Uzasadnienie
Pismem z 15 lutego 2019 r. Starosta Pyrzycki wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie jako organu właściwego do załatwienia sprawy związanej z utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych, tj. do wydania decyzji w trybie art. 206 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268) ustalającej szczegółowe zakresy i terminy wykonywania obowiązku związanego z utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych przez zainteresowanych właścicieli gruntów rolnych zlokalizowanych w obrębie [...] gmina [...], którzy nie są członkami Gminnej Spółki Wodnej w [...]
W uzasadnieniu Starosta Pyrzycki wskazał, że wnioskiem z 15 listopada 2018 r. Gminna Spółka Wodna w [...] zwróciła się do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie o wydanie decyzji w zakresie utrzymania urządzeń melioracji wodnych dla właścicieli wskazanych wyżej gruntów.
Pismem z 5 grudnia 2018 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie przekazał wniosek Staroście Pyrzyckiemu, wskazując, że sprawa powinna zostać załatwiona w trybie art. 454 Prawa wodnego.
Nie podzielając stanowiska Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie, Starosta Pyrzycki wyjaśnił, że w tej sprawie mamy do czynienia z urządzeniami melioracji wodnej. Rów o symbolu [...] jest objęty działalnością Gminnej Spółki Wodnej w [...] na odcinku przebiegającym na terenie działek nr ewid. [...]. W tych granicach Spółka dokonała konserwacji rowu. Natomiast na obszarze działek nr ewid. [...], których właściciele nie są członkami Spółki wodnej), obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Zobowiązanym do wydania decyzji w tym przedmiocie na podstawie art. 206 Prawa wodnego, jest właściwy organ Wód Polskich.
Ponadto, w ocenie Starosty Pyrzyckiego, w tej sprawie nie ma zastosowania art. 454 Prawa wodnego, ponieważ zainteresowani właściciele działek nie odnoszą korzyści z wykonania konserwacji przez Gminną Spółkę Wodną w [...], są natomiast zobowiązani do utrzymywania urządzeń wodnych na terenie swoich działek.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wnosząc o wskazanie Starosty Pyrzyckiego jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy [...] - do tej spółki [...]. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego).
Natomiast zgodnie z art. 454 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli osoby fizyczne lub prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej [...], są zobowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki. Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w art. 454 ust. 1, oraz terminy ich spełnienia ustala, w drodze decyzji, starosta (art. 454 ust. 3 Prawa wodnego).
Hipoteza norm dekodowanych z powyższych przepisów jest różna. Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Adresat tych obowiązków może być różny w zależności od tego, czy urządzenia melioracji wodnych objęte są działalnością spółki wodnej. Natomiast art. 454 ust. 1 Prawa wodnego, dotyczy sytuacji, w której podmioty niebędące członkami spółki wodnej odnoszą korzyści z działalności tej spółki. Przepisy te dotyczą zatem dwóch odrębnych sytuacji prawnych i faktycznych.
Należy podkreślić, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny przede wszystkim brać pod uwagę stanowisko wnioskodawcy. Nie ulega wątpliwości, że Gminna Spółka Wodna w [...] zwróciła się do organu Wód Polskich jednoznacznie wskazując, że wnioskuje o wydanie decyzji w zakresie utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Odniosła się zatem do brzmienia art. 206 Prawa wodnego, który dotyczy tej kwestii. Celem Gminnej Spółki Wodnej w [...] było zatem zapewnienie, że urządzenia melioracji wodnej będą prawidłowo utrzymywane nie tylko na obszarze objętym działalności tej Spółki, ale również na obszarze, na którym obowiązki w tym zakresie spoczywają na zainteresowanych właścicielach gruntu.
Analiza akt sprawy nie prowadzi do wniosku, że zainteresowani właściciele gruntu odnoszą korzyści z konserwacji rowu na terenie objętym działalności Spółki Wodnej. Korzyści z tych działań odnoszą bowiem właściciele działek będący członkami Gminnej Spółki Wodnej w [...]. To na terenie objętym działalnością Spółki doszło bowiem do konserwacji rowu. Natomiast dla Spółki istotne jest, żeby przedmiotowy rów jako liniowe urządzenie melioracji wodnej był prawidłowo utrzymywane w całym jego przebiegu. Z tego względu na uwzględnienie zasługuje stanowisko zaprezentowane przez Starostę Pyrzyckiego we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Organem właściwym w tej sprawie jest właściwy organ Wód Polskich (art. 206 Prawa wodnego), a więc właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego), a w tym przypadku Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie.
Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.