Postanowienie NSA z 12 kwietnia 2016 r., II OW 2/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy Sułkowice z [...] stycznia 2016 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy Sułkowice i Starostą Myślenickim przez wskazanie organu właściwego

Sprawa

w sprawie nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód gruntowych postanawia: wskazać Burmistrza Gminy Sułkowice jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Barbara Adamiak
Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak

Uzasadnienie

Wnioskiem z 4 stycznia 2016 r. Burmistrz Gminy Sułkowice wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Starosty Myślenickiego jako organu właściwego w sprawie nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód gruntowych.

W uzasadnieniu Burmistrz Gminy Sułkowice wyjaśnił, że J.B. wystąpił do organu z pismem w sprawie nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód gruntowych. Burmistrz w pierwszej kolejności opisał wielokrotne przekazywanie dokumentów sprawy między tym organem, a Starostą Myślenickim. Następnie wyjaśnił, że w sprawie znaczenie ma rozstrzygnięcie, czy sprawa powinna zostać załatwiona na podstawie art. 29 czy też art. 64b ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 – dalej jako "ustawa Prawo wodne"). Na poparcie swojego stanowiska przytoczył rozważania prawne zawarte w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach II OW 105/15 i II OW 31/15.

W odpowiedzi na wniosek Starosta Myślenicki wniósł o wskazanie Burmistrza jako organu właściwego w sprawie. Organ powołał się na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, wskazując, że podczas wizji lokalnej ustalono położenie nielegalnie wykonanej studzienki kanalizacji opadowej oraz miejsce wprowadzania wód opadowych z działek nr 217, nr 218 i nr 219/4 do rowu usytuowanego na działce nr 214. W ocenie J.B. obecnego podczas wizji, jest to główna przyczyna zalewania jego działki nr 210, natomiast sam rów jest należycie utrzymany i drożny. Ustalono również, że rów usytuowany na działce nr 214 nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych. W ocenie Starosty, w sprawie nie znajdzie w związku z tym zastosowanie art. 77 ustawy Prawo wodne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Dla rozstrzygnięcia sporu w tej sprawie konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji przepisów ustawy Prawo wodne, a przede wszystkim art. 29 i art. 64b tej ustawy. Jak wynika z akt sprawy, rów nie jest ujęty w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnej oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Krakowie. W ewidencji umieszcza się śródlądowe wody powierzchniowe lub ich części, stanowiące własność publiczną, istotne dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej lub regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, urządzenia melioracji wodnych (podstawowych i szczegółowych) oraz zmeliorowane grunty (art. 70 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Oznacza to, że w tej sprawie nie ma zastosowania art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne dotyczący obowiązków związanych z utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Pozostaje to jednak bez znaczenia dla konieczności ustalenia, czy w tej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 64b ustawy Prawo wodne, który dotyczy należytego utrzymania urządzenia wodnego, którym jest niewątpliwie przedmiotowy rów (art. 9 pkt 19 lit. a ustawy Prawo wodne).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności.

Hipotezy norm dekodowanych z cytowanych wyżej przepisów są różne. Norma z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 64b ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne).

Z akt sprawy wynika, że przyczyn naruszenia stosunków wodnych na gruncie zarówno wnioskodawca, jak i Starosta Myślenicki, upatrują w wykonaniu nielegalnej studzienki kanalizacji opadowej odprowadzającej wodę z działek nr 217, nr 218 i nr 219/4 do rowu na działce nr 214. Ponadto z akt sprawy wynika, że rów na działce nr 214 jest drożny i należcie utrzymany, natomiast nie jest w stanie przyjąć ilości wprowadzanej do niego wody z działek nr 217, nr 218 i nr 219/4. Oznacza to, że w tej sprawie nie zachodzi niewłaściwe utrzymanie urządzeń wodnych, a więc zastosowania nie będzie miał art. 64b ustawy Prawo wodne. Przyczyną zalewania działki wnioskodawcy nie są bowiem nienależyta eksploatacja, konserwacja oraz remont urządzenia wodnego w celu zachowania jego funkcji. Doszło natomiast do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza szkodliwego odprowadzania wód na grunty sąsiednie, co stanowi podstawę do prowadzenia przez właściwy organ postępowania na mocy art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Organem tym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a więc w tej sprawie Burmistrz Gminy Sułkowice.

Nie bez znaczenia jest również, że wnioskodawca w sposób jednoznaczny wniósł o wszczęcie postępowania na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko strony.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w powołanych przez Burmistrza postanowieniach tego Sądu w sprawach II OW 105/15 i II OW 31/15. Rozstrzygnięcia te zostały wydane jednak w odmiennych okolicznościach faktycznych, bowiem w obu tych sprawach przyczyną naruszenia stosunków wodnych było niewłaściwe utrzymanie urządzenia wodnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza Miasta Sułkowice jako organ właściwy w sprawie.