Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 624/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził:
Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2007 r. Wojewoda Mazowiecki poinformował o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przebudowy drogi, a informacja umieszczona została na tablicach ogłoszeń Urzędu Wojewódzkiego, w Urzędzie Gminy: Orońsko, Szydłowiec, Jastrząb oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad O/Warszawa, a także na stronie internetowej Urzędu Wojewódzkiego; następnie w taki sam sposób poinformował o wydaniu przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie postanowienia uzgadniającego warunki tej decyzji; z kolei zawiadomieniem z 8 lutego 2008 r. wezwał strony, samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne i inne osoby do złożenia wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów oraz do stawienia się na rozprawę, której termin wyznaczył na 14 marca 2008 r., który potem został zmieniony na 19 marca 2008 r. Dnia 31 marca 2008 r. poinformował, że w publicznie dostępnym wykazie danych zamieszczono informację o wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wyznaczając 21-dniowy termin do składania uwag i wniosków (ustalając go na od 8 do 28 kwietnia), informując jednocześnie, że Minister Środowiska wydał 19 marca 2008 r. postanowienie uzgadniające warunki decyzji.
O wydanej przez siebie decyzji z [...] maja 2008 r. przedstawił informację w taki sam sposób jak w ww. Czynności te wskazują, że strony, w tym skarżące Stowarzyszenie, miały zapewnioną realizację swoich praw procesowych, z których zresztą Stowarzyszenie skorzystało, składając odwołanie od decyzji. Prowadząc zaś postępowanie co do meritum sprawy organy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a wynik uwzględniano w uzasadnieniach decyzji. W ramach planowanego przedsięwzięcia przeanalizowane zostały różne jego warianty, z których żaden nie koliduje z ochroną środowiska, jednak jako najkorzystniejszy został wybrany wariant 3. Decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach zawierają też zalecenia nakładające obowiązki, których wykonanie zapewni jak najmniejszą uciążliwość inwestycji. Wskazane decyzje odpowiadają prawu tak co do przebiegu postępowania, jak i zasadności rozstrzygnięć.
Reprezentowane przez adwokata, Stowarzyszenie [...] wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ w związku z art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez pominięcie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne, a w szczególności art. 32 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150.) w związku z art. 49 k.p.a. oraz czy miało ono wpływ na wynik postępowania, oraz przez oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje inwestycji;
- II. naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi), a w szczególności:
- 1) naruszenie artykułów: 10a, art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U. L 175, s. 40), zmienionej dyrektywą Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. (Dz. U. L 73, s. 5, zwanej dalej "dyrektywą 85/337") w związku z art. 5 TWE oraz art. 9 Konwencji z Aarhus przez niezastosowanie tych przepisów do oceny prawidłowości postanowienia Ministra Środowiska z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia,
- 2) naruszenie artykułów: 6 Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U. L 175, s. 40), zmienionej dyrektywą Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. (Dz. U. L 73, s. 5, zwanej dalej "dyrektywą 85/337") w związku z art. 5 TWE przez niezastosowanie tych przepisów do oceny prawidłowości procedury zapewnienia udziału społeczeństwa w fazie od daty złożenia wniosku inwestora o wydanie decyzji środowiskowych uwarunkowaniach środowiskowych do daty wydania tej decyzji,
- 3) naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez uznanie za prawidłową decyzji pozostającej w sprzeczności z przepisami prawa lokalnego, a w szczególności uchwały Rady Gminy Orońsko Nr XXI/100/92 z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie dokonania zmian w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy Wrońsko.
W uzasadnieniu skargi poniesiono, że termin 21-dniowy na składanie uwag i wniosków został skrócony przez Wojewodę Mazowieckiego, a tego uchybienia Sąd nie uznał; a nadto, że raport, który służył za dowód w sprawie był tendencyjny, gdyż najpierw wytyczono trasę przebiegu dopiero potem do tego dostosowano raport. Zdaniem skargi, udział społeczeństwa nie odpowiadał wymogom obowiązującym w przepisach unijnych. Stwierdzono też, że o tym, iż konieczna będzie inwestycja tego typu mieszkańcy mieli świadomość od dawna i byli na to przygotowani, jednak przebieg drogi miał być inny, bardziej korzystny dla mieszkańców, którzy otrzymaliby odszkodowanie. W ocenie skarżącego wariant I byłby korzystniejszy i tańszy mimo odszkodowań, które miałyby być wypłacone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem nie posiadała usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej zarówno dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego sprowadzają się w istocie do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zasad procedury udziału społeczeństwa w procesie wydawania decyzji o środowiskowych warunkach zgody na realizację inwestycji, polegającej na przebudowie drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej.
