Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu, pismem z dnia 8 lutego 2011 r. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między Burmistrzem Miasta Lędziny, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Bieruniu w przedmiocie załatwienia sprawy nielegalnego podniesienia terenu.
Jak wynika z akt sprawy Burmistrz Miasta Lędziny postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r. (pozycja 1 w aktach sprawy) przekazał, w trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bieruniu... wniosek i dokumentację w sprawie nielegalnego podwyższenia terenu przez M. i J. K. z ul. [...] w B., wszczętej na wniosek M. i E. S. Z postanowienia tego oraz przekazanych dokumentów wynika, że Burmistrz Miasta Lędziny prowadził postępowanie, w związku z podniesieniem terenu, w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne stanowiący, że właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej (...) ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W postępowaniu tym Burmistrz przeprowadził szereg czynności i ostatecznie uznał, że stronom postępowania pozostaje droga sądowa.
Później, jak wynika z przekazanych przy postanowieniu dokumentów, Starosta Bieruńsko-Lędziński postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r. przekazał wg właściwości Burmistrzowi Miasta Lędziny wniosek A. S. o interwencję w sprawie "nielegalnego podwyższenia terenu przez sąsiadów z ul. [...]". Uzasadniając przekazanie tego wniosku Starosta powołał się na przepisy art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – dotyczące zmiany zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego oraz przepisy art. 29 ustawy prawo wodne. Burmistrz Miasta Lędziny w swoim postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2010 r. uznał, że "W powyższej sprawie wymaga dokładnego zbadania, jakie roboty na działce zostały wykonane oraz jaki skutek wywołały prace związane z podniesieniem terenu. Po poczynieniu w tym zakresie ustaleń będzie można ustalić, czy skutki te można zakwalifikować jako wykonanie budowli ziemnej. Od tego ustalenia będzie zależało czy sprawa dotyczy obiektu budowlanego i robót budowlanych regulowanych prawem budowlanym i należy do kompetencji nadzoru budowlanego".
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu, uznając się pierwotnie za organ właściwy w pozostałych sprawach związanych z "... nielegalnym podwyższeniem terenu..." wynikających z przekazanych przez Burmistrza Miasta Lędziny przy postanowieniu z 3 sierpnia 2010 dokumentów – innych niż sprawy dotyczące kompetencji Burmistrza – przeprowadził postępowanie. W trakcie tego postępowania nie stwierdził, że wykonane roboty były robotami budowlanymi bądź też aby w ich wyniku budowano budowlę, w szczególności budowlę ziemną.
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu uznając, że dalsze postępowanie w sprawie budowy budowli ziemnej stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. umorzył prowadzone przez siebie postępowanie (pozycja 12 w aktach sprawy).
W wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji: Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w trybie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. (pozycja 16 w aktach sprawy) uchylił decyzję [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z treści uzasadnienia decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał co prawda – podobnie jak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu – że przedmiotowe podniesienie terenu nie stanowiło robót budowlanych jednak wskazał nieprawidłowość postępowania przeprowadzonego w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Bieruniu. Nieprawidłowość ta polega na błędnym uznaniu się przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bieruniu za organ właściwy w sprawie przekazanej postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r. Burmistrza Miasta Lędziny, podczas gdy powinien on wystąpić do właściwego sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między organem samorządowym a organem administracji rządowej.
Z uzasadnienia decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że jest to jedyna nieprawidłowość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bieruniu powodująca konieczność uchylenia jego decyzji.
Wobec powyższego – zgodnie ze wskazaniem – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu uznał, że sprawa przekazana postanowieniem Burmistrza Miasta Lędziny z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie należy do jego kompetencji i nie dotyczy wykonywania bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych, w szczególności budowy budowli ziemnej stąd zwrócił się o wskazanie organu właściwego do załatwienia tej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.
Organy administracji publicznej są zobowiązane z urzędu do ustalenia i przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w każdej sprawie. Ustalenie właściwości rzeczowej organu następuje w oparciu o przepisy określające zakres działania tego organu.
Sporem o właściwość (sporem kompetencyjnym) jest sytuacja, "w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej, przy czym o tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z identycznością jej podmiotów, przedmiotu (czyli węzła praw i obowiązków oraz podstawy prawnej i faktycznej") (T. Woś, Postępowanie sądowo administracyjne, PWN, Warszawa 1996, s. 84).
Jak z powyższego wynika, o sporze kompetencyjnym możemy mówić w sytuacji, kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk, co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. W przeciwnym bowiem razie, kiedy nie ma zgody między organami, co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie ma tożsamości sprawy. Trudno więc mówić o sporze kompetencyjnym, kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwu różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony. Jest to pozorny spór kompetencyjny, gdyż nie ma tu rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy. I dopóki nie nastąpi pomiędzy organami uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie), nie można mówić o sporze kompetencyjnym (postanowienie NSA z 21 stycznia 2003 r., IV SA 3955/02, niepubl.).
Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, czy też sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, aby można precyzyjnie określić przedmiot sprawy. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 16 lutego 2004 r., OW 39/04, ONSA i WSA 2004, nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OW 110/04, ONSA i WSA 2005, nr 2, poz. 46).
Taki przypadek wystąpił w rozpoznawanej sprawie, bowiem Burmistrz Miasta Lędziny kontrolował sprawę w oparciu o przepisy art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2005 nr 239 poz. 2019 ze zm.). Toteż jeżeli właściciel gruntu faktycznie zmienił stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdujący się na gruncie wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich to sprawa winna się zakończyć zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Skoro kolejny wniosek M. i E. S. budził wątpliwości organu i uznał on, że wymaga zbadania fakt, czy prace z podniesieniem terenu wykonane przez M. i J. K. nie odpowiadają pojęciu budowli ziemnej to ostatecznie przekazanie wniosku i stwierdzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bieruniu, że do wykonania budowli ziemnej w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 nr 156 poz. 1118 ze zm.) nie doszło winno powodować umorzenie postępowania, a nie wszczynaniem sporu kompetencyjnego. Bowiem dopóki organy będące w sporze nie ustalą jednoznacznie stanu faktycznego sprawy, dopóty nie będzie możliwe ustalenie prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustaleniem właściwych organów do rozpoznania sprawy.
Instytucja rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego nie może polegać na wyszukiwaniu właściwej podstawy materialnoprawnej, gdyż to organ, a nie Sąd jest właściwy do ustalenia rodzaju sprawy, w oparciu o właściwą analizę wniosku i stanu faktycznego sprawy. Z tych powodów na podstawie art. 15 § 2 i 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 po. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu.
/-/G. Radzicka /-/J. Stelmasiak /-/J.P. Tarno
MZ