Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 lipca 2015 r. Marszałek Województwa Lubelskiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą Puławskim przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku A.S. dotyczącego likwidacji rowu melioracyjnego.
W ocenie Marszałka Województwa Lubelskiego, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 469 – dalej jako "Prawo wodne"), likwidacja rowu wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest starosta.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Puławski wniósł o wskazanie Marszałka Województwa Lubelskiego jako organu właściwego w sprawie. Starosta Puławski powołał się na treść art. 74b ustawy Prawo wodne, który w jego ocenie powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie.
Warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest oczywiście precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ. W niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie została jednak spełniona.
Pismem z 11 maja 2015 r. A.S. wniósł o likwidację lub przebudowę przedmiotowego rowu. Przekazując wniosek Marszałkowi Województwa Lubelskiego, Starosta Puławski wyjaśnił, że prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie likwidacji lub przebudowy przedmiotowego rowu, które wykazało, że rów funkcjonuje prawidłowo. W ocenie Starosty Puławskiego, należy uwzględnić, że rów prowadzi wody z terenów położonych wyżej, które są zmeliorowane. Marszałek Województwa Lubelskiego uznał, że wniosek strony dotyczy wydania pozwolenia wodnoprawnego. W odpowiedzi na wniosek Starosta Puławski przyjął, że sprawę należy załatwić w trybie art. 74b ustawy Prawo wodne. Żaden z organów nie ustalił natomiast, jakie były rzeczywiste intencje strony.
Jednocześnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało przesłane jedynie kilka pism, które w żaden sposób nie pozwalają na zrekonstruowanie stanu faktycznego sprawy. Z nadesłanych dokumentów nie wynika przede wszystkim, kto jest właścicielem działki, na której znajduje się przedmiotowy rów. Jedynie z pism strony wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za utrzymaniu rowu jest Zarząd Spółek Wodnych. Brak jest w tej sytuacji podstaw do zakładania, tak jak to uczynił Marszałek Województwa Lubelskiego, że strona wnioskowała o wydanie na jej rzecz pozwolenia wodnoprawnego. Przeciwnie, pisma składane przez stronę prowadzą raczej do wniosku, że oczekuje ona podjęcia stosownych czynności przez podmioty odpowiadające za utrzymanie przedmiotowego rowu. Akta sprawy nie pozwalają także odpowiedzieć na pytanie, jaki jest charakter i funkcja przedmiotowego rowu, a przede wszystkim, czy jest to urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Od tego rodzaju jednoznacznych ustaleń zależy w znacznej mierze wskazanie organu właściwego w sprawie.
Organy prowadzą więc spór na podstawie nieustalonego precyzyjnie stanu faktycznego sprawy. Organy administracji nie powinny domniemywać stanu faktycznego sprawy, ponieważ to precyzyjnie ustalony stan faktyczny zakreśla przedmiot postępowania. Ponadto w razie wątpliwości, organy dysponują odpowiednimi środkami prawnymi pozwalającymi jednoznacznie ustalić stan faktyczny sprawy i sposób załatwienia żądania strony. Wyjaśnienie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim ustalenie jakie były intencje strony składającej wniosek oraz z jakiego rodzaju urządzeniem mamy do czynienia w sprawie, ma zasadnicze znaczenie, bowiem wokół tych okoliczności koncentruje się obecnie spór. W niniejszej sprawie nie doszło więc do ustalenia stanu faktycznego w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Powyższe oznacza, że organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w niniejszej sprawie nie formułuje tego wniosku na tle konkretnej sprawy administracyjnej, w której doszło do sporu. Nie można bowiem mówić o sporze o właściwość w sytuacji, gdy przedmiotem sporu miedzy organami jest nieustalony jednoznacznie stan faktyczny sprawy, a więc gdy spór jest sporem co do faktów, a nie co do prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie domniemywać zakresu przedmiotowego sprawy, która ma być rozstrzygnięta przez właściwy organ w sytuacji braku prawidłowego ustalenia jej stanu faktycznego.
Sąd nie dysponuje ponadto środkami prawnymi, które pozwalałyby na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym wnioskiem, nie może bowiem przeprowadzać oględzin czy powoływać biegłych, którzy oceniliby w oparciu o fachową wiedzę opisane wyżej okoliczności faktyczne sprawy. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór nie może być abstrakcyjne, czyli pozbawione odniesienia do konkretnej sprawy.
Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.