Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 996/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez Wojewodę Wielkopolskiego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r., którym po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez D.W. uchylono zarówno decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2019 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie wymeldowania w/w z pobytu stałego w lokalu nr [...] w W..

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D.W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w W., wszczęto na wniosek Z.M., który wskazał, że ww. w 2010 r. opuściła przedmiotowe mieszkanie o czym świadczy miedzy innymi fakt, iż nabyła mieszkanie w K..

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., Burmistrz W. orzekł o wymeldowaniu D.W. (poprzednio M.) z pobytu stałego w lokalu nr [...] w W., w trybie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, dalej jako u.e.l.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sposób jednoznaczny wykazało, że nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego przez stronę i niedopełnienie przez nią obowiązku wymeldowania się, gdyż opuściła przedmiotowy lokal bez wymeldowania się.

D.W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody Wielkopolskiego.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na wstępie przytoczył przepisy u.e.l. w tym art. 35, a następnie uznał za organem I instancji, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że D.W. opuściła przedmiotowy lokal.

Organ odwoławczy uznał zgromadzone w niniejszej sprawie dowody, które potwierdziły, że D.W. (poprzednio M.) po rozwodzie od 2012 r., a według wnioskodawcy przynajmniej od 2010 r., nie mieszka w lokalu nr [...] w W., a opuszczenie wskazanego mieszkania miało charakter trwały i dobrowolny. Według organu brak jest dowodów na to, że wymieniona została usunięta z przedmiotowego lokalu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w zeznaniach świadków: E.N. i I.K.. Świadkowie ci mieszkają w bliskim sąsiedztwie i zgodnie oświadczyli, że spotykali wymienioną w W., ale nie mieszka w przedmiotowym lokalu. D.W. oświadczyła, że z uwagi na awantury z byłym mężem musiała lokal opuścić, ale zgodnie z informacją Policji z dnia 3 kwietnia 2019 r. od 2013 r. do marca 2019 r. nie miała miejsca w spornym lokalu mieszkalnym żadna interwencja. Pierwsza odbyła się 5 marca 2019 r., gdy wymieniona nie mogła wejść do przedmiotowego mieszkania, a więc już w trakcie prowadzonego postępowania o wymeldowanie i dwa lata po wymianie zamków w drzwiach wejściowych.

Odwołująca stwierdziła, że od 2013 r. podejmowała próby powrotu do lokalu, jednak zdaniem organu brak jest dowodów, że podjęła jakiekolwiek środki prawne w tym kierunku. Wymieniona w odwołaniu wyraziła zamiar powrotu do lokalu, ale podczas pobytów w W. nie korzysta ze spornego mieszkania, tylko przebywa u rodziny. Dalej organ podniósł, że skarżąca sama w oświadczeniu z dnia 22 marca 2019 r. zauważyła w pokojach przyznanych jej przez Sąd do korzystania, że na ścianach występuje grzyb i pajęczyny i stwierdziła, że pomieszczenie nie nadaje się do zamieszkania i jest zmuszona nocować poza nim. Nie uczestniczy w remontach części wspólnych lokalu i w opłatach za media. Powyższe wskazuje, że nie korzysta z przedmiotowego lokalu. Odwołująca podczas oględzin, które miały miejsce w dniu 18 marca 2019 r. wskazała nieliczne swoje rzeczy osobiste, które znajdowały się spornym lokalu. Zdaniem Wojewody, argumenty podnoszone przez D.W. w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, a opisane wyżej okoliczności sprawy wskazują, że opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu ma charakter dobrowolny i trwały, a pod wskazanym adresem odwołująca się nie koncentruje spraw życiowych.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D.W., podnosząc zarzut naruszenia art. 35 w związku z art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez błędne przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały.

W jej ocenie, w omawianym stanie faktycznym nie można mówić o trwałości, gdyż każdorazowe opuszczenie lokalu miało charakter jedynie czasowy i wiązało się z przebywaniem przez nią na terenie Niemiec, gdzie okresowo pracuje od 2010 r. Po zakończeniu pracy powracała do kraju, w związku z tym nie dochodziło do trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, a miało ono jedynie czasowy charakter w okresie wykonywanej za granicą pracy zarobkowej. Charakteru trwałego nie miały także pojedyncze opuszczenia lokalu związane z bezprawnym działaniem byłego męża odwołującej.

