Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę i przebudowę obiektów. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca, mimo wezwania doręczonego w dniu 30 października 2007 r., w zakreślonym terminie nie uiściła wpisu. Doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło, na podstawie przepisu art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), poprzez pozostawienie pisma (wezwania) w placówce pocztowej, o czym zawiadomiono skarżącą poprzez pozostawienie awiza. Pismo awizowano dwukrotnie w dniu 15 października 2007 r. i powtórnie w dniu 23 października 2007 r. Zatem procesowy skutek prawny doręczenia powstał w dniu 30 października 2007 r.
W skardze kasacyjnej od tego postanowienia zarzucono naruszenie przepisu art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na skutek błędnych ustaleń faktycznych dotyczących doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca podniosła, że doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło w sposób sprzeczny z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona skarżąca wobec odmowy przyznania prawa pomocy oczekiwała na wezwanie do uiszczenia wpisu. Mimo znacznego upływu czasu wezwanie takie nie nadchodziło. W tej sytuacji strona w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownicą sekretariatu Sądu ustaliła, że odrzucono skargę, z uwagi na nieuiszczenie wpisu. W takich okolicznościach skarżąca wniosła ustnie skargę do właściwego dla jej zamieszkania urzędu pocztowego (Urząd Pocztowy w S.) w kwestii niedoręczenia jej listu poleconego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Naczelnik Urzędu Pocztowego w S. w pisemnej odpowiedzi na skargę poinformowała, że list polecony nr [...] (wezwanie do uiszczenia wpisu) został błędnie awizowany poprzez umieszczenie awiza w skrzynce sąsiada. Za zaistniałą sytuację skarżąca otrzymała ze strony Urzędu Pocztowego w S. przeprosiny. Wobec faktu, iż sąsiad skarżącej nie przebywał w swoim miejscu zamieszkania nie było możliwości poinformowania skarżącej o mylnie skierowanej do niego korespondencji z WSA we Wrocławiu. Skarżąca nie ponosi winy za nieprawidłowe doręczenie przesyłki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie.
Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.
Przepis art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone. Z przedstawionego przez skarżącą pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w S. z dnia [...] (k.86) wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki poleconej nr [...], zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, zostało umieszczone w niewłaściwej skrzynce na korespondencję – skrzynce sąsiada skarżącej.
Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy zawiadomienie (awizo) pozostawiono w miejscu zamieszkania skarżącej. W tej sprawie nie można uznać, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone skarżącej i rozpoczął bieg termin do dokonania tej czynności.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.