Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2010 r. Burmistrz Miasta i Gminy Pilica wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Zawierciańskim a Burmistrzem Miasta i Gminy Pilica poprzez wskazanie Starosty Zawierciańskiego jako organu właściwego do wydania odpisu aktu własności ziemi.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. Kierownik Referatu Katastru Gruntów i Budynków działający z upoważnienia Starosty, uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku złożonego przez K.K. o wydanie odpisu Aktu Własności Ziemi nr [...] dla działki nr [...] położonej w P., wydanego przez Urząd Powiatowy w Olkuszu na nazwisko K. S. i J. i przekazał sprawę Burmistrzowi Miasta i Gminy Pilica do rozpoznania.
W uzasadnieniu postanowienia Starosta Zawierciański stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2403/05) właściwym do rozpoznania wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Pilica.
Wnioskodawca nie podzielił tego poglądu podkreślając, że bezsporne jest, iż do zadań starosty należy prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zgodnie z art. 7d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Ponadto § 48 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) nakłada na starostów obowiązek przechowywania kopii dokumentów stanowiących podstawę zmian w ewidencji nieruchomości. Gmina Pilica nie prowadzi ewidencji gruntów i w konsekwencji nie posiada aktów własności ziemi, decyzji administracyjnych, postanowień sądowych oraz aktów notarialnych stanowiących część opisową ewidencji gruntów.
W ocenie wnioskodawcy, z tych względów załatwienie sprawy przez Burmistrza nie jest możliwe, bowiem ponad wszelką wątpliwość z rozpatrywanej sprawy wynika, że wydanie odpisu może nastąpić tylko na podstawie posiadanego oryginału aktu własności ziemi oraz prowadzonej przez organ ewidencji rejestrów lub innych będących w posiadaniu organu.
W odpowiedzi na wniosek Starosta wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Pilica jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
Starosta przyznał, że do zadań starosty należy prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym także ewidencji gruntów i budynków. Wspomniana ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące właścicieli nieruchomości, zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, przy czym dane te umieszczane są także na podstawie dokumentów określonych w § 12 ust. 1 pkt 4 wymienionego we wniosku rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków – ostatecznych decyzji administracyjnych, jakimi są także akty własności ziemi.
Jednocześnie ustawa – Prawo geodezyjne i kartograficzne w sposób enumeratywny określa rodzaj danych udostępnianych z operatu ewidencyjnego i ich formę, przy czym Starosta podkreślił, że w stosunku do dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji ustawa przewiduje jedynie możliwość przekazania ich kopii, nie zaś odpisów (art. 24 ust. 2 ustawy w związku z § 51 ust. 1 rozporządzenia).
W tym zakresie, w ocenie Starosty, całkowicie błędne jest wskazanie obowiązku udostępnienia odpisu dokumentu stanowiącego jedno ze źródeł danych ewidencyjnych w formie zaświadczenia o danych znajdujących się w rejestrze – ewidencji gruntów i budynków.
Czym innym jest wydanie zaświadczenia o treści danych ujawnionych w rejestrze, a czym innym wydanie stronie odpisu decyzji – Aktu Własności Ziemi, który stanowi jedynie podstawę ujawnienia danych w samym rejestrze.
Starosta wskazał, że przyjmując za zasadne twierdzenia wnioskodawcy należałoby uznać, że starosta prowadząc ewidencję gruntów i budynków, jest także uprawniony do sporządzania mających moc prawną odpisów aktów notarialnych, postanowień sądów czy też decyzji wydanych przez inne organy, nie zaś jedynie ich kopii czy też zaświadczeń o treści wpisów w ewidencji, których podstawą były te dokumenty.
Starosta wskazał ponadto, że zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 277) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 mają 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 91), naczelnik gminy był terenowym organem administracji państwowej stopnia podstawowego. Powyższa ustawa utraciła moc z dniem 17 czerwca 1984 r., na mocy art. 186 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 1, poz. 185 ze zm.). Zgodnie z art. 125 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 naczelnik gminy stał się organem administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Ustawa z o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego utraciła moc z dniem 27 mają 1990 r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191).
Stosownie do art. 3 ust. 3 powołanej ustawy ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o terenowym organie administracji państwowej stopnia podstawowego – rozumie się przez to odpowiednie organy gminy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ocenie wnioskodawcy, właściwy organ gminy na mocy ww. przepisów stał się organem, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), a tym samym wyłącznie do jego zadań należy zarówno przechowywanie akt uwłaszczeniowych, jak i umożliwianie stronom zapoznawania się z tymi aktami, wydawanie odpisów – w tym także wydawanie odpisów decyzji w sprawach (aktów własności ziemi).
Umożliwienie stronie zapoznania się z aktami administracyjnymi (aktami uwłaszczeniowymi) oraz uzyskania z tych akt uwierzytelnionych odpisów (w tym także decyzji, jaką jest akt własności ziemi) jest sprawą administracyjną, zaś jej prowadzenie – w związku z wykazanym następstwem prawnym, należy do wyłącznej właściwości odpowiedniego organu gminy. Sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności do gospodarstw rolnych zaliczyć należy do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza właściwość samorządu gminnego na podstawie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. sprawy kompetencyjne pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego za wyjątkiem określonych w pkt 2-4 tego przepisu rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku tego organu – sąd administracyjny. Starosta w myśl art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) jest organem samorządu terytorialnego na szczeblu powiatowym, który wydaje decyzje w indywidualnych sprawach należących do właściwości powiatu.
Od decyzji wydanych przez starostę zgodnie z art. 38 § 3 tej ustawy służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że kolegium jest organem wyższego stopnia nad starostą, za wyjątkiem spraw, w których przepisy szczególne przewidują wniesienie odwołania do innego organu. Wynika to również art. 17 pkt 1 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest również organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości innych jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Zarówno więc dla Starosty Zawierciańskiego jak i Burmistrza Miasta i Gminy Pilica leżącego na terenie powiatu Zawiercie organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (art. 2a ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych i § 1 pkt 12b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. Nr 198, poz. 1925).
Oba organy prowadzące spór o właściwość w rozpoznawanej sprawie mają więc wspólny dla nich organ wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. Organ ten jest właściwy, zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., do rozpoznania powstałego sporu. W tej sytuacji brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygania tego sporu. Z tych przyczyn wniosek skierowany do sądu administracyjnego, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).