Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2018 r. Starosta P. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą P. a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie Dyrektor Zarządu Zlewni w L. przez wskazanie organu właściwego w sprawie podjęcia działań mających na celu udrożnienie i naprawę urządzeń wodnych na terenie miejscowości S., gm. N..
W uzasadnieniu wniosku Starosta P. wyjaśnił, że pismem z 30 stycznia 2018 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566, dalej k.p.a.) Starosta P. uznał, że nie jest właściwy w sprawie podjęcia działań mających na celu udrożnienie i naprawę urządzeń wodnych na terenie miejscowości S., gm. N. i przekazał sprawę do Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ul. Z. w W..
W uzasadnieniu wniosku Starosta P. stwierdził, że wyniku nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych, powstały liczne podtopienia i zastoiska wodne na gruncie. Starosta P. ustalił, że niniejszy problem wynika bezpośrednio z wybudowanego domu na istniejącym zbieraczu na działce nr ew. [...]/6 oraz zasypania rowu melioracyjnego na odcinku od działki nr ew. [...]/12 do działki nr ew. [...]/13 obręb S., gm. N.. Ponieważ niniejsze inwestycje zostały wykonane bez pozwolenia wodnoprawnego, a właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, to zgodnie z art. 190 Prawa wodnego właściwy organ Wód Polskich może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego lub zgodnie z art. 191 ww. ustawy przywrócenia poprzedniej funkcji tego urządzenia.
W świetle art. 190 i 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566) Starosta nie jest właściwy do wydania decyzji o legalizację urządzenia wodnego.
Pismem z 21 września 2018 r. (data wpływu 8 października 2018 r.) wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektor Zarządu Zlewni w L. zwrócił akta sprawy, uzasadniając, że nie podziela stanowiska Starosty uznając, że zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne do spraw wszczętych i nie zakończonych, nie wymienionych w ust. 1-3 ww. ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dyrektor wskazał, że niniejsza sprawa nie dotyczy wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jej wszczęcie nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2018 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wnioskodawca wystąpił o wydanie decyzji jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych“ należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r., II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami.
Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).
Z tego też powodu w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w powołanym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w L. piśmie z 21 września 2018 r. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2018 r., II OW 24/18.
Wskazując Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w L. jako organ właściwy w sprawie podjęcia działań mających na celu udrożnienie i naprawę urządzeń wodnych na terenie miejscowości S., gm. N., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od poglądu wyrażonego w postanowieniu z 18 maja 2018 r., II OW 24/18.
W niniejszej sprawie inwestycje zostały wykonane bez pozwolenia wodnoprawnego, a właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, to zgodnie z art. 190 Prawa wodnego, właściwy organ Wód Polskich może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego lub zgodnie z art. 191 ww. ustawy przywrócenia poprzedniej funkcji tego urządzenia. Z treści art. 190 i 191 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Starosta nie jest właściwy do wydania decyzji o legalizację urządzenia wodnego.
Stosownie do art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Jak wynika z art. 190 ust. 2 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., właściwy organ Wód Polskich może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza: 1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, 2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym, 3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy, 4) ustaleń programu ochrony wód morskich, 5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, 6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, 7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych - oraz jest zgodna z art. 187, ustalając jednocześnie obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Według art. 191 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym w sprawie podjęcia działań mających na celu udrożnienie i naprawę urządzeń wodnych na terenie miejscowości S., gm. N. jest Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w L..
Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.