Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego z Wojewodą Lubelskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku – mieszkańców m. Ortel Książęcy II gm. Biała Podlaska o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji wydanej z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w Białej Podlaskiej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Lublinie – Oddział Biała Podlaska z dnia [...] listopada 1993 r. [...] w sprawie wyłączenia z ewidencji rowu 2F1 wraz przyległym obszarem zmeliorowanym o łącznej pow. 15,42 ha położonych na terenie m. Ortel Książęcy II.
W uzasadnieniu wniosku wskazało, że ostateczną decyzją Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Białej Podlaskiej z dnia [...] listopada 1993 r. [...] – wydaną na podstawie art. 97 i 115 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne, § 12 ust. 1 i 2 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 1991 r. w sprawie melioracji wodnych (Dz. U. Nr 40, poz. 173) oraz art. 5 pkt 17 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) – po rozpatrzeniu wniosku rolników wsi Ortel Książęcy II – wyłączono z ewidencji rów 2F1 z przyległym obszarem zmeliorowanym o łącznej pow. 15,42 ha położony w m. Ortel Książęcy II.
W uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdzono, że rów 2F1 został wykonany w latach 30-tych i w wyniku eksploatacji i braku odpowiedniej konserwacji nastąpiło jego zużycie, co doprowadziło do braku jego oddziaływania na przyległy do niego teren. Obecnie brak jest możliwości przywrócenia pełnej sprawności rowu w drodze konserwacji.
W dniu 11 października 2011 r. do Wojewody Lubelskiego wpłynął wniosek mieszkańców m. Ortel Książęcy II i innych miejscowości, o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora WZMiUW w Białej Podlaskiej z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...] orzekającej o wyłączeniu z ewidencji rowu 2F1 z przyległym obszarem zmeliorowanym. W obszernym uzasadnieniu wniosku uzasadniono podstawę prawną i przyczyny z powodu których wnoszą o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Wojewoda Lubelski na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. pismem z dnia [...] października 2011 r. [...] przekazał powyższy wniosek do Kolegium Odwoławczego celem rozpatrzenia zgodnie z posiadanymi kompetencjami.
Uzasadniając stanowisko Wojewoda Lubelski stwierdził, że art. 157 K.p.a. określa, iż właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, który w przypadku organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Przedmiotem sporu pozostaje sprawa dotycząca rowu melioracyjnego w stosunku do którego ma zastosowanie Prawo wodne. Ustawa – Prawo wodne określa organy wyższego stopnia tylko w stosunku do Starosty i Marszałka Województwa.
Zdaniem Wojewody Lubelskiego w tej sprawie organem wyższego stopnia w przedmiotowej sprawie pozostaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej stoi na stanowisku, że nie jest właściwym organem miejscowo i rzeczowo do merytorycznego rozpatrzenia wniosku mieszkańców m. Ortel Książęcy II w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Jeżeli organ administracji publicznej, któremu została przekazana sprawa nie ustali, że jest właściwy w sprawie, obowiązany jest podjąć czynności w kierunku wdrożenia sporu kompetencyjnego. Wprawdzie organ, któremu została przekazana sprawa nie jest związany jej przekazaniem, co jednak nie oznacza bezczynności tego organu i istnieje prawny obowiązek wdrożenia sporu kompetencyjnego i z tego tytułu stosowny wniosek.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 §1 K.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 K.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wzmagają się one w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje.
W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.
Spór kompetencyjny w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji [...] w Białej Podlaskiej z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...] orzekającej o wyłączeniu z ewidencji rowu 2F1 z przyległym obszarem zmeliorowanym.
W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) ewidencję urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych prowadzi miejscowy marszałek województwa.
Ewidencja urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych jest prowadzona w celu prawidłowego zarządzania i gospodarowania urządzeniami i gruntami zajętymi pod te urządzenia.
Zasady prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów są regulowane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz meliorowanych gruntów (Dz. U. Nr 7, poz. 55). Przepisy powyższego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi regulują także zasady wyłączenia (zmniejszenia stanu ewidencyjnego) poszczególnych urządzeń i gruntów z tej ewidencji.
Kolegium Odwoławcze stoi na stanowisku, że w obecnym stanie prawnym sprawy z zakresu ewidencji urządzeń melioracji, wodnych i gruntów zmeliorowanych (wyłączenia z tej ewidencji) przeszły do kompetencji rzeczowej jako organu I instancji do marszałków województw. Organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów art. 157 § 1 K.p.a. pozostaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze mające siedzibę w mieście będącym siedzibą władz samorządu województwa – art. 2a ust. 2 ustawy dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej uważa, że właściwym organem rzeczowo i miejscowo do rozpatrzenia wniosku mieszkańców wsi Ortel Książęcy II w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Dyrektora [...] w Białej Podlaskiej z dnia [...] listopada 1993 r. [...] orzekającej o wyłączeniu z ewidencji rowu 2F1 z przyległym obszarem zmeliorowanym – pozostaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie.
Wojewoda Lubelski ustosunkowując się do wniosku wskazał, że po zapoznaniu się z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt II OW 36/09 stwierdził, że niewłaściwie skierował powyższą sprawę do SKO w Białej Podlaskiej. Artykuł 17 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 70 ust. 3 ustawy – Prawo wodne zatem zgodnie z Prawem wodnym należało wyznaczyć organy wyższego stopnia. Artykuł 4 ust. 3 ustawy – Prawo wodne wyraźnie wskazuje, iż organem wyższego stopnia w stosunku do marszałków województw i dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej jest Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Artykuł 4 ust. 3a tej ustawy wyklucza z tej zasady art. 72 ust. 3, art. 74 ust. 1 i 4, art. 74c, art. 88n ust. 3, art. 88o ust. 1 oraz art. 164 ust.
- 9. Wykluczenie to nie dotyczy spraw związanych z ewidencją rowów melioracyjnych.
Mając powyższe na uwadze wnosił o wskazanie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy oraz uznanie pisma z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...] przekazującego powyższą sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej za niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność, która powinna być usunięta na skutek podjęcia przewidzianych przepisami prawa środków prawnych. Spór kompetencyjny jest zatem jeżeli w tożsamej sprawie administracyjnej organy administracji publicznej kwestionują swoją właściwość do rozpoznania sprawy (spór negatywny) lub uznają swoją właściwość do rozpoznania sprawy (spór pozytywny). Zastosowanie przewidzianego środka prawnego to podjęcie orzeczenia rozstrzygającego o właściwości organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia danej sprawy.
W rozpoznawanym wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Białej Podlaskiej z Wojewodą Lubelskim nie występuje spór kompetencyjny. Zarówno w konkluzji wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej jak i stanowisku Wojewody Lubelskiego w odpowiedzi na wniosek nie wywodzi się o właściwości tych organów a o właściwości organów, które nie pozostają w sporze.
W takim stanie faktycznym nie ma podstaw do zastosowania środka prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewoda Lubelski obowiązany jest zastosować art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.