Uzasadnienie
Wójt Gminy R. pismem z dnia 24 stycznia 2007 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie "organu do kontynuowania postępowania administracyjnego dotyczącego nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w związku z usunięciem bez wymaganego zezwolenia drzew z terenu położonego przy ul. R. w P. na działce o numerze geodezyjnym 15, w czasie budowy 22 domków rekreacyjnych, których inwestorem jest Związek Harcerstwa Polskiego Chorągiew Z. w S".
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy R. na wniosek Prokuratora Okręgowego w S., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w związku z usunięciem drzew z terenu położonego przy ul. R. w P. na działce nr geod. 15, o czym zawiadomił pismem z dnia 30 grudnia 2004 r.
Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. decyzją z dnia 20 grudnia 2004 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 5 oraz art. 11 w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266), dalej określonej jako ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, działając z urzędu:
- wyłączył z produkcji i na trwałe grunty leśne o pow. 0,07 ha w typie siedliskowym bór świeży – Bśw, będące lasem ochronnym, wchodzące w skład działki nr 15 obr. P. gm. R., z przeznaczeniem pod trwałe zagospodarowanie stanicy harcerskiej ZHP w P. (22 domki rekreacyjne), oraz wymierzył należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji i opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze i nieleśne gruntów leśnych trwale wyłączonych z produkcji. Nie ustalono jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu.
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w S. odpowiadając na pismo z dnia 2 lutego 2005 r. Urzędu Gminy R. w piśmie z dnia 14 lutego 2005 r. między innymi stwierdziła, że grunty wchodzące w skład działki nr 15 w P. stanowiące las o pow. 4,8657 ha podlegają przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wójt Gminy R. postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. wniosek Prokuratury Okręgowej w S. z dnia 30 listopada 2004 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew z terenu położonego przy ul. R. w P. na działce nr 15.
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. zwróciła Wójtowi Gminy R. przesłane akta sprawy, jednocześnie wyjaśniając, że do prowadzenia postępowania na podstawie art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), dalej określanej jako ustawa o ochronie przyrody, organem właściwym jest Wójt Gminy R., a nie Dyrekcja Lasów Państwowych. Poza tym przedmiotowy grunt, którego dotyczy sprawa, został wyłączony z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w 1968 r. i od tego czasu podlega ochronie w zakresie określanym przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Pismem z dnia 30 czerwca 2005 r. Wójt Gminy R. ponownie przesłał akta sprawy do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S., wskazując na możliwość złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych po raz kolejny odesłała akta sprawy do Wójta Gminy R. i wówczas pismem z dnia 12 sierpnia 2005 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Wójt Gminy R. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 10 października 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 997/05 przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który to Sąd postanowieniem z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt II OW 85/05 odrzucił wniosek, ponieważ w określonym terminie Wójt Gminy R. nie uiścił wpisu od złożonego wniosku.
Pismo Wójta Gminy R. z dnia 24 stycznia 2007 r. jest kolejnym wnioskiem w tej sprawie skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na wniosek Wójta Gminy R. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w S. wyjaśnia stan faktyczny i stan prawny sprawy, która zdaniem Wójta wymaga rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy tymi organami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Aby mówić o sporze kompetencyjnym w rozumieniu przepisów art. 4 i 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., muszą zaistnieć określone warunki faktyczne i prawne. Jednym z podstawowych warunków jest istnienie sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a., która wymaga załatwienia przez wydanie decyzji administracyjnej, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Jak wynika z akt sprawy przesłanych do Sądu, takiej sprawy aktualnie w tym przypadku nie ma, bowiem została ona rozstrzygnięta co do jej istoty, decyzją Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. z dnia 20 grudnia 2004 r., co potwierdza się też w piśmie tego organu z dnia 13 marca 2007 r., przesłanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Faktu tego jednak nie przyjmuje do wiadomości bądź nie rozumie organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Skoro grunty, których dotyczył wniosek Prokuratora Okręgowego w S. z dnia 30 listopada 2004 r., podlegają przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a nie przepisom ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, to Wójt Gminy R. po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego powinien umorzyć wszczęte postępowanie administracyjne (art. 105 § 1 k.p.a.) i o tym powiadomić organy Prokuratury. Jednak to, co powinien zrobić organ po wszczęciu postępowania administracyjnego, nie należy do Sądu, do którego wpłynął wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, którego, jak się okazuje, w rzeczywistości nie ma. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej (Wójt Gminy R. i Regionalny Dyrektor Lasów Państwowych w S), niezależnie od tego, który organ był właściwy do załatwienia sprawy, popełniły szereg uchybień proceduralnych.
Po pierwsze, po wydaniu postanowienia na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., niezależnie od tego, który organ jest właściwy w sprawie, organy nie mogą wielokrotnie przesyłać sobie wzajemnie akt sprawy do załatwienia. Organ, do którego przesłano akta na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli uważa, że nie jest właściwym do załatwienia sprawy, powinien wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Po drugie, przesłanie do Wójta Gminy R. wniosku Prokuratora Okręgowego S., spowodowało wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie, które powinno się zakończyć wydaniem decyzji na podstawie art. 104 lub art. 105 § 1 k.p.a. bądź przekazaniem sprawy do innego organu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Aby podjąć jedno z powyżej wskazanych rozstrzygnięć, Wójt Gminy R. powinien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające stan faktyczny i stan prawny sprawy, czego nie uczyniono w niniejszej sprawie.
Po trzecie, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, organ powinien określić przedmiot tego postępowania i wskazać przepisy prawa materialnego, w oparciu o które zamierza prowadzić postępowanie, czego brak w zawiadomieniu z dnia 30 grudnia 2004 r. Wskazanie stosownych przepisów ustawy (prawa materialnego) w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, jest niezbędne z uwagi na konieczność poinformowania o tym uczestników postępowania, poza tym postępowanie administracyjne, nie może się toczyć wyłącznie w oparciu o przepisy postępowania, chyba że są podstawy do jego umorzenia (art. 105 § 1 k.p.a.).
Z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, nie można występować bez uprzedniego ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania wykładni przepisów prawnych, z której by wynikało jednoznacznie, że istnieją poważne wątpliwości co do tego, który organ jest właściwy w sprawie. Jeżeli jeden z organów, przed skierowaniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, załatwi sprawę w rozumieniu przepisu art. 104 k.p.a., to nie ma podstaw do składania takiego wniosku do Sądu, nawet jak organ składający wniosek, nie zgadza się z decyzją wydaną w tej sprawie przez inny organ, bowiem Sąd w tak wszczętym postępowaniu (o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego), nie ma możliwości dokonania kontroli kwestionowanej decyzji.
Aby istniał stan, który uprawnia do skierowania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, musi być sprawa wymagająca załatwienia (art. 104 k.p.a.) i co najmniej dwa organy muszą mieć wątpliwości co do tego, który z nich jest właściwy do jej załatwienia.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 64 § 3 i art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.