Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] października 2007 r. w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń.
Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że decyzją z [...] sierpnia 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach cofnął skarżącemu pozwolenie na broń myśliwską, powołując się na art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz fakt, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie karne (wniesiono akt oskarżenia) o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 k.k.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał na swoją dotychczasową nieposzlakowaną opinię, która w jego ocenie przesądza, iż nie istnieje obawa, aby użył on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Decyzją z [...] października 2007 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z samego faktu, iż toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie karne jednoznacznie wynika, że zalicza się on do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zwrócił też uwagę, że cofnięcie pozwolenia na broń jest w tym przypadku obowiązkowe. W związku z tym stwierdził, że na treść rozstrzygnięcia nie mają wpływu takie okoliczności jak dobra opinia o skarżącym i jego dotychczasowa niekaralność. Podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest jedynie fakt, że prowadzone jest przeciwko skarżącemu postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu.
W skardze skarżący powtórzył dotychczasową argumentację oraz nadto zarzucił, że organ administracji nie przeprowadził żadnych dowodów na okoliczności mogące mieć znaczenie dla oceny jego osoby.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Taką jej ocenę rozpoczął od zaakceptowania ustalenia organów, iż w chwili wydania zaskarżonej decyzji toczyło się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, mianowicie przestępstwa wskazanego w art. 286 k.k. Fakt ten Sąd pierwszej instancji uznał za decydujący dla oceny zasadności decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń.
Następnie Sąd pierwszej instancji dokonał wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stwierdzając, że uregulowanie zawarte w tych przepisach ma jednoznaczny charakter. Sąd stwierdził, że użycie w powołanych przepisach słów "w szczególności", poprzedzających wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. Zdaniem Sądu pierwszej instancji co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w ustawie. Wobec skazanych lub podejrzanych o przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu organ musi jedynie ustalić fakt skazania lub prowadzenia postępowania o przestępstwa wymienione w przepisie, a oceny, że obawa istnieje dokonał już sam ustawodawca.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji pozwolenie na broń musi być cofnięte osobom wymienionym po słowach "w szczególności", a także innym osobom, co do których organ poweźmie obawę, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego z tym, że co do tych innych osób organ musi szczegółowo zanalizować i uzasadnić swoją obawę. Sąd wyjaśnił, że odmienne rozumienie przepisu prowadziłoby do wniosku, że cała jego część zaczynająca się od słów "w szczególności" jest zupełnie niepotrzebna, skoro organ musiałby i tak zawsze i w każdym przypadku oceniać, czy istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni.
W konsekwencji takiej wykładni Sąd pierwszej instancji przyjął, że zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy czynami, których popełnienie jest podstawą prowadzonego postępowania karnego a wystąpieniem obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Skargę kasacyjną skarżący oparł na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zarzucając błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni oraz art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r.
Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący twierdził, że błędna jest wykładnia art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji polegająca na przyjęciu, iż co do osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu organ administracji nie musi oceniać, czy obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje, bowiem co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż taka obawa istnieje. Jego zdaniem przesłanka ta ma charakter generalny i należy ją badać niezależnie od innych okoliczności, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Skarżący odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych, mianowicie wyroku z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie III SA 2258/02 oraz 9 października 2001 r. w sprawie III SA 866/02, z których ma według niego wynikać, iż uzasadniając decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania za przestępstwo, lecz niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, za który posiadacz pozwolenia na broń został skazany, a cechami jego charakteru i postępowania, które pozwalałyby na przyjęcie, iż istnieje uzasadniona obawa, że użyje on broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem skarżącego skoro ustawodawca w powołanych przepisach wprowadził przesłankę uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to sam fakt toczenia się postępowania karnego nie jest okolicznością wystarczającą dla cofnięcia pozwolenia na broń.
Nie można, jak wywodził, niejako ex lege twierdzić, że toczenie się postępowania karnego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. oznacza, iż zachodzi uzasadniona obawa, o której była mowa. W związku z tym skarżący uznał za chybione stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że zwrot "w szczególności", poprzedzający wymienienie osób, skazanych lub podejrzanych o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Zdaniem skarżącego istnienie tej uzasadnionej obawy należy badać niezależnie od skazania lub podejrzenia popełnienia wskazanych przestępstw. W tym miejscu skarżący stwierdził, że od wielu lat jest myśliwym i cieszy się nienaganną opinią, zarówno w kole łowieckim, jak i w miejscu zamieszkania i broń, którą posiada, służy mu jedynie do polowań.
Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócił też uwagę na, jak to określił, błędną konstrukcję art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w którym z naruszeniem art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności zrównano pozycję osoby prawomocnie skazanej z pozycją osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa. Wskazano przy tym na sprzeczne, w ocenie skarżącego, orzeczenia sądów administracyjnych. Powołano wyrok z 12 grudnia 2002 r. w sprawie III SA 746/02, w których wskazuje się, iż w przypadku, gdy jedynie toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa powzięcie uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musi być poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, w którym zostanie ustalone, że posiadacz pozwolenia na broń należy do kręgu osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego oraz wyroki z 13 maja 2005 r. w sprawie VI SA/Wa 1879/04 i 27 kwietnia 2007 r. w sprawie VI SA/Wa 140/07, w których miano przyjąć odmienny pogląd.
Powołanie się na sprzeczne orzecznictwo sądów administracyjnych miało, jak wynika ze skargi kasacyjnej, uzasadniać zawarty w niej wniosek o "przyjęcie jej do rozpoznania" po to, aby dokonać "jednoznacznej" interpretacji powołanych przepisów.
W oparciu o takie podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie wniesiono o uchylenie zaskarżonego w całości wyroku Sądu pierwszej instancji i zmianę jego orzeczenia przez uwzględnienie skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.
Pismem z 3 czerwca 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego: Czy sam fakt skazania orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.) uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni czy też niezbędne jest dodatkowo wskazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego? Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą II OPS 4/09.
Mimo ograniczenia we wskazanym wniosku zagadnienia prawnego do faktu skazania za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, z jego uzasadnienia wynika, że Rzecznik Praw Obywatelskich rozciąga to zagadnienie także na fakt toczenia się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa. Dobitnie zostało to sformułowane w części końcowej uzasadnienia wniosku, gdzie, przedstawiając swoje stanowisko, co do wykładni powołanego przepisu ustawy o broni i amunicji, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że "należy przyjąć, iż w każdym przypadku skazania prawomocnym orzeczeniem sądu osoby posiadającej pozwolenie na broń za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (wszczęcia przeciwko takiej osobie postępowania karnego o wymienione przestępstwo), po stronie organu Policji aktualizuje się obowiązek cofnięcia posiadaczowi tego pozwolenia".
Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich rozważając argumenty przemawiające za przeciwnym poglądem brał pod uwagę możliwość naruszenia zasady proporcjonalności, dochodząc jednakże ostatecznie do wniosku, że stawiane posiadaczowi pozwolenia na broń wymagania, aby nie był skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu nie wydaje się nadmierne. Idąc tym tropem rozumowania można powiedzieć, że gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu Rzecznika Praw Obywatelskich, co do proponowanej wykładni powołanych przez niego przepisów ustawy o broni i amunicji, to tym bardziej nie można by podzielić takiej wykładni w przypadku faktu toczenia się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Skoro bowiem nieproporcjonalne byłoby cofanie pozwolenia na broń w razie skazania za określone przestępstwa, to tym bardziej nieproporcjonalne byłoby cofanie pozwolenia na broń w razie "zaledwie" wszczęcia postępowania karnego o popełnienie tych przestępstw.
Zatem odpowiedź na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich, mimo że wniosek nie dotyczy bezpośrednio tej części art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, może mieć znaczenie także dla wykładni przepisów w zakresie stosowanym w tej sprawie.
Z kolei z uwagi na pośrednie związanie uchwałami abstrakcyjnymi Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkich składów sądów administracyjnych, wynikające z art. 269 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazane znaczenie ewentualnej uchwały, będącej odpowiedzią na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich, dla wykładni przepisów stosowanych w rozpoznawanej sprawie wykracza poza niewiążący prawnie wpływ, wynikający na przykład z autorytetu Naczelnego Sądu Administracyjnego, stając się prawnie wiążącym nakazem określonego postępowania, mianowicie obowiązkiem ponownego przedstawienia zagadnienia prawnego w razie niepodzielenia stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje zależność rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie od uchwały stanowiącej odpowiedź na wskazany wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich.
W tej sytuacji zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.