Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 października 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Limanowej wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Wójta Gminy Mszana Dolna jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie zmiany stanu wody na gruncie.
W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej wyjaśnił, że wnioskiem z 23 sierpnia 2017 r. F.S., J.S., B.L. i M.L. (dalej jako "wnioskodawcy") zwrócili się do Wójta Gminy Mszana Dolna z pismem zatytułowanym,,prośba o interwencję". W piśmie tym w zwrócili uwagę na trudności z dojazdem do swoich nieruchomości na skutek prowadzonych prac budowlanych, jak również na kwestie związane ze zmianą kierunku wód opadowych. Następnie w piśmie z 27 września 2017 r. wnioskodawcy zwrócili się do Wójta Gminy Mszana Dolna z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. W treści tego pisma wskazali, że na skutek prowadzonych prac nastąpiły zmiany kierunku spływu wód opadowych, które powodują zalewanie ich działek. Wójt Gminy Mszana Dolna przekazał to pismo Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, wskazując, że sprawa podlega właściwości organu nadzoru budowlanego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej nie podzielił tego stanowiska, wskazując, że podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie powinien być art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 – dalej jako "ustawa Prawo wodne").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma okoliczność, że wnioskodawcy w sposób jednoznaczny wnieśli o wydanie decyzji w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko strony.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nie ulega zatem wątpliwości, że do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem strony uprawniony jest jedynie właściwy miejscowo organ gminy, a więc w tym przypadku Wójt Gminy Mszana Dolna. Do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie jest w żadnym wypadku upoważniony organ nadzoru budowlanego, ponieważ nie mieści się to w zakresie jego kompetencji zarówno na podstawie cytowanego art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jak również na podstawie innych przepisów prawa regulujących zakres jego działania.
Bez znaczenia jest przy tym, że inwestycja nie jest jeszcze zrealizowana. Kwestie związane z legalnością budowy oraz prawidłowości jej realizacji mogą być ewentualnie przedmiotem odrębnego postępowania toczącego się przez organem nadzoru budowlanego. Natomiast nie ma to wpływu na ocenę, że decyzję w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie może wydać jedynie właściwy miejscowo wójt gminy na podstawie normy kompetencyjnej z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Na marginesie należy wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566), która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. Zgodnie z art. 234 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Na gruncie obowiązujących przepisów organem właściwym do wydania decyzji zgodnie z intencją wnioskodawców byłby także właściwy miejscowo wójt. Nowa ustawa Prawo wodne nie przewiduje również żadnych kompetencji organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Zgodnie jednak z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Wnioskodawcy wystąpili o wydanie decyzji jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne, a więc to jej przepisy mają zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wójta Gminy Mszana Dolna jako organ właściwy w sprawie.