Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 grudnia 2019 r. Burmistrz M. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w E. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie poprzez wskazanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku M. A. w sprawie podjęcia stosownych działań w celu uregulowania stosunków wodnych na działkach nr [...] i nr [...] obręb [...], Gmina [...].
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz M. wskazał, że w dniu 6 grudnia 2019 r. została przeprowadzona, przy udziale wnioskodawcy, wizja lokalna na ww. obszarze podczas której stwierdzono, że w naturalnym zagłębieniu terenu na działkach nr [...] i nr [...] znajduje się rozlewisko. Na działce nr [...] od rozlewiska odchodzi podłużny wykop o długości ok. 20 m, całkowicie zalany wodą. Kilka metrów dalej znajduje się drugi wykop o wymiarach ok. 3 m na 3 m również zalany wodą. W ziemi pochodzącej z tych wykopów zauważono fragmenty zniszczonych drenów. Według wskazań M. A. do powstania rozlewiska doszło w wyniku prac ziemnych prowadzonych przez M.K. na sąsiedniej działce nr [...], które spowodowały zasypanie ujścia rowu melioracyjnego do istniejącego drenażu, zaś wykopy znajdujące się przy rozlewisku zostały wykonane w celu odnalezienia istniejącego drenażu.
Podkreślono, że analiza mapy zasadniczej wykazała, że na zalanym terenie znajduje się rów melioracyjny oznaczony jako użytek gruntowy "W". Z archiwalnych map ewidencyjnych wynika zaś, że ww. rów melioracyjny istniał co najmniej od 1990 r. Wobec powyższego w ocenie Burmistrza nie ma wątpliwości, że naruszenie stosunków wodnych na działce nr [...] powstało w wyniku zniszczenia urządzenia melioracji wodnych na działce nr [...] (zasypania w trakcie prac ziemnych ujścia rowu melioracyjnego do istniejącego drenażu) i w efekcie zablokowania odpływu wód opadowych z omawianego terenu. W związku z tym organem właściwym do podjęcia dalszych działań w sprawie w oparciu o art. 206 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) będzie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G..
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w E. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej w skrócie: Dyrektor Zarządu Zlewni w E.) wniósł o wskazanie Burmistrza M. jako organu właściwego w sprawie. Wyjaśnił, że zanim pismem z dnia 21 listopada 2019 r. na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) dalej w skrócie K.p.a. przekazano wniosek M. A. Burmistrzowi, pracownicy Zarządu Zlewni w E. w celu potwierdzenia właściwości organu dokonali oględzin terenu w dniu 14 listopada 2019 r. W trakcie oględzin ustalono, że brak jest jakichkolwiek drenów i urządzeń drenarskich na przedmiotowych działkach.
Dodatkowo stwierdzono również brak jakichkolwiek urządzeń melioracji wodnych na posiadanych mapach ewidencyjnych dla tego terenu. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy na zdjęciach satelitarnych (również archiwalnych dla roku 2010 i następnych) nie widać żadnego urządzenia wodnego. Treść mapy wskazuje także na częściowy nieużytek przedmiotowej nieruchomości. Z powyższych względów uznać należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego, zgodnie z art. 234 Prawa wodnego, jest Burmistrz M..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której nie jest możliwe rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, ponieważ organy biorące udział w sporze nie ustaliły dostatecznie stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnić bowiem należy, że przy formułowaniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość trzeba uwzględnić przede wszystkim to, że: po pierwsze – wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu musi być poprzedzone ustaleniami i rozważaniami pozwalającymi na stwierdzenie, że przy wykorzystaniu wszelkich metod wykładni organ, do którego wpłynęło żądanie rozpoznania sprawy nie jest właściwy, po drugie – przedmiot sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość powinien być na tyle precyzyjnie sformułowany, aby można było określić sprawę, która ma być rozpoznana. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 K.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego zakres kognicji jest ograniczony jedynie do wskazania właściwego organu.
Dopóki organy będące w sporze nie ustalą stanu faktycznego sprawy, nie jest możliwe dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustalenie organu właściwego w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt II OW 105/14; postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt II OW 14/08; postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II OW 121/15). Wniosek o rozstrzygnięcie sporu należy wówczas uznać za przedwczesny i jako taki winien podlegać oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2004 r. sygn. akt OW 39/04).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono należytego postępowania wyjaśniającego które wykazałoby, jakiego rodzaju naruszenie stosunków wodnych ma miejsce. Burmistrz M. i Dyrektor Zarządu Zlewni w E. odwołują się do różnych okoliczności faktycznych, które w zależności od ich zaistnienia, powodują zastosowanie różnych przepisów Prawa wodnego, a w konsekwencji przypisują właściwość w sprawie różnym organom.
Konieczne do wyjaśnienia rozbieżności dotyczą przede wszystkim kwestii istnienia na działce nr [...] rowu melioracyjnego oraz urządzeń drenarskich, które według oświadczeń wnioskodawcy zostały zasypane w wyniku prac ziemnych prowadzonych przez właściciela wskazanego gruntu i doprowadziły do naruszenia systemu odprowadzającego wodę na terenie sąsiednim obejmującym jego działkę. Według Burmistrza na znajdującym się w aktach sprawy wyrysie z mapy zasadniczej, załączonym do notatki służbowej sporządzonej przez podinspektora C. K. z wizji lokalnej ww. terenu w dniu 6 grudnia 2019 r. wskazany jest na działkach [...] i [...] pas linii przerywanej oznaczony literą "W", mogący świadczyć o istnieniu rowu melioracyjnego. W samej notatce będącej odzwierciedleniem aktualnego stanu rzeczy wskazano zaś, że z powodu zbyt wysokiego stanu wody w rozlewisku nie można było zlokalizować przedmiotowego rowu. Podniesiono również, że w ziemi pochodzącej z wykopów zauważono fragmenty zniszczonych drenów.
Z kolei Dyrektor Zarządu Zlewni w E. twierdzi, że z ustaleń dokonanych przez pracowników organu podczas oględzin w dniu 14 listopada 2019 r. wynika, że brak jest jakichkolwiek drenów i urządzeń drenarskich oraz urządzeń melioracji wodnych na wskazanym obszarze, o czym świadczą fotografie wykonane podczas oględzin oraz zdjęcia satelitarne z 2010 r. i poźniejsze. Podkreślono przy tym, że przedmiotowy teren jest podmokły od 2009 r., a zalany od 2014 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających jednoznacznie ocenić sytuację zaistniałą w przedmiotowej sprawie. Nie wiadomo w istocie w jakim przedziale czasowym zostały wykonane przez właściciela działki nr [...] prace ziemne oraz czy zalewanie działki wnioskodawcy jest skutkiem wynikającym z nienależytego utrzymania urządzenia wodnego na tej nieruchomości, które faktycznie istniało przed zalaniem, czy też wynika z innych przyczyn. Jak wskazano wyżej, wyjaśnienie tych okoliczności jest kluczowym zagadnieniem przesądzającym o tym, który organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy prowadzą spór na podstawie nieustalonego stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi, które pozwalałyby na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym wnioskiem.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu wniosku.