Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 października 2013 r. Starosta Brzeski wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa Opolskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do windykacji należności z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych.
W uzasadnieniu wniosku Starosta Brzeski wskazując Marszałka Województwa Opolskiego jako organ windykacyjny powołał się na uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 08 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wskazując iż zapisy art. 22 ust. 4 zostały wprowadzone celem uzupełnienia luki prawnej w tym zakresie. Wskazano, iż tylko w 4 województwach egzekucja przedmiotowych należności była prowadzona przez starostów, co było niewłaściwe również z uwagi na to, iż egzekucja ta łączyła się z dodatkowymi kosztami, które Starosta musiał ponieść, by wyegzekwować należności, które nie były ich dochodami własnymi.
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Opolskiego wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Brzeskiego jako organu właściwego w sprawie windykacji należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. W uzasadnieniu podniesiono, iż Starosta Brzeski powołuje się wcześniejszą wersję projektu ustawy, gdyż wprowadzona w życie dnia 26 maja 2013 r. zmiana ustawy wprowadziła ostatecznie tylko nowy organ egzekucyjny należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Nadto podniesiono, iż w przypadku nie wykonania obowiązków określonych ww. ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2012 poz. 1015 z późn. zm.). Podniesiono, iż zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej należności stanowiących dochody związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych, a więc wierzycielem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego oraz złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji do właściwego organu egzekucyjnego jest starosta, który wydał decyzję o wyłączeniu gruntu z produkcji rolniczej.
Również starosta, na podstawie art. 6 § 1 powyższej ustawy, ma obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli zobowiązany uchyla się od wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się w sprawie za niewłaściwy (spór negatywny).
Podkreślenia przy tym wymaga, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i określeniu przedmiotu sprawy, co niewątpliwie należy do organów administracji, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie brak jest określenia konkretnej sprawy, gdyż w złożonym wniosku określono, iż przedmiotowy spór dotyczy wskazania organu właściwego do windykacji, a takiego przedmiotu zarówno w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych jak i w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma.
Podkreślić także należy, iż do rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego może dojść jednak tylko wtedy, gdy organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.
Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925). Z przepisu § 1 pkt 8 powyższego rozporządzenia wynika, że obszar właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu obejmuje powiaty: brzeski, głubczycki, kędzierzyńsko-kozielski, kluczborski, krapkowicki, namysłowski, nyski, oleski, opolski, prudnicki i strzelecki oraz miasto na prawach powiatu - Opole.
W rozpoznawanej sprawie zarówno Starosta Powiatu Brzeskiego jak i Marszałek Województwa Opolskiego są organami jednostek samorządu terytorialnego, dla których wspólnym organem wyższego stopnia, zgodnie z przepisami cytowanego rozporządzenia, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Tym samym, skoro ww. organy posiadają wspólny organ wyższego stopnia, to sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tymi organami, oczywiście po prawidłowym ustaleniu przedmiotu sprawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.