Uzasadnienie
Marszałek Województwa Mazowieckiego pismem z dnia 8 kwietnia 2009 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy tym organem a Marszałkiem Województwa Małopolskiego w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska.
W uzasadnieniu stwierdził, że na podstawie art. 277 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza powstałych na skutek eksploatacji urządzeń wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego, który jest właściwy dla miejsca rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska. Jednak Narodowy Bank Polski (NBP) wykonuje swoje zadania w sferze publiczno-prawnej poprzez Centralę i inne jednostki organizacyjne w świetle art. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2005 Nr 1, poz. 2 ze zm.). Dlatego też zdaniem Marszałka Województwa Mazowieckiego, świadczenia i opłaty publiczno-prawne ponoszą według swojej właściwości miejscowej Oddziały Okręgowe NBP i Centrala w Warszawie.
Natomiast podkreślił Marszałek Województwa Mazowieckiego, ponieważ NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych, to Oddziały NBP są zobowiązane do naliczania i wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska do urzędu marszałkowskiego, który jest właściwy ze względu na miejsce siedziby oddziału, czyli w tej sprawie w Krakowie, jako miejsca korzystania ze środowiska w świetle art. 277 ust. 1 cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponadto dodał Marszałek Województwa Mazowieckiego, ponieważ organem, który jest właściwy do załatwienia tej sprawy jest Marszałek Województwa Małopolskiego, który uprzednio wydał postanowienie z dnia 24 marca 2009 r. o przekazaniu przedmiotowej sprawy Marszałkowi Województwa Mazowieckiego, konieczne było rozstrzygnięcie tego sporu kompetencyjnego - w świetle art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) - przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Natomiast w odpowiedzi na wniosek Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 8 kwietnia 2009 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Marszałek Województwa Małopolskiego stwierdził, że jego zdaniem właściwym do załatwienia tej sprawy jest Marszałek Województwa Mazowieckiego. Wynika to z tego, że przedmiot sprawy dotyczy wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza, które wynikają z eksploatacji środków transportu NBP, co wypełnia dyspozycję art. 277 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 lit. b/ cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska oraz w związku z art. 2 ust. 4 cyt. ustawy o NBP. Ten ostatni przepis stanowi, że siedzibą NBP, to jest jego Centrali, jest Warszawa. Stąd, zdaniem Marszalka Województwa Małopolskiego, właściwym organem w tej sprawie w zakresie naliczenia opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, wynikających z eksploatacji urządzeń oraz opłat z tego tytułu jest Marszałek Województwa Mazowieckiego jako właściwy organ dla miejsca rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska.
Natomiast, uczestniczący w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik NBP oświadczył, że organem właściwym do załatwienia tej sprawy powinien być Marszałek Województwa Małopolskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Spór o właściwość (kompetencyjny) zachodzi wówczas, kiedy m.in. przynajmniej dwa organy jednocześnie uznają się - jak w przedmiotowej sprawie - za niewłaściwe do załatwienia danej sprawy, stojąc na stanowisku, że organem właściwym jest ten drugi. Ponadto do sporu kompetencyjnego dochodzi wówczas, jeżeli jest to powiązane ze sprawą indywidualną, w której toczy się dane postępowanie lub został złożony wniosek o wszczęcie postępowania. Oznacza to, że w przypadku sporu kompetencyjnego postępowanie powinno być wszczęte na wniosek uprawnionej strony lub innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę.
Ponadto dotyczy to sytuacji kiedy dany organ wszczął postępowanie z urzędu lecz następnie ma wątpliwości co do swojej właściwości i z tej przyczyny wda się w spór kompetencyjny z innym organem. W realiach przedmiotowej sprawy wystąpił spór kompetencyjny między Marszałkiem Województwa Mazowieckiego a Marszałkiem Województwa Małopolskiego dotyczący wskazania, który z powyższych organów jest właściwy do przyjmowania wykazów i pobierania opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza na skutek eksploatacji urządzeń (środki transportu) przez NBP.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim określa w art. 2, że nie podlega on wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych, działalność NBP jest prowadzona na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej oraz że siedzibą NBP jest Warszawa.
Istotny z punktu widzenia rozstrzyganego sporu kompetencyjnego jest przepis art. 7 cyt. ustawy o NBP, zgodnie z którym NBP wykonuje zadania przez Centralę i inne jednostki organizacyjne. Zarząd NBP w drodze uchwały powołuje, przekształca i likwiduje komórki organizacyjne Centrali NBP i inne jednostki organizacyjne oraz określa zakres działalności jak i organizację wewnętrzną Centrali NBP i pozostałych jednostek organizacyjnych NBP. W odpowiedzi na pismo znak OŚ.WO.III.MP/7648-1784/08 z dnia 17.11.2000 r. NBP w piśmie z dnia 1.12.2008 r. (znak: DA/AM/AW/077/01/2008) wyjaśnił, że Narodowy Bank Polski zgodnie z art. 2 ustawy o NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych, działalność jest prowadzona na całym obszarze RP oraz że siedzibą NBP jest Warszawa.
Ponadto wyjaśnił, że podatki lokalne, opłaty za korzystanie ze środowiska, ubezpieczenie i inne należności Oddziały Okręgowe NBP płacą we własnym zakresie oraz że Oddziały Okręgowe NBP jako jednostki posiadające samodzielność są zobowiązane do składania sprawozdań do marszałka województwa, na terenie którego działają. Należy wyraźnie podkreślić, że w związku z tym należy uznać, że wobec NBP nie ma zastosowania przepis art. 277 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowiący, że opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wynikające z eksploatacji urządzeń (w tym środków transportu - samochodów) wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska. Zastosowanie znajduje natomiast, w stanie faktycznym tej sprawy, przepis art. 277 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym opłaty za korzystanie ze środowiska podmiot korzystający ze środowiska (a są nimi Oddziały Okręgowe NBP) wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska.
O właściwości miejscowej urzędu marszałkowskiego, na rachunek którego opłata jest wnoszona, rozstrzyga więc miejsce korzystania ze środowiska. Podmiotami korzystającymi ze środowiska są na obszarze swojego działania (czyli w miejscu korzystania ze środowiska) Oddziały Okręgowe NBP.
Dlatego też organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Marszałek Województwa Małopolskiego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.