Przepisy Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. powołane w podstawach skargi kasacyjnej miały na celu zapewnienie przez państwa członkowskie udziału społeczeństwa w postępowaniach dotyczących przedsięwzięć mogących mieć wpływ na środowisko naturalne w zakresie oceny skutków jakie przedsięwzięcia mogą wywrzeć na środowisko. Państwa członkowskie miały zapewnić informowanie społeczeństwa o przedsięwzięciach mogących wpływać na środowisko i uregulować procedurę umożliwiającą ten udział. Przepisy dotyczące ochrony środowiska zalecenia te realizują, bowiem społeczeństwo, w tym organizacje ekologiczne, mają zapewniony udział w postępowaniach na każdym etapie, bowiem dla organów administracji prowadzących te postępowania zostały przewidziane procedury szczególne. Jakkolwiek z Kodeksu postępowania administracyjnego wynikają określone obowiązki organów administracji publicznej, mające zapewnić wszystkim, mającym interes w postępowaniu, czynny w nim udział, to jednak jeśli idzie o postępowania środowiskowe nałożono dodatkowe obowiązki.
To przepisy prawa krajowego, uwzględniającego zalecenia prawa europejskiego miały zatem zastosowanie w sprawie, a w takiej sytuacji nie można powiedzieć aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył przepisy unijne przywołane w podstawach skargi kasacyjnej. Kwestie prawidłowości udziału społeczeństwa w procesie poprzedzającym wydanie decyzji zaskarżonych do tego Sądu przez Stowarzyszenie zostały rozważone i ocenione przez Wojewódzki Sąd pod kątem zachowania procedur przewidzianych przepisami ochrony środowiska, które to regulacje wprowadzono na skutek zaleceń m.in. Dyrektywy Rady 85/337/EWG z 27 czerwca 1985 r.
Niezapewnienia udziału społeczeństwa przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przebudowy drogi krajowej w postępowaniu administracyjnym skarżące Stowarzyszenie dopatruje się w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w skardze kasacyjnej w niezapewnieniu przez Wojewodę Mazowieckiego 21-dniowego terminu na składanie uwag i wniosków, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a także nierozpatrzenie zgłoszonych uwag, a także na wyborze wariantu 3-go a nie 1-go.
Artykuł 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, stanowił, że przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ administracji podaje do publicznej wiadomości informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. Z akt sprawy wynika, że dnia 31 marca 2008 r. Wojewoda Mazowiecki informację taką umieścił a termin na składanie wniosków wyznaczył od 8 do 28 kwietnia 2008 r. Wobec takiego wykonania przez Wojewodę obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu trudno zgodzić się ze skarżącym Stowarzyszeniem, że postępowanie to było wadliwe, a ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do zgodności z tym przepisem naruszała prawo. Wprost przeciwnie przepis ten został wykonany w zgodzie z nim.
Uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że społeczeństwo, któremu przepisy gwarantują udział w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stosownie do zaleceń prawa unijnego, miało go w tej sprawie zapewniony nie narusza przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Z oceną Sądu należy się zgodzić.
W ramach tego samego zarzutu, tj. niezapewnienia udziału społeczeństwu, Stowarzyszanie podniosło nierozpatrzenie uwag i wniosków. Świadczyć o tym miał wybór wariantu 3, który uznano za nietrafny. Jednak to, że dokonano wyboru innego wariantu aniżeli życzyłoby sobie Stowarzyszenie nie świadczy o naruszeniu przepisów o udziale społeczeństwa, ale o odmienności poglądów w sprawie przebiegu drogi. Organy wskazały czym kierowały się w wyborze takiego właśnie wariantu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie rozstrzygnięcia znajduje oparcie w materiale dokumentacyjnym sprawy. Z taką oceną także należy się zgodzić. W sprawie odnosi się wrażenie, że Stowarzyszenie kwestionuje wybór wariantu 3 nie z uwagi na uwarunkowania środowiskowe, ale raczej z tego powodu, że wcześniejsze propozycje byłoby korzystniejsze jako przebiegające po terenie wymagającym przesiedleń, a co za tym idzie pociągające za sobą wypłaty odszkodowań.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).