Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. Wójt Gminy Nowy Żmigród zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w J. w sprawie z wniosku Z.K. o podjęcie działań mających na celu likwidację zanieczyszczania wody i wydanie stosownej decyzji na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu Wójt wskazał, że pismem z dnia 27 grudnia 2011 r. Z.K. zwróciła się do niego z wnioskiem o interwencję i sprawdzenie, czy szambo znajdujące się na nieruchomości położonej w G. nr [...] (sąsiadującej z jej nieruchomością) posiada szczelne dno oraz czy spoiny między betonowymi kręgami są zabezpieczone w sposób dostateczny przed przeciekaniem nieczystości do wód gruntowych, albowiem badanie wody ze studni znajdującej się na jej działce wykazało silne zanieczyszczenie bakteriami z grupy Coli i Enterokoki. Podniesiono także, że – jak wskazała strona – przed rozpoczęciem eksploatacji szamba przez sąsiadów woda w studni była czysta i zdatna do spożycia.
Powyższy wniosek został przekazany Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w J. wg właściwości. Kolejny wniosek z dnia 16 sierpnia 2012 r. dotyczący tej samej kwestii także został przekazany organowi nadzoru budowlanego w J. Nadto przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazał Wójtowi jako organowi właściwemu pismo Z.K. datowane na dzień 16 sierpnia 2012 r., a skierowane do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, zgodnie z posiadanymi właściwościami określonymi ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 3 oraz art. 9u ust. 1 i 2) wraz ze sprawozdaniami z badań wody. Powyższe pismo, z uwagi na swą tożsamość z poprzednimi, także zostało przekazane organowi nadzoru budowlanego w J. celem załatwienia. Jednakże powyższe pismo zostało przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zwrócone Wójtowi.
W ocenie Wójta stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie jest słuszne, bowiem do kontroli obiektów budowlanych – szczelności szamba –będzie miał zastosowanie przepis art. 83 ustawy Prawo budowlane. Zaś kompetencja do tego typu kontroli przysługuje organom nadzoru budowlanego, a nie Gminie.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wniósł o jego oddalenie, gdyż – w jego ocenie – żaden spór kompetencyjny nie istnieje.
W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego zauważył, że w ramach czynności wyjaśniających na działce nr [...] w G. przeprowadzono w myśl art. 81a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, na skutek pisma Z.K. z dnia 27 grudnia 2011 r., kontrolę szczelności szamba, która ujawniła, że na działce tej jest dopiero budowany budynek mieszkalny wraz z szambem. Jednakże nie stwierdzono naruszenia przepisów Prawa budowlanego i w związku z tym nie podejmowano postępowania naprawczego. W związku z kolejnymi interwencjami Z.K. po raz drugi w dniu 14 listopada 2012 r. przeprowadzono kontrolę na działce nr ew. [...], gdzie przeprowadzono próbę szczelności osadnika ścieków. Kolejna kontrola miała miejsce w dniu 21 stycznia 2013 r. W związku z tym, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął wszelkie działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami wynikającymi z ustawy Prawo budowlane, pisma Z.K. przekazano Wójtowi Gminy Żmigród zgodnie z kompetencjami w sprawie nieprawidłowej gospodarki ściekowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację w której przynajmniej dwa organy administracji rządowej i samorządowej uważają się za właściwe (spór pozytywny) lub każdy z tych organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, gdyż ani Wójt Gminy Nowy Żmigród, ani Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. nie uznają się za organ właściwy do załatwienia wniosku Z.K. z dnia 16 sierpnia 2012 r. dotyczącego podjęcia działań mających na celu zlikwidowania przyczyny zanieczyszczenia wody pitnej w studni położonej na działce nr [...] będącej jej współwłasnością. Wniosek ten Z.K. oparła na podstawie art. 367 w zw. z art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, i domagała się uszczelnienia szamba posadowionego na działce nr [...] położonej w G., a należącej do K. i P.K.
Jak wskazują organy, a co wynika z pism Z.K. i akt sprawy, strona wiąże zanieczyszczenie wody pitnej w swojej studni bakteriami z grupy Coli i Enterokoki z faktem korzystania przez sąsiadów z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. W toku postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. ustalił, że przedmiotowy osadnik ścieków nie narusza przepisów Prawa budowlanego i przekazał wniosek strony z dnia 16 sierpnia 2012 r. wraz z poprzednimi wnioskami i aktami sprawy Wójtowi.
Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości przez jej właściciela określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.), która wskazuje jednocześnie, że nadzór nad jej przestrzeganiem sprawuje wójt (burmistrz, prezydent). Do obowiązków właściciela nieruchomości należy w szczególności gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w przypadku stwierdzenia niewykonywania obowiązków określonych w tej ustawie przez właściciela nieruchomości wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Niezależnie od tego, zgodnie z art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) wójt może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Jeżeli osoba fizyczna nie dostosowała się do wymagań decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności Wójt może, w drodze decyzji, wstrzymać użytkowanie instalacji lub urządzenia (art. 368 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że nie ma racji Wójt Gminy Nowy Żmigród przyjmując, że nie jest właściwy do załatwienia wniosku strony. Jak wynika z akt sprawy organ nadzoru budowlanego, po przekazaniu jemu dwóch kolejnych wniosków strony dotyczących ustalenia przyczyn zanieczyszczenia wody pitnej w jej studni wszczął postępowania wyjaśniające – przeprowadzona na działce nr [...] należącej do K. i P.K. trzykrotna kontrola nie doprowadziła do ujawnienia niezgodności przedmiotowego zbiornika z przepisami Prawa budowlanego. W związku z powyższym, na tym etapie, zasadnie organ nadzoru budowlanego przekazał wniosek strony w tym zakresie, wraz z aktami sprawy, Wójtowi.
Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji Wójt winien przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie kwestii sygnalizowanego zanieczyszczenia wody pitnej w studni strony, a następnie stosownie do ustaleń podjąć odpowiednie rozstrzygnięcie.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że za działalność negatywnie oddziałującą na środowisko o której mowa w przepisie art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska należy rozumieć także spowodowanie zanieczyszczenia gleby bądź wód. W przypadku stwierdzenia takiego zanieczyszczenia organ wykonawczy gminy jest zobowiązany do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko czy decyzji o wstrzymaniu użytkowania instalacji lub urządzenia.
Tym samym, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Z.K. z dnia 16 sierpnia 2012 r. jest Wójt Gminy Nowy Żmigród.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.