Uzasadnienie
W piśmie z [...] października 2018 r., znak: [...], Starosta W. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy F., a Starostą W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) w związku art. 545 ust. 4 ustawy z 21 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.) dotyczącej przywrócenia stosunków wodnych na nieruchomościach - nr ew. [...], [...]/5, [...], [...] obr. O., gm. F. tj. naruszenia stosunków wodnych na przedmiotowych gruntach.
Starosta W. wniósł o wskazanie, że właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy F. W uzasadnieniu wniosku Starosta W. wskazał, że Wójt Gminy F. w piśmie z [...] września 2018 r., znak: [...], przekazał powyższą sprawę do załatwienia Staroście W., jako właściwemu do jej rozpoznania.
Starosta W. uznał, że nie jest właściwym w sprawie, w związku z tym obowiązany jest podjąć czynności wdrożenia sporu kompetencyjnego, bowiem, organ, któremu została przekazana sprawa nie jest związany przekazaniem jej odwrotnie do organu, który sprawę skierował. W tej sytuacji środkiem prawnym właściwym jest wdrożenie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego.
Zdaniem Starosty W., z treści przedłożonej sprawy wynika, że przedmiotem wniosku strony była zmiana stosunków wodnych na działce. Postępowanie zostało wszczęte pod rządami ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121). Ustawa ta obowiązywała do dnia 31 grudnia 2017 r. Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.). W myśl postanowień art. 573 tej ustawy z chwilą wejścia jej w życie utraciła moc ustawa z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121).
Natomiast zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe (....). Starosta W. wskazał, że wniosek został złożony w okresie obowiązywania ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i niewątpliwie nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 545 ust. 1-3d ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r.
Starosta W. podkreślił, że postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) prowadził wójt, burmistrz lub prezydent miasta i właściwość ta nie uległa zmianie, gdyż zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. sprawy te pozostawione zostały w kompetencjach wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W tej sytuacji zdaniem Starosty W., brak jest podstaw prawnych do żądania, by Starosta prowadził przedmiotową sprawę o nakazanie, w drodze decyzji, właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Ponadto, mając na uwadze przekazane dokumenty, Starosta W. wskazał, że przed przekazaniem sprawy, przeprowadzono czynności dowodowe - wykonano opinię techniczną, z której wynika, że doszło do naruszenia stosunków wodnych na sąsiednich gruntach.
Zdaniem Starosty W. z analizy art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2017, poz. 1566 ze zm.) jak i w poprzednim stanie prawnym art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wynika jednoznacznie, że organ gminy po szczegółowym rozpoznaniu sprawy może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zabezpieczających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
W związku z powyższymi twierdzeniami Starosta W. uważa, że nie jest organem właściwym do wydania decyzji w tym zakresie. Jednocześnie Starosta W. poinformował, że nie był i nie jest organem właściwym w tym zakresie.
Tylko kontrola utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, legalizacja wykonanych urządzeń wodnych wykonanych bez pozwolenia wodnoprawnego, bądź zobowiązanie do przywrócenia ich funkcji była wykonywana co do zasady przez starostę. Według Starosty W., brak jest podstaw do załatwienia przedmiotowej sprawy przez Starostę.
W piśmie z 4 grudnia skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na wezwanie z 20 listopada 2018 r., sygn. II OW 200/18, Wójt Gminy F. poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z [...] maja 2018 r., znak: [...], przekazującym sprawę C. N. według właściwości Staroście W. W uzasadnieniu pisma z [...] maja 2018 r., znak [...], skierowanego do Starosty W., Wójt Gminy F. wyjaśnił, że wszczął postępowanie administracyjne w powyższej sprawie, znak: [...], zlecono również wykonanie ekspertyzy technicznej (hydrologiczno-geodezyjnej) mającej ustalić czy na działkach nr ew. [...], [..]/5, [...] i [...] obręb ew. O. doszło od zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.). Zdaniem Wójta Gminy F., z ekspertyzy wynika, że: 1. Dokonano zmiany przebiegu rowu melioracyjnego na odcinku około 210 m, wzdłuż działek nr ew. [...]/5, [...] i [...], obręb ew. O.;
- 2. Nie doszło do powiększenia stawu na działce nr ew. [...], obręb ew. O.;
- 3. Główną przyczyną podtopienia działek wzdłuż rowu melioracyjnego (dz.
- 41) jest wadliwie wykonany przepust i syfon pod drogą gminną (dz. [...], obręb ew. O.). Aby uporządkować i przywrócić właściwy stan wody na przedmiotowych działkach należy: przywrócić trasę rowu melioracyjnego do granic działki nr ew. [...]; przebudować przepust pod drogą gminną; syfon pod gazociąg pozostawić bez zmian. Według Wójta Gminy F., przedmiotowa sprawa dotyczy funkcjonowania: urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, jakim jest rów melioracyjny (dz. [...], obręb ew. O. oraz urządzenia wodnego jakim jest staw zlokalizowany na działce nr ew. [...], obręb O.) oraz przepustu pod drogą gminną (działka nr ew. [...], obręb ew. O.) – co wynika z przedstawionej ekspertyzy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Z wniosku Starosty W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że postępowanie zostało wszczęte pod rządami ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18).
W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).
Stosownie do art. 77 Prawa wodnego z 2001 r., utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 ust. 1). Ponadto, jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1 nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 ust. 2).
Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 74 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji rowu melioracyjnego na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Rów melioracyjny jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r.
Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rowu melioracyjnego (dz. [...], obręb ew. O.).
We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla rowu melioracyjnego objętego wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. Natomiast w tej sprawie Starosta W. wszczął spór z Wójtem Gminy F., a więc organem, który nie może być właściwy w sprawie. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny rozstrzygnąć sporu, a wniosek Starosty W. podlegał oddaleniu.
Z tych względów i na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.