Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gorzowie Wielkopolskim poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...].
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2011 r. A. D. zwrócił się do Wójta Gminy B. o "wytyczenie przejścia umożliwiającego swobodne korzystanie z linii brzegu". Pismo to dotyczyło grodzenia urządzeń wodnych wchodzących w skład Małej Elektrowni Wodnej B. zlokalizowanej na rzece O. w 21+800 km. Jako podstawę prawną wniosku wnioskodawca wskazał art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.).
Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zwrócił wnioskodawcy podanie w trybie art. 66 § 3 k.p.a.
A. D. pismem z dnia [...] lipca 2011 r. za pośrednictwem Wójta Gminy B., w terminie 7 dni, złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim zażalenie na ww. postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. powołując się na art. 65 § 1 k.p.a. przekazało zażalenie A. D. do rozpatrzenia Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu (pismo z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]).
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu pismem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odesłał sprawę do SKO informując m.in., że Dyrektor RZGW pełni funkcje organu wyższego stopnia w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej określone w ustawie – Prawo wodne, nie jest więc organem właściwym w sprawie rozstrzygania zażalenia na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2011 r. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. zawiadomienie o przekazaniu sprawy powinno zawierać uzasadnienie, a pismo SKO w Gorzowie Wlkp. takiego uzasadnienia nie zawierało.
W odpowiedzi na powyższe pismo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. pismem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] przekazało ponownie sprawę do rozpatrzenia Dyrektorowi RZGW w Poznaniu wraz z uzasadnieniem, nie rozstrzygając o istocie sprawy określonej w zażaleniu A. D. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wnioskodawca wyraźnie określił swoje żądanie zarówno w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r., jak i w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. wnosząc zażalenie na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2011 r. Zatem w przypadku braku wątpliwości co do żądania strony, w świetle art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, które – jako takie – nie może uznać się za niewłaściwe w sprawie, przekazując ją postanowieniem w trybie art. 65 § 1 k.p.a.
Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, w niniejszej sytuacji przy ustalaniu organu wyższego stopnia nie może mieć zastosowania art. 4 ust. 4 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej (określone w Prawie wodnym).
Wobec powyższego zasadne jest - w ocenie wnioskodawcy – rozstrzygnięcie przedstawionego sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim jako organu właściwego w sprawie z zażalenia na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2011 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim nie nadesłało odpowiedzi na powyższy wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego albo sporu o właściwość może nastąpić w odniesieniu do jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego i w sytuacji gdy organem właściwym do załatwienia określonej sprawy będzie jedna ze stron sporu. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. W istocie przedmiot sporu nie jest jasny, bo dotyczy dwu odrębnych kwestii. Z jednej strony, A. D. zaskarżył postanowienie Wójta Gminy B., którym Wójt – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – zwrócił wnioskodawcy podanie w trybie art. 66 § 3 k.p.a., z zaznaczeniem, że na to postanowienie służy zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Kolegium winno zatem rozpatrzeć to zażalenie i w tym zakresie jego właściwość nie może budzić wątpliwości. Z drugiej strony pozostaje do rozpoznania sprawa organu właściwego do merytorycznego rozpatrzenia wniosku A.D., przy czym nie można podzielić poglądu Wójta Gminy B. o niemożności ustalenia o jaką sprawę chodzi, czy jest to sprawa z zakresu administracji publicznej.
Przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145) stanowi, że zabrania się grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, a także zakazywania lub uniemożliwiania przechodzenia przez ten obszar. Do właściwości dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej należy wydawanie decyzji zwalniających z tego zakazu gdy jest to niezbędne dla obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego. Z kolei właściciel nieruchomości przyległej do wód objętych powszechnym korzystaniem jest obowiązany zapewnić dostęp do wody w sposób umożliwiający to korzystanie, części nieruchomości utrudniające dostęp do wody wyznacza wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji. Organy administracji publicznej – dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej mają zatem prawne instrumenty załatwienia sprawy z wniosku A.D. i to – z uwagi na formę decyzji - niewątpliwie w sprawach z zakresu administracji. Jeszcze czym innym jest kwestia odpowiedzialności w trybie przepisów o wykroczeniach (art. 192 ust. 2 i art. 193 Prawa wodnego), której uruchomienie byłoby obowiązkiem organów administracji wodnej.
W sporze wynikłym w związku z wnioskiem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Poznaniu stroną sporu nie jest zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, właściwe jedynie do rozpoznania zażalenia na postanowienie o zwrocie wniosku A.D. (przedmiotem postanowienia było jedynie zwrócenie podania, ze wskazaniem na starostę jako organ właściwy w sprawach ustalenia przebiegu linii brzegu). W sprawie nie jest wyjaśniona kwestia posiadania przez wskazaną Elektrownię pozwolenia wodnoprawnego, jego treści i obowiązywania. Do wydawania pozwoleń wodnoprawnych (są to sprawy z zakresu administracji rządowej) właściwy jest starosta, może on orzekać także o jego wygaśnięciu lub cofnięciu. Organem odwoławczym w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
Nie można w konsekwencji uznać, że spór kompetencyjny w sprawie z wniosku A.D. o interwencję w związku z uniemożliwianiem, poprzez grodzenie, dostępu do wód objętych powszechnym korzystaniem, to spór pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej a Samorządowym Kolegium Odwoławczym.
W tej sytuacji wniosek o rozstrzygniecie sporu, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) należało oddalić.