia nr 882/2004 łącznie z przepisami ustawy o kontroli weterynaryjnej w handlu nie może być w sposób jednoznaczny wykluczone, skoro w motywie 45 Preambuły do rozporządzenia prawodawca unijny wskazał, że "Reguły zawarte w niniejszym rozporządzeniu stanowią podstawę dla zintegrowanego i horyzontalnego podejścia, niezbędnego do wykonania spójnej polityki kontroli w zakresie bezpieczeństwa paszy i żywności, zdrowia zwierząt i ich dobrostanu.
Powinny jednakże istnieć możliwości opracowania na poziomie wspólnotowym szczególnych reguł kontroli, tam gdzie jest to niezbędne, na przykład w odniesieniu do ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości niektórych zanieczyszczeń. Podobnie, bardziej szczegółowe reguły obowiązujące w dziedzinie kontroli pasz i żywności oraz zdrowia zwierząt i ich dobrostanu powinny zostać utrzymane". Wskazany motyw dyrektywy stanowi dalej, że obejmuje to w szczególności wskazane w nim poszczególne akty prawne w postaci dyrektyw oraz rozporządzeń oraz akty dotyczące kontroli chorób zwierząt takich jak pryszczyca, pomór świń itd., jak również wymagania w zakresie kontroli urzędowych dobrostanu zwierząt.
Dlatego też, zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że art. 54 ust. 2 rozporządzenie nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt "nie stanowił podstawy orzekania w niniejszej sprawie, a został powołany przez organ celem uwypuklenia panującej w Unii Europejskiej polityki związanej z ochroną zdrowia ludzi i zwierząt i związanej z tym walką w zwalczaniu chorób zakaźnych".
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.