Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 października 2019 r. Starosta M., zw. dalej Starostą, wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Z. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, zw. dalej Konserwatorem Zabytków, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej możliwości zniszczenia drzew rosnących na dz. nr..., dz. nr... obr.... gm. B., stanowiących własność Gminy B. prawdopodobnie w wyniku robót budowlanych związanych z budową elektroenergetycznej sieci kablowej nn-0,4kV.
Starosta wnioskując o rozstrzygnięcie sporu wskazał, że działki nr... i nr... obr..... gm. B. są wpisane do rejestru zabytków pod nr... Granice wpisu do rejestru zabytków parceli wykreślono pogrubioną czerwoną linią na załączniku mapowym w skali 1:500 do decyzji z dnia 11 stycznia 2013 r., stanowiącym integralną część tej decyzji. W granicach ww. parceli rosną drzewa, o których mowa w zawiadomieniu Stowarzyszenia z dnia 31 lipca 2019 r.
W dniu 11 października 2019 r. Starosta M. ustalił również, że roboty budowlane związane z budową elektroenergetycznej sieci kablowej nn-0,4kV mogły rozpocząć się od dnia 27 listopada 2018 r. Wniosek o pozwolenie na budowę złożono w urzędzie w dniu 25 października 2018 r. Natomiast pozwolenia na budowę udzielił Starosta M. decyzją z dnia 27 listopada 2018 r. Nadto decyzją z dnia 1 lutego 2018 r. Z. Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwolił na przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku tj. na terenie zabytkowego zespołu dawnego M., polegających na budowie linii kablowej nn-0,4kV, zgodnie z określoną na załączniku mapowym trasą przyłącza, z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2019 r.
W ocenie Starosty, wystarczy ustalić, czy zniszczenie drzew dotyczy obszaru objętego formą ochrony konserwatorskiej, aby wiedzieć który organ jest właściwy do prowadzenia stosownego postępowania administracyjnego. Niniejsza sprawa dotyczy drzew porastających teren nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. W związku z tym właściwym w tej sprawie zniszczenia drzew jest Z. Wojewódzki Konserwator Zabytków.
W odpowiedzi na wniosek Konserwator Zabytków wskazał, że decyzja z dnia 11 stycznia 2013 r. o wpisaniu do rejestru zabytków pod nr... zabytku nieruchomego zespołu zabudowy dawnego M., wskazuje, że zabytkiem wpisanym przez niego do rejestru zabytków pod nr... lub elementem składowym tego zabytku wymienionym w decyzji, nie są drzewa ale zespół zabudów dawnego M. wraz z parcelą i wskazanymi w decyzji obiektami budowlanymi znajdującymi się na tej parceli. Decyzja ta nie wymienia drzew jako elementu składowego ww. zabytku. W ocenie Wojewódzkiego Konserwatora zabytków skoro zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków pod nr... lub elementem składowym tego zabytku wymienionym decyzji, nie są drzewa ale zespól zabudowy dawnego M. wraz z parcelą i wskazanymi w decyzji obiektami budowlanymi znajdującymi się na tej parceli, zniszczenie drzew nie może być traktowane jako niszczenie lub uszkadzanie zabytku w rozumieniu ww. art.108 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Wojewódzki konserwator zabytków nie przychylił się do oceny Starosty, że przez usunięcie drzew należy rozumieć m.in. zniszczenie drzew. Gdyby jednak taka ocena była słuszna, i wówczas przedmiotowe zniszczenie drzew należało by traktować na równi z usunięciem drzew, to w kwestii wymierzenia na podstawie ustawy o ochronie przyrody administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia lub bez zgody posiadacza nieruchomości, jest właściwy nadal starosta.
Zdaniem Konserwatora Zabytków, Starosta M. pozaprawnie i w niewłaściwy sposób łączy kompetencje do wydawania zezwoleń na usunięcie drzew z kompetencją do nakładania kar pieniężnych za uszkodzenie, zniszczenie drzewa lub krzewu oraz za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Są to odrębne uprawnienia. Artykuł 88 wprost mówi kto wymierza kary. Wśród tych organów nie wymieniono wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Z powyższych względów Konserwator Zabytków wniósł o wskazanie Starosty jako organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zniszczenia drzew w trybie art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Zauważyć należy, że przedmiotem wniosku Stowarzyszenia skierowanego do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków było "Zawiadomienie o zniszczeniu drzewa na terenie objętym wpisem do rejestru zabytków". We wniosku wyraźnie wskazano, że "Uschnięcie drzewa spowodowane zostało przez niewłaściwe wykonanie robót ziemnych w obrębie bryły korzeniowej. Drugie drzewo w kręgu zostało okaleczone u podstawy pnia i nie można wykluczyć, że konsekwencją tego będzie również zamieranie drzewa."
Powyższe wyklucza przyjęcie, że intencją wnioskodawcy było wydanie zezwolenie na usunięcie drzew. W ocenie Sądu należało przyjąć, że celem wnioskodawcy było zainicjowanie postępowania rozstrzygającego o tym czy przedmiotowe drzewa zostały bezprawnie zniszczone, jak i rozstrzygnięcie o możliwości nałożenia kary pieniężnej za ich zniszczenie.
O zniszczeniu drzewa stanowi art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55), w którym ustawodawca wprost stwierdza, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Stosownie natomiast do art. 90 ust. 1 czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta.
Istotnym w sprawie jest, że przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.) wskazuje na kompetencję wojewódzkiego konserwatora zabytków tylko w odniesieniu do usunięcia drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 1). Z zakresu pkt 11 art. 36 wyłączono natomiast działania polegające na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni.
Inne wskazane w art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków czynności objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia konserwatora nie odnoszą się do drzew.
Artykuł 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przewiduje natomiast kompetencję wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie zezwolenia dotyczącego usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków. Usunięcie drzewa z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków nie jest tożsame ze zniszczeniem drzew poprzez niewłaściwe wykonanie robót ziemnych (por. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II OW 237/18).
Podsumowując w przedmiotowej sprawie niekwestionowane jest, że drzewa których dotyczyło zawiadomienie Stowarzyszenia położone są na gruntach należących do Gminy B. Ustalono również, że zostały one zniszczone, a celem wniosku Stowarzyszenia było zainicjowanie postępowania zmierzającego do ustalenia czy zniszczenie to było działaniem bezprawnym.
Zauważyć jednak należy, że z akt sprawy nie wynika czy grunt, na którym rosną przedmiotowe drzewa jest przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie można zatem rozstrzygnąć czy organem właściwym w przedmiotowej sprawie będzie organ Gminny czyli Burmistrz Gminy B. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, czy też w sprawie zastosowanie znajdzie art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a co za tym idzie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy będzie Starosta M. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek.