Uzasadnienie
Wnioskiem z 20 marca 2018 r. Starosta Wodzisławski wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Marszałka Województwa Śląskiego jako organu właściwego do wydania dla A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka") decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi powstającymi w wyniku przeróbki mechanicznej pospółki piaszczysto-żwirowej na terenie B. W uzasadnieniu Starosta Wodzisławski wyjaśnił, że sprawa została mu przekazana do załatwienia przez Marszałka Województwa Śląskiego zawiadomieniem z 28 lutego 2018 r. W uzasadnieniu zawiadomienia wskazano, że pospółka do mechanicznej przeróbki pozyskiwana będzie ze złoża "B." (Zakład Górniczy "B."), złoża "C." w gminie B. (Zakład Górniczy "C.") oraz innych zakładów górniczych prowadzących działalność wydobywczą w obrębie polderu zalewowego metodą odkrywkową spod lustra wody. Proces przeróbki mechanicznej ma na celu rozfrakcjonowanie wydobytej kopaliny na poszczególne frakcje produktowe.
Powstałe w tym procesie odpady wydobywcze stanowić będą odpadowe piaski i iły oznaczone kodem 01 04 09, występujące jako naturalny składnik przedmiotowej kopaliny, jako wtrącenia naturalne w złożu bądź jako wtrącenia wynikające z systemu eksploatacji złoża Spółki. Z wniosku wynika, że koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "B." udzielona została decyzją Marszałka Województwa Śląskiego z [...] lutego 2008 r., zmienioną decyzją z [...] listopada 2011 r. i określa sposób zagospodarowania zarówno wybranego nadkładu, jak i frakcji ilastych powstałych w procesie przeróbki mechanicznej kopaliny.
W związku z tym zarówno wybrany znad złoża "B." nadkład, jak i frakcje ilaste powstałe w procesie przeróbki mechanicznej kopaliny ze złoża nie będą stanowić odpadów wydobywczych, a zatem nie zachodzi tu konieczność sporządzenia programu gospodarowania odpadami wydobywczymi. Odrębną kwestię stanowi natomiast przypadek kopaliny wydobytej przez Zakład Górniczy "C." oraz inne zakłady prowadzące działalność wydobywczą w obrębie polderu zalewowego "[...]".
Decyzją z [...] listopada 2011 r. Starosta Wodzisławski udzielił Spółce koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "C." określając sposób zagospodarowania samego nadkładu. Wydobyty urobek transportowany będzie do Zakładu Górniczego "B.", celem poddania go procesowi przeróbki mechanicznej, powstałe z niego odpadowe frakcje piasku i iłu stanowić będą odpad wydobywczy oznaczony kodem 01 04 09. Wymieniona koncesja Marszalka Województwa Śląskiego określa sposób zagospodarowania jedynie frakcji ilastych powstałych z przeróbki pospółki ze złoża "B.". Koncesja nie ma zastosowania dla frakcji ilastych powstających z przeróbki kopaliny wydobytej ze złoża "C.".
W związku z powyższym, w przypadku wydobytej kopaliny z Zakładu Górniczego "C." oraz kopaliny pozyskanej od innych zakładów górniczych działających w obrębie polderu zalewowego "[...]" przerabianej na terenie Zakładu Górniczego "B.", należy uzyskać decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi powstającymi w wyniku tego procesu. Marszałek Województwa Śląskiego wywiódł, że konieczność sporządzenia i przedłożenia właściwemu organowi programu gospodarowania odpadami wydobywczymi dotyczy w omawianej sytuacji odpadów wydobywczych powstałych w związku z przedsięwzięciem, dla którego koncesję wydał starosta (decyzja z [...] listopada 2011 r.) oraz odpadów powstałych w wyniku przeróbki mechanicznej kopaliny wydobytej przez innych niż Spółka przedsiębiorców, która nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Dlatego, zdaniem Marszałka Województwa Śląskiego, organem właściwym w rozpatrywanej sprawie powinien być Starosta Powiatu Wodzisławskiego.