W złożonej odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubuski podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że skarga jest zasadna uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie wymeldowania D.W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w W..

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść art. 28 ust. 1 i 2 oraz art. 35 u.e.l., z których wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Dalej wskazał, powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK- A 2002, Nr 3, poz. 34), że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością.

Dalej Sąd podniósł, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09, Baza NSA). Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji, czy bezprawnego działania innych osób. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Oceniając w tym kontekście wydane w niniejszej sprawie decyzje: zaskarżaną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Sąd stwierdził, że nie są one prawidłowe w rozumieniu art. 35 u.e.l. Ustalony przez organy fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi okolicznościami życiowymi, nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Istotne jest ustalenie, czy po wyjeździe dana osoba przejawia wolę powrotu i utrzymywania trwałych związków z miejscem stałego zameldowania. Osoby pracujące "za granicą" mimo długotrwałego tam przebywania, powracają do miejsca stałego pobytu, choćby na krótko, bo stanowi ich centrum życiowe, mimo że także niezbędne czynności związane z egzystencją wykonują w miejscu, w którym pracują. Przebywanie tych osób poza miejscem stałego pobytu jest zatem związane tylko i wyłącznie z tymi okolicznościami, a nie w związku z podjęciem decyzji utworzenia w innym niż miejsce stałego pobytu, ośrodka swoich życiowych, osobistych i materialnych interesów.

Sąd wskazał, iż skarżąca w kierowanych do organów pismach oraz odwołaniu zakwestionowała ustalenie organu, że faktyczne opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne. Podczas przeprowadzonej wizji odwołująca wskazała, że jej centrum życiowe znajduje się w przedmiotowym lokalu. Od 2010 r. wyjeżdżała w celach zarobkowych za granicę. W W. ma rodzinę i przyjaciół. Z twierdzeń skarżącej wynika, że z lokalu się nie wyprowadziła, jednak zmuszona była go opuścić, ponieważ były mąż wszczynał awantury, a w 2012 r. został wywieziony na izbę wytrzeźwień. Od 2013 r. skarżąca podejmowała próby powrotu do mieszkania. W 2017 r. Z.M. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i od tego czasu nie mogła ona wejść do lokalu. W związku z tym, mieszkała i nocowała u rodziny. Postanowieniem Sądu, w mieszkaniu nr [...] w W. przyznano jej dwa pokoje do wyłącznego użytku.

W ocenie Sądu, zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego - jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu - winny być ustalone przez organ w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. Organ I i II instancji pominął na dzień rozstrzygania w sprawie istotne z punktu widzenia orzeczenia w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego okoliczności, związane z opuszczeniem lokalu.

Z tej też przyczyny, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza W. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 225, dalej jako p.p.s.a.), orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Wielkopolski wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wniesionej przez D.W. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 u.e.l., poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie zachodzą przesłanki uprawniające organ do wymeldowania tj. uznaniu, iż D. M. nie opuściła lokalu w sposób trwały i dobrowolny i w konsekwencji uchylenie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego, w sytuacji gdy zachodzą ustawowe przesłanki do wymeldowania,
2. 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art, 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy p.p.s.a. w związku art. 35 oraz art. 25 ust. 1 u.e.l., poprzez błędne przyjęcie, że:
3. a) skarżąca nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie i w sposób trwały,
4. b) organy nie ustaliły czy ustał rzeczywisty zamiar stałego zamieszkiwania w tym lokalu, oraz pominęły okoliczności związane z opuszczeniem lokalu przez skarżącą, a także,
5. c) nieuwzględnieniu faktu, iż skarżąca nie podjęła żadnych środków prawnych w ramach postępowania o ochronę naruszonego posiadania, co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd I instancji, iż organ II instancji mylnie uznał, że ziściły się przesłanki z art. 35 u.e.l., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło, co skutkowało bezzasadnym uchyleniem jego decyzji w wyniku wadliwej interpretacji sądu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że istotnym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że D.W., jak sama oświadczyła, od 2010 r. pracuje za granicą, a okoliczności sprawy wskazują, że opuściła sporny lokal dobrowolnie i trwale. Decyzję o opuszczeniu nieruchomości podjęła z uwagi na konflikt z mężem potwierdzony rozwodem. Podczas jej pobytów w Polsce przynajmniej od 2012 r. brak jest dowodów na to, że przebywała w lokalu nr [...] w W., tj. w miejscu stałego zameldowania. Postanowieniem Sąd ustalił sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, jednakże zainteresowana nie korzystała z tego uprawnienia. Skarżąca dopiero 5 marca 2019 r., a więc po wszczęciu w dniu 31 stycznia 2019 r. postępowania o jej wymeldowanie (blisko 10 lat po opuszczeniu lokalu), zwróciła się do Policji o interwencję, aby uzyskać dostęp do mieszkania. Skarżąca podkreślając utrudniony dostęp nie podjęła żadnych działań prawnych, aby do lokalu nr [...] w W. powrócić.

O dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona. W stanie faktycznym sprawy D.W. bezspornie spełniła fizyczną przesłankę opuszczenia lokalu nr [...] w W.. Nie wykazała, iż przed rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej podjęła skuteczne działania prawne i faktyczne celem wprowadzenia się do spornego lokalu, czy to poprzez próbę wejścia do mieszkania i jego zasiedlenia, czy też poprzez wystąpienie z odpowiednim powództwem posesoryjnym lub petytoryjnym (windykacyjnym) co ma podstawowe znaczenie dla sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie podjęcie wymienionych działań prawnych jest równoznaczne z tym, że opuszczenie przedmiotowego lokalu jest dobrowolne i trwałe oraz brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej.

Skoro skarżąca z takim roszczeniem nie wystąpiła, uznać należy, że nie ujawniła woli (zamiaru) zamieszkiwania w miejscu zameldowania na stały pobyt. W istocie opuszczenie przez zainteresowaną miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter trwałego a nade wszystko dobrowolnego. Ze zgromadzonych przez organ I i II instancji akt postępowania w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżąca opuściła lokal w sposób trwały i dobrowolny oraz, że nie podjęła żadnych działań zmierzających do powrotu do niego. Przeniesienie swego ośrodka życiowego za granicę oraz zakup mieszkania w K. dodatkowo w sposób wyraźny wskazują zdaniem Wojewody, że zrezygnowała z zamiaru przebywania w przedmiotowym lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.

Argumentacja skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w istocie skarżący kasacyjnie organ kwestionuje wyrok Sądu I instancji poprzez bezzasadne zastosowanie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 oraz art. 25 ust. 1 u.e.l. oraz wadliwe doszukanie się naruszenia przez Wojewodę Wielkopolskiego wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej obejmujących art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy został przez organy administracji należycie ustalony. Wskazać należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów, art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze, opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa.

Po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte, rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe powinno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji publicznej ustaliły w sposób prawidłowy, z zachowaniem powyższych zasad stan faktyczny w niniejszej sprawie, który uprawniał do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania D.W. z uwidocznionego w gminnej ewidencji ludności pobytu stałego. Zgodzić należy, się z skarżącym kasacyjnie, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że opuszczenie przez stronę spornego lokalu mieszkalnego miało miejsce w latach 2010-2012 i było następstwem rozpadu związku małżeńskiego i orzeczonego rozwodu. Istotna okolicznością do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest również fakt, że strona od kilkunastu lat pracuje w Niemczech oraz nabyła lokal mieszkalny w K.. Strona w trakcie trwania postępowania administracyjnego powyższych ustaleń nie kwestionowała, podobnie jak w złożonej skardze. Za udowodniony należy również uznać fakt, że po opuszczeniu spornego lokalu mieszkalnego D.W. nie podejmowała prawnych kroków zmierzających do przywrócenia jej utraconego posiadania pomieszczeń, które zostały jej przyznane do wyłącznego korzystania w spornym lokalu mieszkalnym w następstwie orzeczenia sądowego.

Jedynie kilka tygodni po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie jej wymeldowania przebywając w W., wobec braku możliwości wejścia do lokalu mieszkalnego w związku z wymianą zamków w drzwiach wejściowych przez wnioskodawcę Z.W., co miało miejsce dwa lata wcześniej, zwróciła się w marcu 2019 r. do Policji o przeprowadzenie interwencji. Wcześniej Policja takich interwencji – mających na celu umożliwienie stronie wejście do spornego lokalu nie przeprowadzała. Należy nadto przy ocenie prawidłowości ustalenia przez organy stanu faktycznego uwzględnić zeznania przesłuchanych świadków – E.N. i I.K., którzy znając stronę i mieszkając w sąsiedztwie nie widywali strony w spornym lokalu mieszkalnym, ani też nie zauważyli aby w ciągu ostatnich kilku lat próbowała ona wejść do spornego lokalu. Powyższe zeznania korespondują z pozostałym wyżej przedstawionym materiałem dowodowym.

