Uzasadnienie
II OW 17 / 09
Pismem z dnia 19 lutego 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Łodzi a Starostą Powiatowym w Skierniewicach, w zakresie rozpatrzenia wniosku Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Skierniewicach z dnia 6 października 2008 r. o "zobowiązanie sprawcy wypadku do zagospodarowania odpadów z wypadku".
Uzasadniając powyższy wniosek Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska podał, że Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Skierniewicach pismem z dnia 6 października 2008 r. wniosła o zobowiązanie sprawcy wypadku do poniesienia kosztów związanych z zagospodarowaniem odpadów powstałych podczas wypadku, zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62 poz. 628 ze zm.) lub zagospodarowania odpadów zgodnie z art. 17b ust. 4 ww. ustawy.
Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 pkt. 1 lit. a i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.) Starosta Powiatowy w Skierniewicach przekazał sprawę naprawy szkody w środowisku w wyniku zdarzenia drogowego Wojewodzie Łódzkiemu. Wobec tego, że w dniu 15 listopada 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1277), która przekazała kompetencje wojewodów w zakresie zapobiegania szkodom w środowisku i ich naprawie, regionalnym dyrektorom ochrony środowiska, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Wojewoda Łódzki przekazał ww. rozstrzygnięcie Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Łodzi.
Wnioskodawca wskazując na art. 17b ust. 1 ustawy o odpadach stwierdził, iż za wytwórcę odpadów z wypadku uważa się jego sprawcę, który może zostać zobowiązany przez starostę właściwego ze względu na miejsce powstania odpadów z wypadku, do gospodarowania nimi oraz do przekazania ich wskazanemu posiadaczowi odpadów. Z tego przepisu w ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wnioskować należy, iż sprawca wypadku, czyli wytwórca odpadów z wypadku, może zostać pociągnięty do poniesienia kosztów gospodarowania nimi. Zdaniem wnioskodawcy skoro Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Skierniewicach określiła swe żądanie opierając je o ustawę o odpadach, to należy uznać, że "ustawa o odpadach wyraźnie określa starostę jako organ właściwy w sprawach odpowiedzialności za odpady."
W odpowiedzi na wniosek Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Łodzi o rozstrzygnięcie sporu, Starosta Skierniewicki podtrzymał swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] października 2008 r. stwierdzając, że właściwym do załatwienia sprawy zgodnie z art. 152 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1277) jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi.
Starosta Skierniewicki stwierdził, iż podczas zdarzenia drogowego (kolizji) doszło do zanieczyszczenia środowiska substancją o nazwie żelkot na bazie nienasyconych żywic poliestrowych zawierający 25 - 50% składnika niebezpiecznego (styrenu) o numerze CAS: 100-42-5 klasyfikowanego jako RIO, wymienionego pod numerem indeksowym 601-026-00-0 w tabeli A załącznika do obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (Dz. U. Nr 201, poz. 1674). Starosta wskazał, iż w dniu 06.09.2008 r. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Skierniewicach podjęła działania zapobiegawcze, działania podjęte w związku ze zdarzeniem drogowym z udziałem samochodu ciężarowego, w wyniku którego doszło do wycieku substancji niebezpiecznej na powierzchnię ziemi t.j. około 50 beczek 20 kg z farbą oraz około 30 kg z beczki z żywicą.
Stąd też w ocenie Starosty dla zaistniałego zdarzenia drogowego, nie będzie miała zastosowania ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251), bowiem w analizowanym przypadku, zdaniem Starosty, mamy do czynienia ze zdarzeniem drogowym - kolizją, do której doszło w trakcie transportu substancji niebezpiecznej, a nie wypadkiem, jak też nie można mówić o akcji ratowniczej lub gaśniczej. W tej sytuacji organem właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Analiza stanu faktycznego wskazuje, iż w zaistniałej sytuacji mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm. - zwanej dalej ustawą o szkodach), która określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o szkodach ma ona zastosowanie do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, stwarzającą ryzyko szkody w środowisku. Do działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku zalicza się między innymi transport substancji niebezpiecznych i preparatów chemicznych w rozumieniu ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84 ze zm.). Z przedstawionych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, iż środowisko zostało zanieczyszczone substancją o nazwie żelkot na bazie nienasyconych żywic poliestrowych zawierający 25 - 50% składnika niebezpiecznego (styrenu) o numerze CAS: 100-42-5 klasyfikowanego jako R1O, wymienionego pod numerem indeksowym 601-026-00-0 w tabeli A załącznika do obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (Dz. U. Nr 201, poz. 1674), będącym aktem wykonawczym do ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11 poz. 84 ze zm.).
W świetle powyższych regulacji należy stwierdzić, iż właściciel pojazdu, który spowodował bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku i szkodę w środowisku jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu ustawy o szkodach, prowadzącym działalność stwarzającą ryzyko szkody w środowisku. Zgodnie z art. 9 przedmiotowej ustawy, w zaistniałej sytuacji był on zobowiązany do przeprowadzenia działań zapobiegawczych i naprawczych. Jednak stosownie z kolei do regulacji zawartej w art. 16 pkt 2 ustawy o szkodach, organ ochrony środowiska podejmuje działania zapobiegawcze lub naprawcze, jeżeli z uwagi na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku jest konieczne natychmiastowe podjęcie tych działań.
Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od dnia 30 kwietnia 2007 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, organem właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku był wojewoda. W myśl art. 152 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1277 ze zm.), od dnia 15 listopada 2008 r., organem właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Zważywszy na to, iż w sytuacji, gdy organ ochrony środowiska podjął na podstawie art. 16 ustawy o szkodach odpowiednie działania, wówczas ma on obowiązek żądać zwrotu poniesionych przez siebie kosztów przeprowadzenia odpowiednich działań, od podmiotu korzystającego ze środowiska.
W konkluzji przytoczonych wyżej uregulowań prawnych stwierdzić trzeba, iż organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Skierniewicach jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi będący organem właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie i naprawę szkód w środowisku.
Jednocześnie należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie nie będzie miała zastosowania ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251). Nie winno budzić wątpliwości, iż w analizowanym przypadku mamy do czynienia ze zdarzeniem drogowym, do którego doszło w trakcie transportu substancji niebezpiecznej. Zgodnie z ustawą o odpadach pod pojęciem "odpadów z wypadku" rozumie, się odpady powstające podczas prowadzenia akcji ratowniczej lub gaśniczej, z wyłączeniem odpadów powstałych w wyniku poważnej awarii lub poważnej awarii przemysłowej.
Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 23 z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150) przez poważną awarię rozumie się "zdarzenie, w szczególności emisję, pożar lub eksplozję, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu, w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem". Z powyższej definicji wynika zatem, iż ewentualne odpady powstałe w wyniku wypadku nie są odpadami z wypadku, o których mowa w art. 17 b ustawy o odpadach.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art.15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.