Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 września 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P., a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie z wniosków L.L. i A.L. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Piotrkowskiego z dnia [...] września 1978r., nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów na obiekcie "[...]".
W uzasadnieniu wskazano, że z treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004r., sygn. akt OW 41/04, wydanym w sprawie rozstrzygającym spór pomiędzy Kolegium, a Wojewodą Łódzkim, dotyczącym ww. wniosków, wynika, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosków L.L. i A.L. jest minister. Dlatego Wojewoda przekazał sprawę do rozpatrzenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organowi właściwemu. Zaś Minister przekazał te wnioski do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., wskazując, że na skutek zmiany stanu prawnego ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2004 r. jest nieaktualna.
Nadto Kolegium powołując się na ww. postanowienie NSA podniosło, że zgodnie z regułą przyjętą w art. 17 pkt 2 k.p.a., organami wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. Reguły tej nie zmienia fakt, że decyzja została wydana przez wojewodę jako organ I instancji, ani fakt, że w związku z reformą administracji publicznej urząd określonego wojewody został zniesiony. Takiej zmiany nie można doszukiwać się też w znowelizowanym art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, według którego postępowanie scaleniowe lub wymienne jako organ I instancji przeprowadza starosta, bowiem przepis ten nie stanowi regulacji szczególnej w stosunku do przepisu art. 17 pkt 2 k.p.a. Nadto, zdaniem Kolegium, ww. postanowienie NSA jest nadal wiążące.
W odpowiedzi na wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 18 października 2011 r. wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Piotrkowskiego z dnia [...] września 1978r.
W uzasadnieniu Minister wskazał na zmianę art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) dokonaną ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) i podniósł, że zgodnie z nowym stanem prawnym to właśnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Piotrkowskiego z dnia [...] września 1978 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi [...],[...],[...], gmina [...], oraz części gruntów wsi [...], gmina [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia winno nastąpić wyłącznie w oparciu o zasady określone w art. 17 k.p.a. w związku z art. 20 k.p.a. czy też z uwzględnieniem właściwych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach?".
W dniu 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę następującej treści: "Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 k.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 k.p.a. w związku z art. 20 k.p.a."
W powyższej uchwale z dnia 17 kwietnia 2012 r. przyjęto, że wobec tego, iż organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 2 k.p.a. w stosunku do wojewody jest właściwy minister, to ten minister pozostaje właściwy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez wojewodę. Odrzucenie poglądu, że zmiana właściwości rzeczowej organów do rozpoznania sprawy w toku instancji wpływa automatycznie na zmianę właściwości ustalanej na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. potwierdza, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia językowa przepisu w części, w której odnosi się on do decyzji ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, skoro wydanie decyzji przez te organy uzasadnia ich właściwość w sprawie stwierdzenia nieważności. Ustawodawca wyraźnie zatem powiązał właściwość tych organów w sprawie stwierdzenia nieważności z wydaniem przez nie decyzji. Bez względu zatem na zmiany we właściwości polegające na przekazaniu do rozpoznania określonych spraw do innego organu niż minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, to zawsze pozostaną one właściwe do stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji.
W podsumowaniu niniejszej uchwały wskazano zatem, że wywiedziona z art. 20 k.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 k.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, jest wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 k.p.a., dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności musi być określany wyłącznie na podstawie wskazanych przepisów.
Zasadnie bowiem zauważono w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały, że jedynie w sytuacji zniesienia takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według nowych przepisów. Problemy takie dostrzeżono również w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają również wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wzmagają się one w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, którego dotyczy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jest decyzja Wojewody wydana w przedmiocie scalania i wymiany gruntów, to organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności tego typu decyzji będzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, albowiem w myśl art. 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie.
Dlatego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.