Tym samym dokonane przez organy administracji publicznej ustalenia faktyczne istotne do rozstrzygnięcia sprawy znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena została przeprowadzona zgodnie z art. 80 k.p.a. Tak ustalony stan faktyczny, jak zasadnie podniósł skarżący kasacyjnie organ, może stanowić podstawę do oceny spełnienia przesłanek z art. 35 u.e.l. o podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w tym w części dotyczącej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Przy tak ustalonym stanie fatycznym sprawy za uzasadniony należy uznać również zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 25 ust. 1 u.e.l. Poprzez dokonanie błędnej jego wykładni skutkującej przyjęciem, że nie zachodzą przesłanki uprawniające organ do wymeldowania tj. uznania, że D.W. nie opuściła lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Dokonując oceny zasadności tego zarzutu kasacyjnego wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, według którego decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczeń przesłuchiwanych stron i świadków w sprawie o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (np. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 380/18). Dla wystąpienia określonej w art. 35 u.e.l. przesłanki wymeldowania, którą jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego.

Postępowanie w sprawie wymeldowania wymaga zatem ustalenia tego, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego i zbadania trwałości oraz dobrowolności zamiaru jego opuszczenia (np. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3427/18). Zasadnie organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazał, że wobec poczynionych przez organ I instancji ustaleń faktycznych bezspornym jest, że D.W. opuściła sporny lokal mieszkalny i w nim nie mieszka. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem organu, że opuszczenie przez nią wymienionego miejsca pobytu stałego było dobrowolne i trwałe. Okres przez jaki skarżąca nie przebywa w spornym lokalu mieszkalnym (co najmniej od 2012 r.) świadczy niewątpliwie o spełnieniu przesłanki trwałości. Nie może przemawiać za przyjęciem braku spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobyty stałego sam fakt, że było to następstwem rozpadu związku małżeńskiego strony i nadużywaniem w tamtym okresie przez jej męża alkoholu.

Rozwiązanie związku małżeńskiego strony przez rozwód, uprzednie podjęcie pracy w Niemczech i jej kontynuowanie do dnia orzekania, nie podejmowanie kroków (w tym prawnych) zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, częsty pobyt w W. i zamieszkiwanie w tym okresie u innych członków rodziny w tej samej miejscowości bez jednoczesnego podejmowania prób mających na celu pobyt w tym okresie w spornym lokalu, co jednoznacznie wynika z zeznań przesłuchanych świadków, pozwala przyjąć, że strona opuściła sporny lokal mieszkalny dobrowolnie w związku z zamiarem koncentracji swoich spraw życiowych w innym miejscu. Powyższe zachowanie strony wskazuje, że opuściła ona sporny lokal w rozumieniu art. 35 u.e.l. w sposób dobrowolny. Powyższe stanowisko znajduje nadto potwierdzenie w nabyciu na własność przez stronę innego lokalu mieszkalnego w K..

Tym samym należy uznać, że zakwestionowanie przez Sąd I instancji ustaleń organów w części dotyczącej spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia spornego lokalu mieszkalnego nie znajduje potwierdzenia w prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym.

Tym samym mając na uwadze powyższe rozważania skargę kasacyjną należało uznać za usprawiedliwioną w rozumieniu art. 184 p.p.s.a. Uznając jednocześnie, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona zachodziły podstawy do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a skargi wniesionej od decyzji Wojewody Wielkopolskiego przez D.W.. Jak już wyżej wskazano postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem zasad określonych w k.p.a. Ograny poczyniły ustalenia faktyczne pozwalające wyjaśnić istotę sprawy i w oparciu o te ustalenia dokonać oceny czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 35 u.e.l. Dokonana przez organy ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada warunkom określonym w art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji kryteriom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym skargę złożoną przez D.W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie wymeldowania należało uznać za bezzasadną. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postepowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203, art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. DZ.U. z 2018r., poz. 265). Zasądzono na rzecz organu kwotę 340 zł, tj. 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym.