Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 lutego 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Poznania poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na remoncie i przebudowie koryta cieku Górczynka w Poznaniu wraz ze zbiornikiem retencyjnym dla potrzeb odprowadzania wód opadowych z kanalizacji deszczowej.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 16 stycznia 2012 r. Prezydent Miasta Poznania przekazał według właściwości Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu wniosek Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu o wydanie przedmiotowej decyzji.
Przedsięwzięcie to zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Organ podkreślił, że w obliczu skutków powodzi, która dotknęła Polskę w 2010 r. uchwalono ustawę z dnia 8 lipca 2010 r., o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 143, poz. 963) – zwaną dalej ustawą przeciwpowodziową. Zasadniczym celem uchwalenia tej ustawy było uproszczenie i przyspieszenie procesu budowy budowli przeciwpowodziowych przy jednoczesnym uproszczeniu procedury wywłaszczania nieruchomości pod inwestycje przeciwpowodziowe.
Wnioskodawca doszedł jednak do przekonania, że wybór odpowiedniej procedury administracyjnej (czy to ze specustawy przeciwpowodziowej czy też przewidzianej w ustawach Prawo wodne i Prawo budowlane) należy do inwestora. W ocenie wnioskodawcy, skoro w niniejszej sprawie Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu zwrócił się o wydanie decyzji do Prezydenta Miasta Poznania, to należy uznać, że nie zamierzał korzystać z procedury przewidzianej w specustawie przeciwpowodziowej. Rozwiązanie przyjęte w specustawie zakłada spełnienie nietypowych czynności formalnych po stronie inwestora, np. w odniesieniu do wniosku o realizację inwestycji składanego do wojewody należy dołączyć opinie właściwych organów wymaganych odrębnymi przepisami. Przekazanie niniejszej sprawy Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu jako właściwemu, przesądza za inwestora o konieczności spełnienia tych wymogów formalnych na kolejnym etapie procedury.
W ocenie wnioskodawcy, kolejną przesłanką wskazującą na to, że inwestor nie zamierza korzystać ze specustawy przeciwpowodziowej jest załączenie do wniosku wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz odniesienie się w treści karty informacyjnej do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co jest wymagane zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), natomiast zgodnie z art. 80 ust 2 tej ustawy nie dotyczy inwestycji rozpatrywanych w trybie specustawy przeciwpowodziowej.
Organ wskazał także, że uzasadnienie do specustawy przeciwpowodziowej wskazuje, że odnosi się ona do sytuacji nadzwyczajnych, a charakter planowanego przedsięwzięcia nie wskazuje jednoznacznie, aby była to inwestycja priorytetowa. Organ podkreślił przy tym, że każda specustawa jako rozwiązanie odbiegające od standardu jakim jest ustawa zwykła, powinna być instrumentem stosowanym z umiarem i w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych sytuacjach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.
Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może, więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach.
Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady podziela pogląd zaprezentowany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu. Wybór odpowiedniej w niniejszej sprawie procedury administracyjnej należał do inwestora. To inwestor decyduje bowiem, czy zamierza korzystać z regulacji specustawy przeciwpowodziowej z dnia 8 lipca 2010 r., o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, czy też oczekuje rozstrzygnięcia sprawy na zasadach ogólnych wynikających z ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r., Nr 145) i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zależnie bowiem od przyjętego trybu załatwienia wniosku inwestora różne będą stawiane wymagania materialnoprawne, jak również różny będzie tryb postępowania przed organami administracji publicznej. Błędnie jednak Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu uznał, że złożony w sprawie wniosek dowodzi, że wolą inwestora było rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych, a nie w trybie specustawy przeciwpowodziowej.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu ma bowiem złożone na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 8 maja 2012 r. oświadczenie uczestnika postępowania Józefa Zgrabczyńskiego, autora dokumentacji przedmiotowej inwestycji i prezesa Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu. Uczestnik postępowania wskazał, że występował z wnioskiem do Prezydenta Miasta Poznania, ale Prezydent jest jednocześnie inwestorem. Wniosek złożony został przez Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, który jest komunalną jednostką budżetową i wykonuje w imieniu Prezydenta Miasta Poznania określone, powierzone mu zadania. Skoro więc Prezydent Miasta Poznania przekazał wniosek Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu, to należało uznać, że wolą inwestora było rozpoznanie sprawy w trybie przepisów specustawy przeciwpowodziowej.
Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął przedmiotowy spór kompetencyjny, wskazując Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, jako organ właściwy do rozpoznania objętej wnioskiem sprawy.