Uzasadnienie
Wójt Gminy Oświęcim wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Starostą Powiatowym w Oświęcimiu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku W. K., która zwróciła się do Starosty z prośbą o interwencję w sprawie zasypania rowu melioracyjnego, co powoduje zalewanie działki stanowiącej jej własność. Starosta Powiatowy w Oświęcimiu potraktował wniosek jako wszczęcie sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych, w związku z czym uznał się w sprawie niewłaściwym i przekazał sprawę Wójtowi Gminy, jako właściwemu, stosownie do art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, do rozpatrzenia sprawy. Wójt Gminy Oświęcim ustalił, że przedmiotowy rów melioracyjny został zasypany przez sąsiada wnioskodawczyni oraz, że jego brak jest przyczyną niewłaściwego odpływu wody. Organ wskazał ponadto, że stosownie do art. 29 Prawa wodnego naruszenie stosunków wodnych ma miejsce w przypadku działania właściciela gruntu ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, tymczasem przedmiotowy rów melioracyjny nie należy ani do wnioskodawczyni ani do jej sąsiada dlatego właściwym w sprawie jest Starosta Powiatowy w Oświęcimiu bowiem rów melioracyjny stanowi urządzenie wodne /art. 9 ust. 1 pkt 19 lit a Prawa wodnego, kwestie związane z działalnością urządzenia wodnego, w tym jego uszkodzenia, odbudowy, rozbudowy należą do właściwości organu wydającego pozwolenia wodnoprawne /art. 64b cyt. ustawy/, którym zgodnie z art. 140 ustawy jest starosta.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta Powiatowy w Oświęcimiu podniósł, iż wnioskodawczyni wskazała, że przyczyną zwiększonego spływu wód na jej posesje jest tylko częściowe zasypanie rowu melioracyjnego, a także podniesienie poziomu terenu na nieruchomości należącej do jej sąsiada. W związku z tym, jako organ właściwy w sprawie powinien zostać uznany Wójt Gminy Oświęcim, bowiem stosownie do art. 29 ustawy Prawo wodne jest właściwy w sprawach z zakresu naruszenia stosunków wodnych na gruncie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należało oddalić ponieważ organy będące w sporze nie wywiązały się ze swoich podstawowych obowiązków, to jest nie dokonały istotnych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Spór o właściwość w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) jest sporem o prawo, jakie w danym stanie faktycznym należy zastosować. Zanim to jednak może nastąpić, organy będące w sporze powinny ten stan faktyczny jednoznacznie ustalić, czyli ustalić przedmiot sprawy w jakiej spór zaistniał.
Ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie rzetelnej i wszechstronnej analizy obowiązującego prawa w pierwszej kolejności należy do organu, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy, bowiem organ ten jako adresat żądania załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy, jest zobligowany do zbadania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w danej sprawie (art. 19 Kpa) i dopiero kiedy dojdzie do wniosku, że jest niewłaściwy w sprawie, powinien podanie przekazać do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 Kpa. Ustalenie, jaki organ jest właściwy w sprawie, należy także do organu, do którego sprawa została przekazana i który wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. W sporze o właściwość, o rozstrzygnięcie którego organy administracji publicznej zwracają się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi być zgoda pomiędzy tymi organami co do przedmiotu tego sporu, nie może więc być rozbieżności, co do ustaleń stanu faktycznego.
Tymczasem w niniejszej sprawie, co wynika z wniosku Wójta Gminy Oświęcim i odpowiedzi na ten wniosek Starosty Powiatowego w Oświęcimiu, oba organy różnie określają przyczynę zalewania nieruchomości należącej do wnioskodawczyni. Zdaniem Starosty przyczyną były zmiany stanu wody na gruncie, które mogły powstać w wyniku podwyższenia poziomu terenu należącego do sąsiada wnioskodawczyni, co rodzi konieczność podjęcia działań przez Wójta Gminy Oświęcim określonych w art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. W ocenie Wójta natomiast przyczyną powstania szkód na terenie należącym do wnioskodawczyni jest zasypanie rowu melioracyjnego, który stosownie do art. 64b Prawa wodnego jest urządzeniem wodnym, a organem właściwym w sprawach tego rodzaju jest, na mocy art. 140 ust. 1 ww. ustawy, Starosta. W sytuacji, kiedy nie ma zgody miedzy organami co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jaki przepis prawa (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie ma tożsamości sprawy.
W tym stanie rzeczy nie można mówić o sporze o właściwość, gdyż nie ma rozbieżności stanowisk w zakresie właściwości organów pozostających w sporze, a istnieje rozbieżność co do istotnego dla rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić jakie jest stanowisko co do istoty sprawy, po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i prawnego zakresie prawa materialnego znajdującego w sprawie zastosowanie. Powyższe obowiązki należą do organu, które wdał się w spór o właściwość, gdyż nie może on oczekiwać, że Naczelny Sąd Administracyjny ustali przyczynę zalewania nieruchomości należącej do wnioskodawczyni i na tej podstawie wskaże właściwy organ.
W związku z tym, że okoliczności sprawy na obecnym etapie nie pozwalają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy należy uznać, iż wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i podlega oddaleniu. Skutkiem niniejszego postanowienia w wyniku którego sprawa nadal pozostaje do rozstrzygnięcia przez Wójta Gminy Oświęcim jest, iż organ ten ma obowiązek ustalić stan faktyczny w świetle zarzutów wniosku o wszczęcie sprawy chociażby w odniesieniu do kwestii podniesienia poziomu danego terenu, a także sprawdzenia czy przedmiotowy rów odpowiada unormowaniu Prawa wodnego jako urządzenie melioracji wodnej. Po wnikliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, Wójt Gminy Oświęcim obejmie własnym rozpoznaniem sprawę w takim zakresie, jaki należy do jego kompetencji. Gdyby jednak okazało się, iż niespornie ustalony stan faktyczny wymaga wydania rozstrzygnięcia przez inny organ /Starosty jako właściwego w sprawach pozwolenia na budowę/ dopiero wówczas możliwe byłoby skierowanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 4 w związku z 15 § 1 pkt 4 ppsa.