Uzasadnienie
A. Ł. wystąpił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w okresie od 27 listopada do 7 grudnia 1942 r. w hitlerowskim obozie przejściowym w Zamościu. Po kilkakrotnym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 11 września 1997 r., odmówił przyznania żądanych uprawnień z powodu niespełnienia przez wnioskodawcę warunków wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Decyzja ta nie została skutecznie zaskarżona, jest prawomocna i ostateczna.
W dniu 5 czerwca 2003 r. A. Ł. wystąpił o zmianę wymienionej wyżej decyzji na podstawie przepisu art. 154 K.p.a. Decyzją z dnia [...] utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia własnej decyzji z 11 września 1997 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W motywach tej decyzji organ stwierdził, iż występująca z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich strona nie podniosła żadnych nowych okoliczności faktycznych czy też prawnych, które mogłyby uzasadniać uchylenie decyzji objętej wnioskiem na podstawie art. 154 K.p.a. W szczególności nie stwierdzono aby ze zmianą decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Zarówno w stanie prawnym obowiązującym we wrześniu 1997 r. jak i w dacie rozpoznawania wniosku złożonego na podstawie art. 154 K.p.a. obowiązywał stan prawny niepozwalający na przyznanie wnioskodawcy uprawnień kombatanckich.
Obóz, w którym w 1942 r. przebywał A. Ł., został wymieniony w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154) jako miejsce odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny. Wnioskodawca w chwili osadzenia w tym obozie był już w wieku 15 lat i nie mogły być mu przyznane uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach ani na podstawie żadnego innego przepisu.
Na skutek złożenia skargi przez A. Ł. od wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 6 lipca 2004 r., uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten został następnie uchylony, zaś sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, na skutek uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 8 grudnia 2004 r. (sygn. OSK 1429/04) skargi kasacyjnej złożonej od tego wyroku przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r., oddalił skargę A. Ł. W jego uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wobec ostatecznego zakończenia sprawy o przyznanie żądanych uprawnień kombatanckich decyzją organu administracyjnego z dnia 11 września 1997 r. kolejny wniosek o zmianę tej decyzji był oparty na podstawie przepisu art. 154 K.p.a. Na podstawie tego przepisu może być zmieniona decyzja ostateczna, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej strony postępowania, gdy za jej wzruszeniem przemawiają względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Względy te muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ administracji, po wyjaśnieniu istotnych jej okoliczności, nie stwierdził istnienia żadnych okoliczności, które pozwalałyby na zmianę ostatecznej decyzji z 11 września 1997 r. Sąd stwierdził, iż również w obowiązującym stanie prawnym niemożliwe byłoby przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich.
Obóz, w którym przebywał A. Ł. został zaliczony do miejsc odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżący urodził się jednak w dniu 18 lipca 1927 r., a więc w chwili osadzenia go w tym obozie ukończył już 15 lat i obowiązujące przepisy nie dawały podstawy do załatwienia jego wniosku zgodnie z żądaniem. W sprawie nie zaistniały więc podstawy do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a., bowiem decyzja ta nie może prowadzić do naruszenia obowiązującego porządku prawnego a organy administracyjne są obowiązane działać na podstawie przepisów prawa.
Od wymienionego ostatnio wyroku skargę kasacyjną wniosła K. Ł., wdowa po zmarłym już po wydaniu tego wyroku A. Ł. Wyrokowi temu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 6-9, 12 § 1, 154 i 155 K.p.a. Uzasadniając te zarzuty autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż WSA bezzasadnie oddalił skargę na decyzję administracyjną, mimo że organ administracyjny nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, nie uwzględnił słusznego interesu strony, sprawę rozpoznał z naruszeniem zasad procedury administracyjnej wynikających ze wskazanych w skardze przepisów i wydał decyzję niezgodną z prawem. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną naruszenie tych zasad, w szczególności zasady sprawnego postępowania, spowodowało wydanie decyzji niekorzystnej dla strony, gdyż w toku postępowania doszło do niekorzystnej dla niej zmiany stanu prawnego.
Skarżąca wyraziła pogląd, że za przyznaniem żądanych uprawnień przemawiały względy słuszności. W związku z tym skarga kasacyjna zawiera wniosek o jej uwzględnienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Zarzuty te winny odnieść się do postępowania sądowego a nie poprzedzającego go postępowania administracyjnego. Wynika z tego, iż postawienie zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, których nie stosował Sąd I instancji lecz organ administracyjny, jest z zasady błędne. Fakt naruszenia przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym mógłby być podstawą zaskarżenia wyroku Sądu I instancji wówczas, gdyby w skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przepisów z zakresu procedury sądowoadministracyjnej regulowanej ustawą z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi, mimo naruszeń w postępowaniu administracyjnym przepisów K.p.a., co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Skoro zaś skarżąca postawiła zarzut obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo zarzucanych przez nią uchybień w postępowaniu administracyjnym, to obrazę tych przepisów należy rozważać w związku z zarzucanym Sądowi I instancji naruszeniem przepisu ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzut postawiony Sądowi I instancji sprowadzający się do stwierdzenia, że bezzasadnie oddalił on skargę zamiast uchylić zaskarżoną decyzję – jest nieuzasadniony. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały bowiem uchybienia skutkujące uchylenie zaskarżonej decyzji. Wbrew treści skargi kasacyjnej w toku postępowania, po wyjaśnieniu istotnych okoliczności faktycznych, nie stwierdzono żadnych podstaw do uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich z 11 września 1997 r. Organy prawidłowo ustaliły, że zarówno w dacie wydania tej decyzji jak i w czasie rozpoznawania wniosku opartego na podstawie art. 154 K.p.a. obowiązywał stan prawny niepozwalający na przyznanie A. Ł. praw kombatanckich. Organy administracyjne działają na podstawie obowiązującego prawa (art. 7 K.p.a.) i nie mogły przyznać żądanych uprawnień na zasadzie słuszności, gdy nie było do tego prawnych podstaw.
Dotyczy to zarówno postępowania zakończonego decyzją z 11 września 1997 r. jak i obecnie prowadzonego postępowania na podstawie art. 154 K.p.a. Skarga kasacyjna stawia szereg zarzutów całkowicie gołosłownie, bez próby nawet ich uzasadnienia. Należy przy tym zauważyć, iż zarzuty te winny odnosić się do postępowania zakończonego obecnie skarżoną decyzją a nie innych, wcześniejszych postępowań. Część tych zarzutów (np. obrazy art. 155 K.p.a.) jest oczywiście bezzasadna, skoro dotyczy przepisów w ogóle niemających zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Inne są nieuzasadnione, bowiem w obecnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie zaistniały zarzucane uchybienia (np. przewlekłości postępowania), których nie zauważył Sąd I instancji, mimo ich wpływu na treść zaskarżonej decyzji.
Z tych względów skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.