Uzasadnienie
Prezydent Bydgoszczy wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Bydgoszczy w sprawie dotyczącej zanieczyszczenia związkami ropopochodnymi wody w studni awaryjnej przy ul. B. G. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 5 maja 2009 r. M. Sp. z o.o. w B. zgłosiły, na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.), do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy szkodę w środowisku: w związku z zanieczyszczeniem gruntów substancjami ropopochodnymi na terenie węzła kolejowego w B. przy ul. I. oraz w związku z zanieczyszczeniem wód podziemnych substancjami ropopochodnymi w rejonie studni awaryjnej przy ul. B. G. w B. Podstawą do zgłoszenia szkody w środowisku były wyniki badań laboratoryjnych z pobranych próbek gruntu i wody.
W dokumentacji stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń (oleju mineralnego i ftalanów) określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359)., co wprost kwalifikuje do uznania szkody w środowisku. Dokonana analiza wskazywała, że zanieczyszczenie wód podziemnych jest skutkiem istnienia ognisk zanieczyszczeń "emitujących wtórne zanieczyszczenie do wód podziemnych". Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska podjął i prowadził postępowanie w tej sprawie przez około trzy lata, co oznacza, że uznał wcześniej swoją właściwość, zgodnie z art. 19 K.p.a. W toku prowadzonego postępowania nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę właściwości tego organu. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. przekazał sprawę Prezydentowi Bydgoszczy, w uzasadnieniu powołując się na art. 144 pkt 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 378 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25 poz. 50 ze zm.).
To czy, zgłoszona przez Spółkę szkoda w powierzchni ziemi zaistniała przed, czy po 30 kwietnia 2007 r. nie ma znaczenie dla ustalenia właściwości organu, gdyż na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w obu przypadkach właściwym organem ochrony środowiska jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
W odpowiedzi na wniosek Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy stwierdził, że szkoda w wodzie została zaobserwowana w roku 1999 r. (co potwierdza sam poszkodowany w piśmie z dnia 30 kwietnia 2009 r. o zgłoszeniu wystąpienia szkody). Zgłaszający poinformował, że w grudniu 1999 r. stwierdzono w pobranej próbce wody obecność substancji ropopochodnych. Potwierdzone to zostało późniejszymi badaniami z dnia 20 marca 2001 r. wykonanymi przez Wojewódzką Stację Sanitarno –Epidemiologiczną w B. Szkoda została stwierdzona ponad 12 lat temu, a sprawę prowadził Prezydent Bydgoszczy do dnia wejścia w życie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W chwili ujawnienia wystąpienia szkody na terenie Bazy Paliw O. istniała i działała firma O. Prezydent Bydgoszczy nie podjął działań, które spowodowałby zlikwidowanie lub zmniejszenie szkody w środowisku. W momencie wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, zgodnie z art. 36 powołanej ustawy, Prezydent przekazał niezałatwioną sprawę wraz z aktami do Wojewody Kujawsko – Pomorskiego.
Następnie, w wyniku zmian kompetencji na podstawie art. 152 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z dniem 15 listopada 2008 r. sprawy niezałatwione z tego zakresu zostały przekazane zgodnie ze zmianą kompetencji do regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy prowadzi odrębne postępowanie administracyjne w sprawie szkody w środowisku na terenie byłej bazy paliw O. Natomiast odnośnie skażenia wód podziemnych w studni, zgodnie z art. 35 ust. 1, skoro szkoda powstała przez dniem 30 kwietnia 2007 r. to stosuje się przepisy dotychczasowe (ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska). Tylko w przypadku szkód dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Organem właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 7 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie). Zgodnie z art. 35 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, które zaistniały przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynikały z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do szkód w środowisku dotyczącym powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w związku z pismem z dnia 30 kwietnia 2009 r., w którym M. w B. zgłosiły powstanie szkody w środowisku polegającej na zanieczyszczeniu gruntów i wód podziemnych w rejonie studni awaryjnej przy ul. B. G. w B. W piśmie tym wskazano, że już w grudniu 1999 r. stwierdzono występowanie zanieczyszczenia w studni i w wyniku dalszych badań wytypowano tereny, na których mogło powstać skażenie gruntu (tereny po byłej bazie O. oraz teren węzła kolejowego) stanowiące źródło zanieczyszczenia poziomu wodonośnego. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska prowadził w tej sprawie postępowanie trzy lata, przeprowadzając trzy rozprawy i zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. przekazał Prezydentowi Miasta Bydgoszczy sprawę dotyczącą zanieczyszczenia związkami ropopochodnymi wody w studni awaryjnej.
Z akta sprawy w istocie wynika, że zasadniczym przedmiotem tej sprawy jest problem zanieczyszczenia gruntów, co w konsekwencji doprowadziło do wtórnego zanieczyszczenia wód poziemnych, przy czym nie zostało dotychczas wyjaśnione, czy aktualne zanieczyszczenie powodujące szkodę w środowisku wystąpiło w 1999 r., czy także później, po 30 kwietnia 2007 r. Z uwagi na złożony charakter sprawy, ścisłe związki pomiędzy poszczególnymi obszarami, które zostały zanieczyszczone i konsekwencje wynikające z istnienia pierwotnych ognisk zanieczyszczenia gruntu sprawa ta wymaga wyjaśnienia przede wszystkim przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, który jest właściwy w sprawie szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi, zaistniałych także przed dniem 30 kwietnia 2007 r. Nie można pominąć, że postępowanie w zakresie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na obszarze dawnej bazy O. i terenu węzła kolejowego toczyło się wcześniej także przed innymi organami administracyjnymi i wymaga zebrania pełnej dokumentacji sprawy, a także ustalenia, które konkretnie przepisy (według jakiego stanu prawnego) mają zastosowanie w tej sprawie.
Z uwagi na czas trwania postępowania konieczne jest jego niezwłoczne zakończenie i podjęcie stosowanych rozstrzygnięć. Dopiero ustalenia zapadłe w tym postępowaniu, prowadzonym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, mogą prowadzić do uznania, że po zakończeniu tego postępowania konieczne będzie wszczęcie odrębnego postępowania, w którym właściwy będzie inny organ.
Należy także wskazać, że jeżeli z treści pisma wniesionego do organu administracyjnego wynika, iż w określonym zakresie organ ten jest właściwy do załatwienia sprawy, to organ w tym zakresie powinien prowadzić i rozstrzygnąć sprawę. Stosownie do art. 66 § 1 K.p.a., jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. Oznacza to, iż Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, po ustaleniu, że przedmiotem postępowania jest sprawa objęta jego właściwością, powinien prowadzić postępowanie i podjąć stosowne rozstrzygniecie.
Natomiast w zakresie w jakim podanie może dotyczyć innych spraw podlegających załatwieniu przez inny organ, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, jeżeli okaże się, że nie jest właściwy do ich załatwienia, powinien zawiadomić wnoszącego podanie, że w tych sprawach należy wnieść odrębne podanie do właściwego organu.
Z przytoczonych względów należało wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy jako organ właściwy w tej sprawie.
W tym stanie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji postanowienia.