Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 października 2018 r. Starosta P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Dyrektorem Zarządu Zlewni w I. -Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie dotyczącej wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidacji szkód dla rurociągu o średnicy 300 mm w ciągu rowu [...] położonego na gruntach wsi [...], gmina [...], wymaganej na podstawie art. 64b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121) poprzez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w I. jako organu właściwego do wydania ww. decyzji.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że jako organ utracił, po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, kompetencje do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, w związku z tym przekazał sprawę wszczętą i niezakończoną, a dotyczącą ww. kwestii Dyrektorowi Zarządu Zlewni w I. Jednakże organ ten zwrócił sprawę, wskazując że nie jest właściwy.
Zdaniem Starosty ustalenie organu właściwego do wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji wyżej opisanego urządzenia wodnego lub likwidacji szkód, wymaganej na podstawie art. 64b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), powinno nastąpić przez wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie rowu melioracyjnego, na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Organem właściwym, zgodnie z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego z 2017r. w sprawach pozwoleń wodnoprawnych jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich w sprawach, o których mowa w art. 388 ust. 1 pkt 1, niewymienionych w pkt 1 lit. a, lit. c i lit. d. Jest on organem właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych (art. 388 ust. 1 pkt 1 i art. 389 pkt 6 w związku z art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego). Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. przepisy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w I. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że nie jest właściwy w sprawach dotyczących melioracji wodnych prowadzonych na podstawie art. 64a oraz art. 77 Prawa wodnego z 2001 r. Dodał także, wskazując na przepis przejściowy art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r., że do spraw z zakresu budownictwa wodnego i melioracji wodnych prowadzonych na podstawie art. 64a i art. 77 Prawa wodnego z 2001 r., wszczętych przed dniem 1 stycznia 2018 r., zastosowanie mają przepisy poprzednio obowiązujące.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001r. (art. 573 Prawa wodnego z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W niniejszej sprawie strona wystąpiła o wydanie decyzji jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdują zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Stosownie do art. 545 ust. 4 ww. ustawy "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno się określać według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia NSA z 8.07.2015 r. II OW 54/15, II OW 55/15 oraz z 20.07.2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwienia danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych – aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje podążanie kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami.
Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (zobacz: postanowienie NSA z 27.11.2015 r. II OW 101/15). Z tego też względu w stanie faktycznym i prawnym w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w powołanym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w I. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2018 r. II OW 24/18.
Z treści art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. wynika, że w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Zatem kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji omawianego rurociągu na gruncie obecnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo wodne z 2017 r. Rurociąg jest urządzeniem do którego odpowiednio mają zastosowanie przepisy dotyczące urządzeń wodnych (art. 17 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r.). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na wykonanie urządzeń wodnych (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.).
Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ww. ustawy. Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a, lit. c i lit. d). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rurociągu. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla rurociągu objętego wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a więc w tym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w I. Bez znaczenia jest przy tym, czy takie pozwolenie zostało dla niego wydane, gdyż art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. posługuje się pojęciem "organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego" tylko na potrzeby ustalenia organu właściwego do rozstrzygania spraw w trybie tego przepisu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.