Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2048/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi M. B. i I. E. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej obowiązek pilnego wykonania robót remontowych. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., zn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu nałożył na "Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu" obowiązek pilnego wykonania robót remontowych w budynku przy [...] w B.. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu sprostował z urzędu decyzję z dnia [...] lipca 2003 r., przez wpisanie w miejsce wyrazów: "Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu" wyrazy: "Burmistrz Miasta i Gminy w Trzcielu" (Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. stwierdził nieważność tego postanowienia, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego).
Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2005 r., zn. [...] stwierdził (z urzędu) nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu wskazał bowiem jako adresata decyzji "Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu", podczas gdy w wyniku zmiany przepisu art. 11a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organami gminy obecnie, od dnia 27 października 2003 r., są rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła w imieniu M. B. i I. E. – R. E., podnosząc, że nie ma podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż omyłkę już sprostowano.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Organ w decyzji podkreślił, że jedną z wad uzasadniających stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia jest skierowanie go do osoby nie będącej stroną w sprawie. Tymczasem w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu nałożył obowiązek wykonania prac remontowych na nieistniejący w dacie wydania decyzji "Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu".
Skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. złożyły M. B. i I. E.. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wyrokiem z dnia 4 lutego 2008 r. skargę wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. było uzasadnione z uwagi na rażące naruszenie prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa obowiązującego w dacie wydania tej decyzji nie była stroną w sprawie. Z akt administracyjnych wynika tymczasem, że postępowanie było prowadzone z udziałem i wobec Zarządu i Miasta i Gminy w Trzcielu, a jednostka ta traktowana była jako strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. Obowiązki wynikające z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu z dnia [...] lipca 2004 r. zostały nałożone na Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu zamiast na Burmistrza, będącego wówczas organem gminy.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosły I. E. oraz M. B..
W skardze kasacyjnej I. E. zarzucono naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że wskazanie w tym trybie właściwej nazwy organu nie jest sprostowaniem oczywistej omyłki pisarskiej i w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) przez błędne przyjęcie, że określenie w decyzji jej adresata przez użycie poprzednio obowiązującej nazwy organu wykonawczego samorządu terytorialnego w sytuacji wskazania przez ustawodawcę następcy prawnego powoduje nieważność takiej decyzji z uwagi na brak adresata. W związku z tym wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej M. B. zarzucono naruszenie art. 156 § 1 ust. 4 k.p.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez błędną interpretację i zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji Generalnego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w związku z czym wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowego.
Skargi kasacyjne nie posiadają usprawiedliwionych podstaw.
Obie skargi kasacyjne zostały oparte na zarzutach naruszenia przepisów art. 113 § 1 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędną ich wykładnię z czym nie można się zgodzić z uwagi na okoliczności tej sprawy. Adresat decyzji administracyjnej będący stroną postępowania administracyjnego jest podstawowym elementem decyzji, gdyż do niego są kierowane obowiązki nakładane przez organ bądź uprawnienia wynikające z decyzji. Jeszcze bardziej prawidłowe określenie adresata decyzji administracyjnej, nabiera ważności w postępowaniu egzekucyjnym, którego też nie można wykluczyć w sprawie.
W przypadkach określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, obowiązki wynikające z decyzji, nakładane są zawsze na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, którzy są obowiązani utrzymywać i użytkować obiekt w odpowiednim stanie. Tak więc obowiązki wynikające z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego prawidłowo powinny być nałożone na właściciela (współwłaścicieli) lub zarządcę obiektu budowlanego, a nie na "Zarząd Miasta i Gminy w Trzcielu", czy też na "Burmistrza Miasta i Gminy w Trzcielu", który jest organem jednostki samorządu terytorialnego. Prawo własności i inne prawa majątkowe przysługują jednostkom samorządu terytorialnego, a nie ich organom, które reprezentują je na zewnątrz (art. 165 ust. 1 Konstytucji RP). O powyższym zapomniał chyba również Sąd I instancji uzasadniając zaskarżany wyrok, nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy.
Jak wynika z dotychczasowych rozważań, nie ulega wątpliwości, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Międzyrzeczu z dnia [...] lipca 2003 r. została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, co odpowiada naruszeniu prawa określonemu w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe naruszenie nie zostało usunięte również po sprostowaniu tej decyzji postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2003 r., niezależnie od oceny prawnej tego postanowienia. Nie można więc mówić w tym przypadku o "błędnym podaniu nazwy organu", czy też o "oczywistej omyłce" w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., jak próbuje się to przedstawić w skargach kasacyjnych. Ocena prawna zaskarżanej decyzji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowa, chociaż nie zauważono, że poprawnie decyzja z dnia [...] lipca 2003 r. powinna być skierowana do jednostki samorządu terytorialnego, a nie do jej organu. Błędnego określenia adresata decyzji, nie można konwalidować w drodze sprostowania decyzji w trybie art. 113 k.p.a., gdyż jest to przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i z tych powodów, nie można uznać za usprawiedliwione zarzutów zamieszczonych we wniesionych skargach kasacyjnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikom skarżących wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 150 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.