Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 lutego 2017 r. Prezydent Miasta O. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy wszczętej wnioskiem A. M. i K. M. z [...] stycznia 2017 r. o wydanie zezwolenia na wycinkę dwóch drzew rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w O. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. Delegatura w K. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał wniosek Prezydentowi Miasta O. albowiem przedmiotowe drzewa rosną na terenie nieruchomości znajdującej się w obrębie historycznego założenia urbanistycznego oraz warstw archeologicznych miasta O. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z [...] lipca 1993 r., jednak w treści tej decyzji nie wyszczególniono terenów zielonych jako objętych ochroną konserwatorską.
Prezydent Miasta O. podkreślił, że sporne jest między organami to, czy drzewa objęte wnioskiem mają cechy, które wskazywałyby na ich zabytkowy charakter. Zdaniem Prezydenta, sam fakt położenia drzewa na terenie wpisanym do rejestru zabytków przesądza o właściwości konserwatora zabytków.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. w K. wniósł o oddalenie wniosku. W pierwszej kolejności podkreślił, że podmiotem właściwym do udzielenia odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest Kierownik Delegatury w K. działający z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P., który jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących zabytków znajdujących się na terenie m.in. O. Nadto podniósł, że wnioskodawcy są osobami fizycznymi i w związku z tym postępowanie w sprawie winno być umorzone, albowiem zgodnie z art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia, jednakże przepisu tego nie stosuje się do drzew, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy). W sprawie tej brak jest więc przedmiotu rozstrzygnięcia, zatem żaden z organów pozostających w sporze nie może być wskazany do załatwienia tej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a.).
Na wstępie należy odnieść się do wniosku Kierownika Delegatury w K. działającego z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. o oddalenie wniosku Prezydenta Miasta O. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie powinno zostać umorzone. Wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie albowiem skoro w tej sprawie został złożony wniosek wszczynający postępowanie administracyjne o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa, to postępowanie to powinno zostać zakończone w formie procesowej przez właściwy organ. Dlatego nie można zgodzić się z organem konserwatorskim, że przedmiot sporu kompetencyjnego w tej sprawie nie istnieje, konieczne jest bowiem wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku A. M. i K. M., który powinien zbadać czy istnieją podstawy do prowadzenia postępowania w tej sprawie i ewentualnie wydać odpowiednie rozstrzygnięcie kończące postępowanie.
Podkreślenia w tej sprawie wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 19 października 2015 r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. akt II OPS 3/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), w której przyjęto, że zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków. W uchwale tej wskazano, iż na skutek nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, dokonanej art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), dotychczasowa norma prawna zawarta w art. 83 a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w niezmienionym brzmieniu stała się częścią innej jednostki redakcyjnej tej ustawy.
Obowiązujący od dnia 28 sierpnia 2015 r. art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody otrzymał bowiem brzmienie: "Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków- wojewódzki konserwator zabytków". Treść tego artykułu wskazuje, że zachowana została tożsamość normatywna powołanych przepisów. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, którego dotyczy wniosek, znajduje się na nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, a nie to, czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie posłużono się określeniem "drzewa lub krzewy wpisane do rejestru zabytków", lecz "drzewa lub krzewy z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków".
Ustawodawca nie uzależnia zatem właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi się odznaczać ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki.
W tej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe drzewo rośnie na terenie historycznego założenia urbanistycznego oraz warstw archeologicznych miasta O. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z [...] lipca 1993 r. Wpis nieruchomości do rejestru historycznego układu urbanistycznego jest w świetle ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wystarczającym dla przyjęcia, że dokonanie na jej obszarze wycinki drzew lub krzewów wymaga uzyskania zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.