Starosta Wodzisławski nie podzielił tego stanowiska i wskazał, że odpady przeróbcze powstające wskutek przeróbki mechanicznej kopaliny, są odpadami wydobywczymi. Przedmiotowa instalacja jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Spółka będzie przetwarzać w tej instalacji kopalinę pozyskaną z Zakładu Górniczego "C." dla której koncesję wydał Starosta Wodzisławski ale również kopalinę pozyskaną od innych zakładów górniczych działających w obrębie polderu zalewowego "[...]" a następnie przerabianą na terenie Zakładu Górniczego "B.". W obrębie polderu zalewowego "[...]" działają zakłady górnicze dla których organem udzielającym koncesji jest zarówno Starosta Wodzisławski, jak i Marszałek Województwa Śląskiego. W złożonej dokumentacji nie wymieniono konkretnie z jakich zakładów górniczych pochodzić będzie kopalina przeznaczona do przeróbki, wskazano jedynie Zakład Górniczy "C." dla której koncesję wydał Starosta Wodzisławski.
Jednak w przeważającej ilości na terenie polderu zalewowego "[...]" koncesje wydał Marszałek Województwa Śląskiego. Stąd też zastosowanie będą miały art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1849 ze zm. – dalej jako "ustawa o odpadach wydobywczych"), z których wynika, że jeżeli przedsięwzięcie znajduje się w tym samym miejscu co przedsięwzięcie, dla którego koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż udzielił marszałek województwa, to organem właściwym jest marszałek województwa.
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Śląskiego wniósł o wskazanie Starosty Wodzisławskiego jako organu właściwego w sprawie. Marszałek wskazał, że w tej sprawie nie ma zastosowania art. 40 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o odpadach wydobywczych, ponieważ Zakład Górniczy "B." nie wytwarza odpadów wydobywczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Ogólna właściwość organów w sprawach odpadów wydobywczych została uregulowana w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach wydobywczych. Zgodnie z art. 40 ust. 1 organem właściwym w sprawach odpadów wydobywczych jest po pierwsze, regionalny dyrektor ochrony środowiska - dla przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych (pkt 1), po drugie, marszałek województwa dla przedsięwzięć, dla których koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie kopalin ze złóż udziela minister właściwy do spraw środowiska lub marszałek województwa oraz dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm.) (pkt 2 lit. a i aa), a po trzecie, starosta w pozostałych przypadkach.
W art. 40 ust. 2 ustawy o odpadach wydobywczych przewidziano wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym w przypadku prowadzenia w tym samym miejscu przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, organem właściwym jest marszałek województwa. Ratio legis tego przepisu polega na zapewnieniu kompetencji marszałka w odniesieniu do wszystkich przedsięwzięć realizowanych na danym terenie, jeżeli organ ten jest właściwy do wydania decyzji w stosunku chociaż do jednego z nich.
Stanowisko Marszałka Województwa Śląskiego w tej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, że w tej sprawie nie ma zastosowania art. 40 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o odpadach wydobywczych, ponieważ Zakład Górniczy "B." nie wytwarza odpadów wydobywczych, a tylko dla tego terenu została wydana koncesja przez marszałka województwa (decyzja z [...] lutego 2008 r. zmieniona decyzją z [...] listopada 2011 r.). Z akt sprawy wynika jednak w sposób niebudzący wątpliwości, że Spółka wnosi o zatwierdzenie programu gospodarowania odpadami wydobywczymi dla odpadów przeróbki mechanicznej realizowanej na terenie odkrywkowego zakładu górniczego "B.". Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w tej sprawie. Nie ma bowiem wątpliwości, że marszałek województwa był właściwy dla przedsięwzięcia realizowanego na terenie zakładu górniczego "B.", dla którego udzielił koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego (kopaliny) ze złoża.
Jeżeli zatem aktualnie planowane przedsięwzięcie ma być realizowane na terenie tego zakładu górniczego (a tak wynika z wniosku), to nawet jeżeli odpady wydobywcze, którymi gospodarować będzie Spółka, pochodzić będą z Zakładu Górniczego "C.", dla którego koncesji udzielił Starosta Wodzisławski (decyzja z 23 listopada 2011 r.), to i tak organem właściwym w tej sprawie będzie Marszałek Województwa Śląskiego, zgodnie z dyspozycją art. 40 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 40 ust. 2 ustawy o odpadach wydobywczych. Natomiast kwestia oceny, czy Zakład Górniczy "B." wytwarza odpady wydobywcze i czy w związku z tym konieczne jest zatwierdzenie planu gospodarowania odpadami wydobywczymi, będzie przedmiotem oceny właściwego w tej sprawie organu na etapie rozpoznania sprawy.
Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.