Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w T. – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wnioskiem z dnia 4 listopada 2019 r. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Wójtem Gminy D. poprzez wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. i T. S. dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na działce nr [...] obręb [...], Gm. D. ze szkodą na działce nr [...]i przywrócenia stanu pierwotnego.
W uzasadnieniu wniosku Dyrektor Zarządu Zlewni w T. wskazał, że wymienione działki znajdują się na terenie [...] Parku Krajobrazowego oraz obszaru Natura 2000 i są naturalnym miejscem spływu wód powierzchniowych z terenu wysoczyzny pokrytej lasami. Spływająca w okresach wiosny lub obfitych opadów atmosferycznych woda gromadziła się głównie w istniejących zbiornikach wodnych u podnóża zbocza, jak również występował naturalny odpływ wody po terenie, który w przeszłości stanowił użytki rolne (sad w przypadku działki nr [...]) w kierunku doliny rzeki Wisły. Właściciel działek we własnym zakresie wykorzystywał zretencjonowaną wodę dla potrzeb prowadzonych wówczas upraw rolniczych, jak również z uwagi na rolnicze wykorzystanie terenu woda wsiąkała w grunt i infiltrowała do wód podziemnych. Z chwilą przekształcenia terenów użytkowanych rolniczo na tereny budowlane posiadających obecnie różnych właścicieli wystąpiły problemy z zagospodarowaniem wód opadowych.
Podkreślono, że zgodnie z prowadzoną mapą ewidencji urządzeń melioracji wodnych na w/w działkach nie występują urządzenia melioracji wodnych, natomiast według Mapy Hydrograficznego Podziału Polski z wysoczyzny pokrytej lasem dopływa ciek naturalny niewyróżniony, który kończy się na terenie leśnym i dalej rów nie występuje (załącznik mapa MPHP). Odnosząc się do kwestii zlikwidowania przez Z. B. na działce nr [...] studni o średnicy 1,0 m i głębokości ok. 1,0 m stwierdzono, że na jej wykonanie, jak również na wykonanie innych urządzeń wodnych nie było wydawane pozwolenie wodnoprawne lub zgłoszenie wodnoprawne. Nie zgłaszano także do legalizacji żadnych urządzeń.
W ocenie organu, wnioskodawcy w złożonym wniosku poprawnie wskazali Wójta Gminy jako właściwy organ do rozpatrzenia sprawy, ponieważ argument likwidacji studni należy rozpatrywać w kategorii, czy powyższe działanie mogło przyczynić się do zmiany stanu wody na gruncie działki nr 243/12 zgodnie z art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2269 ze zm. – zwanej dalej "Prawo wodne").
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy D. wskazał, że z analizy wniosku oraz zebranego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotem prowadzonego postępowania nie jest zmiana stanu wody na gruncie, lecz funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej – wykopanie i zasypanie studni znajdującej się na działce nr [...]. W związku z czym organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Dyrektor Zarządu Zlewni stosownie do art. 191 Prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przedstawionego do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ma trafne odczytanie i interpretacja treści wniosku A. i T. S., który zainicjował postępowanie w sprawie.
Ze stanu faktycznego opisanego w wymienionym wniosku wynika, że ze względu na znaczną różnicę poziomu gruntów na działce nr [...] i na terenach sąsiadujących oraz fakt, iż działki te leżą w pobliżu terenów skarpowatych zagrożonych ruchami masowymi, jakiekolwiek zmiany obecnego stanu odpływu wód powierzchniowych mogą spowodować zalanie niżej znajdujących się terenów, w tym również drogi powiatowej - ulicy Wiślanej, spiętrzenie się wód powierzchniowych i wtórne osunięcia skarpy, a tym samym zagrożenie dla istniejących i przyszłych budynków. Zwrócono uwagę, że na terenie nieruchomości wnioskodawców znajduje się oczko wodne, które zasilane jest przez strumień i wody powierzchniowe płynące zboczem Lasu [...]. Woda z oczka odprowadzana jest do rowu melioracyjnego, gdzie następnie do sierpnia 2019 r. odpływała na teren działki nr [...]wpływając do betonowej studni powierzchniowej, skąd rurami poprowadzonymi w ziemi płynęła do rowu przechodzącego pod ulicą Wiślaną na stronę łąk i dalej płynęła do rzeki Wisły.
W sierpniu 2019 r. studnia powierzchniowa wraz z biegnącą od niej rurą /lub jej częścią została przez właściciela działki nr [...] wykopana i zasypana ziemią. Ciek wodny został wstrzymany. Wnioskodawcy zaakcentowali, że działanie sąsiada spowodowało rozlewanie się wody w okolicach płotu dzielącego obie działki oraz przesiąkanie na tereny niżej położone oraz pogłębienie koryta strumienia, a tym samym naruszającą prawo ingerencję w odpływy wód powierzchniowych. Z uwagi zatem na postępujące szkody i zagrożenie zalaniem najbliższych terenów domagają się oni pilnej interwencji.
W kontekście powyższych okoliczności wskazać należy, że w myśl art. 234 ust. 1 Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Art. 234 ust. 2 nakłada zaś na właściciela gruntu obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwe wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 Prawa wodnego).
Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości istota żądania wnioskodawców, którzy stwierdzając, że działania podjęte na gruncie sąsiednim mają szkodliwy wpływ na ich nieruchomość w ten sposób, że spowodowały wzmożony napływ wody opadowej wnoszą o przedsięwzięcie przez właściwy organ czynności mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego lub zapobieżenie dalszym szkodom. Zatem podniesione przez nich we wniosku okoliczności wskazują jednoznacznie na to, że dostrzegają w odniesieniu do swej nieruchomości występowanie okoliczności opisanych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Tym samym, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku A. i T. S. należało uznać Wójta Gminy D..
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.