Uzasadnienie
Burmistrz Miasta Braniewa wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Braniewie a Burmistrzem Miasta Braniewa, w sprawie rozpatrzenia wniosku Państwa E. i T. W. w sprawie zalewania ich posesji wodami opadowymi i roztopowymi z dziełek sąsiednich.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 27 lipca 2012 r. PINB w Braniewie przekazał Burmistrzowi Miasta Braniewa pismo E. i T. W. zamieszkałych w Braniewie, przy ul. [...] 40, skierowane do Starosty Powiatowego w Braniewie, a następnie przekazane do organu nadzoru budowlanego, dotyczące żądania wszczęcia postępowania w sprawie podtapiania i zalewania ich posesji wodami opadowymi, z sąsiednich posesji.
Burmistrz po zapoznaniu się z dokumentami w sprawie uznał, iż podtapianie posesji następuje na skutek wykonania niezgodnego z projektem przez inwestora rzędnych terenu poprzez nawiezienie ziemi. Organ pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. przekazał sprawę do organu nadzoru budowlanego uznając, iż jest organem kompetentnym do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi PINB w Braniewie pismem z dnia 2 stycznia 2013 r. uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia powyższej sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Braniewie w odpowiedzi na wniosek wskazał, że zaistniały problem dotyczył żądania wszczęcia postępowania przez PINB w Braniewie w sprawie podtapiania i zalewania posesji E. i T. W. wodami opadowymi z sąsiednich działek nr geodezyjny gruntu [...] /7 oraz [...] /9 obręb 2 Braniewo, na których była realizowana budowa 7 budynków mieszkalnych jednorodzinnych zgodnie z wydanymi przez Burmistrz Miasta Braniewa decyzjami o warunkach zabudowy oraz prawomocną decyzją o pozwoleniu na budowę wydaną przez Starostę Braniewskiego. Zatwierdzony projekt zagospodarowania terenu budowy osiedla przewidywał podniesienie terenu nawet o 44 cm w stosunku do istniejącego, co spowodowało, że dotychczasowy swobodny spływ wody opadowej z terenu posesji E. i T. W. i terenów sąsiednich, został zahamowany. Teren posesji wnioskodawców posiada spadek wielkości 110 cm, w kierunku zrealizowanych budynków, a działki oddzielone są od siebie ogrodzeniem na cokole betonowym wystającym ponad teren o ok. 15-20cm.
Przy ustalaniu warunków lokalizacji budowy budynków mieszkalnych Burmistrz Braniewa nie wskazał sposobu uregulowania tej kwestii przyjmując, że zgodnie art.29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U.2012.145) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
W ocenie organu nadzoru budowlanego problem dotyczy odprowadzenia wód opadowych z posesji E. i Ta. W., a nie podtapiania z działek przyległych, które są położone poniżej. Teren, na którym zrealizowane są budynki, został w całości zmeliorowany, a wody odprowadzone do istniejącego drenażu.
Organ podniósł, że w dniu 11 lipca 2012 r. przeprowadził kontrolę realizowanej w sąsiedztwie wnioskodawców inwestycji stwierdzając protokolarnie jej zgodność z wydaną decyzją Starosty Braniewskiego z dnia 22 listopada 2010r. zatwierdzającą projekt budowlany. O wynikach kontroli, jak również braku podstaw do wszczęcia postępowania, E. i T. W. zostali poinformowani pismem z dnia 27 lipca 2012 r. przekazującym sprawę Burmistrzowi Miasta Braniewa, jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy w trybie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.
