Uzasadnienie
Marszałek Województwa Dolnośląskiego na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Marszałkiem Województwa Dolnośląskiego a Starostą Bolesławieckim, w przedmiocie wskazania organu właściwego, w sprawie wniosku M. P. i R. P., dotyczącej "nadzoru nad działalnością Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu i konieczności oczyszczenia przepustu na drodze stanowiącej przejazd wewnętrzny do budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości O.".
W uzasadnieniu wniosku organ podał, że Starostwo Powiatowe w Bolesławcu pismem z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], przekazało według właściwości Marszałkowi Województwa przedmiotowy wniosek. W uzasadnieniu Starostwo powołało się na przynależność Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu do Rejonowego Związku Spółek Wodnych w Bolesławcu oraz art. 164 ust. 9 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), który stanowi, iż do związków spółek wodnych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółek wodnych, zaś prawa i obowiązki przysługujące wobec spółek wodnych staroście, w stosunku do związków spółek wodnych wykonuje marszałek województwa.
W opinii Marszałka przynależność Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu do Rejonowego Związku Spółek Wodnych w Bolesławcu nie zwalnia Starosty Bolesławieckiego z obowiązku wynikającego z art. 178 ustawy Prawo wodne, tj. prowadzenia nadzoru i kontroli nad działalnością Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu.
GSW w Bolesławcu, zgodnie z art. 165 ust. 4 Prawa wodnego, posiada osobowość prawną i jest wpisana pod nr [...] w katastrze wodnym, prowadzonym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Członkostwo i zrzeszenie Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu w Rejonowym Związku Spółek Wodnych w Bolesławcu nie spowodowało zmiany jej statutu, zatwierdzonego decyzją Starosty Bolesławieckiego z dnia [...] marca 2006r., znak [...], czy też zmiany przynależności indywidualnych członków GSW w Bolesławcu (a tym samym odbiorcy wnoszonych składek członkowskich). Przynależność do RZSW nie spowodowała również odwołania organów Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu, którymi nadal są: walne zgromadzenie, zarząd i komisja rewizyjna. Stosownie do § 5 Statutu GSW w Bolesławcu, celem spółki wodnej jest wykonywanie, utrzymywanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz prowadzenie racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych oraz rolnych.
Do osiągnięcia tych celów służy m.in. pomoc udzielana przez RZSW w Bolesławcu (§ 7 pkt 5 statutu), polegająca na wykonywaniu części zadań gospodarczych, organizacyjnych i administracyjnych oraz reprezentowaniu spółki na zewnątrz. Nadzór i kontrolę nad działalnością GSW w Bolesławcu, zgodnie z § 18 Statutu GSW, sprawuje jednak wciąż Starosta Bolesławiecki. W związku z tym, przynależność Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu do Rejonowego Związku Spółek Wodnych w Bolesławcu nie może być podstawą do scedowania na Marszałka Województwa Dolnośląskiego odpowiedzialności związanej z nadzorem i kontrolą nad działalnością Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu, wynikającej z art. 178 ustawy Prawo wodne.
Co więcej, nie może być podstawą do scedowania realizacji pozostałych zadań wynikających z ustawy Prawo wodne, tj. z przepisów: art. 165 ust. 3 i ust. 6, art. 168, art. 170 ust. 3, art. 171 ust. 2, art. 179 ust. 2 i 3, art. 180 ust. 1 i 3, art. 181 ust. 2, art. 182 ust. 3, art. 184.
Marszałek zauważył ponadto, że decyzje administracyjne określone w art. 170 ust. 3 oraz art. 171 ust. 2 związane są wyłącznie z konkretną miejscowo spółką wodną, bez względu na jej ewentualną przynależność do związku, gdyż składki członkowskie i inne świadczenia o których mowa w art. 170 ust. 1 ustawy Prawo wodne, składane są na rzecz spółki wodnej, a nie na rzecz związku.
Pozostałe decyzje (tj. zatwierdzenie statutu, orzeczenie o nieważności uchwały, czy też rozwiązanie zarządu spółki bądź związku) mogą być wydane zarówno na rzecz spółki (przez Starostę), jak również na rzecz związku (przez Marszałka).
Zdaniem wnioskodawcy za powyższym przemawia również "Informacja o wynikach kontroli utrzymania melioracji wodnych szczegółowych w województwie podlaskim w latach 2007-2009...", sporządzona przez Najwyższą Izbę Kontroli – Delegaturę w Białymstoku, z której wynika odpowiedzialność Starostów, a nie Marszałków, w sprawach związanych z kontrolą i nadzorem nad działalnością spółek wodnych, pomimo ich większościowego zrzeszenia w związkach spółek wodnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie doszło do sporu negatywnego na tle wniosku skierowanego przez właścicieli nieruchomości do Starosty z żądaniem zbadania i rozstrzygnięcia sporu dotyczącego oczyszczania przepustu wodnego znajdującego się na oznaczonej działce stanowiącej przejazd wewnętrzny do budynku wnioskodawców.
Skoro przedmiotowe urządzenie wodne jest objęte działaniem Gminnej Spółki Wodnej, co stwierdził Starosta w piśmie z 22 lipca 2011 r., to należało uznać, że nadzór w przedmiotowej sprawie wykonuje Starosta, a nie Marszałek Województwa. Okoliczność, że Spółka Wodna jest zrzeszona w Rejonowym Związku Spółek Wodnych nie wpływa na zmianę ustawowych i statutowych obowiązków Spółki Wodnej. Zaznaczyć należy, że spółki wodne, tworzone i działające na podstawie ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (art. 164 i nast.) są spółkami służącymi realizacji celów publicznych i z tej racji korzystają ze wsparcia finansowego państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. Wykonywanie zadań publicznych przez te spółki jest poddane nadzorowi starosty, który kontroluje ich funkcjonowania, zwłaszcza w zakresie, w którym członkowie nie są w stanie działać własnymi siłami i zasobami majątkowymi (por. Prawo wodne. Komentarz, Jan Szachułowicz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, s. 406).
Podstawowym zadaniem spółek wodnych, zgodnie z art. 164 Prawa wodnego, jest zapewnienie zaspokojenia potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki te mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących m.in. do melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych.
W myśl art. 170 cyt. ustawy, członek spółki wodnej jest zobowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statusie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Wysokość składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki, w związku z działalnością spółki (ust. 1, 2).
Z kolei wg ust. 3, jeżeli uchwalone przez spółkę wodną zajmującą się utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych składki i inne świadczenia nie wystarczają na wykonywanie przewidzianych na dany rok zadań statutowych, starosta może wystąpić do organów spółki o podwyższenie wysokości tych składek i innych świadczeń; jeżeli spółka wodna zajmująca się utrzymywaniem urządzeń wykonanych przy udziale środków publicznych, mimo wystąpienia starosty, nie podjęła odpowiedniej uchwały, starosta może, w drodze decyzji, podwyższyć wysokość tych składek i innych świadczeń.
Ponadto, na mocy przepisów art. 178 i nast. Prawa wodnego starosta korzysta z innych środków prawnych w ramach przysługującemu mu ustawowo nadzoru i kontroli nad działalnością spółek wodnych.
Wymieniona regulacja ustawowa znajduje potwierdzenie w Statucie Gminnej Spółki Wodnej w Bolesławcu. Przepis § 5 stanowi, że celem spółki wodnej jest m.in. wykonywanie, utrzymywanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Według § 18 Statutu nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje starosta.
Przedstawiona powyżej regulacja prawna wskazuje, że w przedmiotowej sprawie obowiązkiem Starosty, do którego wpłynął wniosek zainteresowanych właścicieli, było wyjaśnienie zasadności ich wystąpienia związanego ze sporem wynikłym na tle obowiązków utrzymywania przepustu znajdującego się na oznaczonym odcinku rowu melioracyjnego.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.