Organ podkreślił, że teren przeznaczony pod inwestycję położony był znacznie niżej od działki użytkowanej przez E. i T. W. i stanowił rezerwuar dla nadmiaru wód opadowych spływających z ich terenu i terenów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie to wójt, burmistrz, lub prezydent może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 –dalej p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Na wstępie zaznaczyć należy, że złożony przez Burmistrza wniosek dotyczy sprawy w przedmiocie zalewania (podtapiania) nieruchomości wnioskodawców wodami opadowymi i roztopowymi z działek sąsiednich. Z dokumentacji przedstawionej przez organy pozostające w sporze wynika, że pismo właścicieli nieruchomości zostało przekazane Burmistrzowi przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jednak Burmistrz wnioskiem z dnia 9 maja 2014 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a organem nadzoru budowlanego przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku.
Niezależnie od powyższych działań Burmistrza, czynności w tej samej sprawie podejmował Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Mianowicie w dniu 23 maja 2014 r. wydał postanowienie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu tego postanowienia m. in. stwierdzono, że nie było możliwe skontrolowanie czy PINB w Braniewie w ogóle podjął się sprawdzenia informacji podnoszonych przez skarżącego we wniosku o wszczęcie postępowania, gdyż akta nie zawierają żadnych dokumentów o tym świadczących. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ uznał, że nie było istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu skoro brak jest w aktach odpowiednich dokumentów. Tym bardziej budzi to wątpliwości skoro skarżący precyzyjnie wskazuje o jakie wartości rzędne terenu zostały podniesione.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 29 sierpnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podtapiania posesji położonej w Braniewie przy ul. Wiejskiej 40 wodami opadowymi pochodzącymi z terenu przyległego, na którym była realizowana inwestycja w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Skoro zarówno wszczęte postępowanie przez organ nadzoru budowlanego, jak i ten wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczą tej samej sprawy to przyczyna zmiany stanu wody na gruncie istotnie może decydować o tym, po jakie przepisy należy sięgnąć, by przywrócić właściwy stan wód, a co za tym idzie i o tym, jaki organ będzie w sprawie właściwy rzeczowo. Jeżeli zmiana stanu wód nastąpiła w wyniku naruszenia obowiązków ciążących na inwestorze realizującym budowę, to działania w ramach przysługujących mu kompetencji powinien podjąć organ nadzoru budowlanego. W przypadku natomiast gdy jest ona konsekwencją zwykłego korzystania przez właściciela gruntu z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie, celem zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego, zastosowanie znajduje art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.
Należało przyjąć, że na obecnym etapie postępowania w pierwszej kolejności zasadne jest rozpatrzenie sprawy przez organy nadzoru budowlanego. Z przepisów art. 84 ust. 1 oraz art. 84 a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wynika, że do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, która między innymi obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego powierza powiatowemu organowi nadzoru budowlanego kompetencje do wydawania decyzji między innymi w zakresie spraw, o których mowa w przepisach art. 48 – 51 oraz art. 66 ustawy, które to przepisy dotyczą sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego niezgodnie z prawem oraz utrzymywania obiektu budowlanego w niewłaściwym stanie technicznym.
Rozpoznanie wniosku należy do kompetencji właściwego organu nadzoru budowlanego – którego rzeczą będzie rozważenie zgodności z prawem robót budowlanych, które według wnioskodawcy spowodowały zalewanie jego budynku i w razie potrzeby zastosowanie przewidzianych przepisami Prawa budowlanego środków (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. II OW 84/08).W zależności od wyniku tego postępowania może się okazać, że zachodzi również potrzeba podjęcia rozstrzygnięcia przez Burmistrza Braniewa właściwego w sprawach uregulowanych w ustawie Prawo wodne, w szczególności w art. 29 Prawa wodnego. Przepis ten wskazuje, że właściciel gruntu, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wód na gruncie, a zwłaszcza odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód i ścieków na grunty sąsiednie.
Przy czym zakaz odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie obowiązuje bez względu na to, czy odprowadzanie to będzie stanowiło źródło szkody. Naruszenie powyższego zakazu ze szkodą dla gruntów sąsiednich wiąże się z obowiązkiem przywrócenia stanu poprzedniego lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom. Sankcje te, władny jest na mocy art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zastosować w drodze decyzji wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 i art. 64 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek.